Sorry dat je moet werken…
‘Good morning mama Toni’. Zo word ik elke ochtend vriendelijk begroet door de bewaker van het lab. Hij noemt mij nooit Alma, maar mama Toni. Als vrouw wordt je in Tanzania namelijk aangesproken als ‘mama’ .… (naam van je man). En zodra je kinderen hebt, verandert dat in ‘mama’…. (naam van je kind).
Als ik hem een paar uur later weer passeer, volgt een steevast pole na kazi. Ofwel, sorry voor je werk. Een hele rare uitspraak, als je het mij vraagt.
Multi-inzetbaar
Pole spreek je uit als ‘pol-le’. Het betekent letterlijk ‘sorry’ en is multi-inzetbaar. Je kunt het gebruiken bij kleine dingen: bij het stoten van je teen, als de thee op is terwijl je dorst hebt of als je per ongeluk je pen laat vallen. We zeggen bijvoorbeeld pole tegen onze patiënten als we ze prikken voor de bloedafname.
Maar ook bij grote dingen is pole gepast. Bij het mislukken van de oogst, het overlijden van een familielid of zelfs de diagnose AIDS kun je medeleven uiten door een welgemeend pole. Het antwoord is asante, ‘bedankt’.
Sorry dat je moet werken
De meest interessante variant op pole is pole na kazi. Letter: sorry voor je werk. Als Teun en ik bijvoorbeeld aan het einde van de middag uit ons werk komen, groet de huishoudster ons altijd met pole na kazi.
Als iemand dat zegt, moet je terugzeggen ‘voor jou ook’. Toch, het blijft vreemd om dat te zeggen tegen iemand die voor jou werkt.
Het spoor bijster
Soms word ik knettergek van dat ge-pole. En dan denk ik ‘steek dat pole in je h…’. Als ik tijdens het hardlopen op mijn zweet-hoogtepunt weer de berg op puf, is er altijd wel iemand die me een pole toeroept. Tja, ik doe het toch echt mezelf aan, dus daar hoef je geen sorry voor te zeggen.
Zwaar werk
Soms vind ik mijn werk hier wel een beetje pole. En verlang ik naar de Nederlandse werkvloer die doordrenkt is met efficiëntie en snel internet. Naar kleine dingen, zoals lekkere stoelen die niet uit elkaar vallen. Een nietmachine op elk bureau. En een heel snel kopieerapparaat op de gang.
En naar een open communicatie houding. De Tanzaniaanse hiërarchie is behoorlijk dodelijk voor snelle beslissingen en vruchtbare discussies. Niet echt het ideale klimaat om wetenschap in te bedrijven, denk ik wel eens. Hogeren (lees: ouderen) hebben namelijk automatisch gelijk, ook als ze dat niet hebben.
Maar goed, dat soort pole bedoelt de bewaker van het lab vast niet als hij mij toeroept…
Gelukkig vinden mijn ‘research nurses’ het niet pole om te werken en lachen we wat af tijdens de onderzoeksdagen!
Laatst sprak ik iemand die een nieuwe baan had. Toen wist ik niet wat ik moet zeggen. Gefeliciteerd. Of…. pole na kazi!
Groeten van de tropische en nog altijd lekker warme werkvloer!!
PS Het KNCV Tuberculosefonds zet mijn VIVA-weblogs met een week vertraging op hun website. Zo kan iedereen die geïnteresseerd is in tuberculoseonderzoek en iedereen die de activiteiten van het KNCV Tuberculosefonds financieel steunt, lezen over de belevenissen van een tuberculoseonderzoeker ‘op locatie’.
7 reacties
Heel erg grappig! Hebben het meteen hier op het werk ook ingevoerd. :-)
Leuke blog! Lekker leesbaar geschreven, al moet ik wel ff zeuren om je "wordt ik"(tweemaal zelfs...) en "iemand die je voor jou werkt".
@Sarah, dat heeft ze vast expres gedaan, net als 'vindt ik', iets verderop. Ze is Pole-verslaafd en wil dat wij het ook worden.
@Alma, als 'mama Toni' of wie-weet-ooit-Toni jr. ben je dus altijd de- vrouw-van (of moeder van). Zegt dat iets over de rol/positie van vrouwen in Tanzania?
Ha, dat deed ik inderdaad expres! :-)
Nee, het stukje was met iets teveel haast geschreven, ondanks de 'no hurry in Africa'
@EL_LE, leuke vraag. Deze benaming is een uiting van trots. Het is erg belangrijk om getrouwd te zijn en je stijgt nog meer in status als je kinderen krijgt. vrouwen hebben hier op het werk een sterke rol. Er zijn veel vrouwelijke afdelingshoofden en veel vrouwen werken full time, ook als ze kinderen hebben. Het is hier overigens wel gebruikelijk om een full time nanny in huis te nemen (voor 1-2 euro per dag ofzo). Ook op het platteland hebben vrouwen een sterke rol. Het land bewerken, voor de familie zorgen.
Uiting van trots, geweldig! Dank voor je antwoord. Ik zou best nog eens een uitgebreider verhaal willen lezen over 'de vrouw in Tanzania'.
T en ik zijn vorig jaar getrouwd en dat vond iedereen hier werkelijk fantastisch! Sindsdien heet ik dus 'mama Toni'. Nu vragen ze om de haverklap wanneer we kinderen krijgen. Mijn antwoord is dan "bado" (later) of "mungu akipenda" (als God het wil).
:-)
Tuurlijk, snap ik. Maar aan mij kun je het gerust vertellen. Wanneer?
Je moet ingelogd zijn om een reactie te plaatsen: Inloggen of registreren