Ik mag dit jaar twee keer proosten op het nieuwe jaar; om zeven uur ’s avonds op het Nederlandse nieuwe jaar en om twaalf uur ’s nachts op de Boliviaanse jaarwisseling. En het begin van een nieuw jaar is hier het ultieme moment om je stoutste wensen te laten uitkomen.

Druiven en wensen
Om te beginnen met de aankoop van een speciaal lingeriesetje voor de nacht van 31 december. Hoop ik dit jaar vooral op liefde (rood), geld (geel) of vrede (wit)? Als ik deze keus heb gemaakt, dien ik nog twaalf wensen over te houden; voor iedere maand van het jaar één. Om twaalf seconden voor twaalf ga ik net als iedereen om me heen op mijn stoel staan zodat het oude jaar er onderdoor kan en plaats maakt voor het nieuwe, eet ik iedere seconde een druif en zeg ik de wens op in mijn hoofd. Niet hardop, want dan geldt ‘ie niet.

De straat op
Als ik dan nog niet voldoende vertrouwen heb in al het goeds dat 2010 me gaat brengen, kan ik altijd om middernacht mijn wens nog eens benadrukken. Door met mijn koffer op straat heen en weer te gaan lopen als ik het komende jaar een reis hoop te maken bijvoorbeeld.

Een mooi 2010
De laatste dag van een ‘oud’ jaar maakt me altijd enigszins melancholisch. 2009 was voor mij een veelbewogen jaar, dat ik grotendeels in Bolivia doorbracht en waarin ik later de beslissing nam om terug te keren voor de liefde. Een beslissing waar ik aan het einde van het jaar met een goed gevoel op kan terugkijken. Ik kan alleen maar wensen dat 2010 net zoveel moois met zich meebrengt.

Voor de zekerheid hou ik het maar bij een rood setje….

Dit was mijn laatste blog voor Viva! Heel erg bedankt voor het lezen en reageren. Vanaf nu ben ik weer te volgen op mijn eigen weblog en o ja; wie een reis door Bolivia op de planning heeft is natuurlijk welkom om kennis te komen maken!

CC foto: Thomas Hawk

Het is mijn tweede kerst in Bolivia. Vorig jaar bracht ik die door in Serrano, een dorp hier zes uur verderop. Dansend door de regenachtige straten, met vier dagen dezelfde kerstmuziek en een overvloed aan chicha. Maar een kerstgevoel? Nee.

Mini-kerstballen
Daarom heb ik het dit jaar anders aangepakt. Ik heb een kerstboom. Een kleintje, maar hij heeft mini-kerstballen en flikkerende kerstlichtjes. Mijn zoektocht naar niet gekleurde lampjes liep op niets uit, dus ik moet het met de rood-geel-blauwe versie doen. Bovenop pronkt een ster als piek en aan de keukenkastjes hangen versieringen die ik heb meegebracht. Een traditioneel Boliviaans kerstmaal heb ik al achter de kiezen en ik ben druk bezig om de chocolaatjes uit Pablo’s kerstpakket tot verleden tijd te maken.

Met kerst wil ik twee paar sokken aanhebben tegen de kou, traditioneel naar de bioscoop op tweede kerstdag en een kerststol met spijs eten bij het ontbijt. Op de bank bij mijn ouders Libelles lezen, Sissi kijken en thee drinken met veel kerstkransjes erbij.

Kerst onder een palmboom
Ik ben op zoek naar een nieuw kerstgevoel. Dat hoop ik dit jaar te vinden bij mijn schoonouders, die in één van de warmste regio’s van Bolivia wonen. Mijn I-pod staat vol met kerstmuziek die ik de hele reis, vijftien of twintig uur in de bus, afhankelijk van de staat van de onverharde stoffige weg, ga draaien. Op het menu staan varken, kalkoen en heel veel rijst. In straten staan palmbomen, de temperatuur is tropisch.

Iemand tips?

CC foto: Photos Marlies

Heel vervelend; met meer dan dertig graden bewoog ik me voort tussen aapjes, op motortaxi’s en met de zonnebrand bij de hand.

Al zijn in Nederland de handschoenen en mutsen niet aan te slepen, hier in Bolivia is het hoogzomer. Met een paar dagen vrij voor Pablo in het vooruitzicht en mijn eerste weken achter de rug, is het tijd voor een uitstapje. En dat betekent hier al gauw een uur of twaalf in de nachtbus over een onverharde, stoffige weg. O ja: zonder werkend toilet.

Glimmend voorhoofd
Na de nachtelijke busrit, een kort verblijf in de stad én een taxirit van dik drie uur, hobbel ik met mijn koffertje over de straatstenen van het dorp van bestemming in de zware tropenlucht. Het zweet glijdt inmiddels in straaltjes over mijn rug en ook het voorhoofd van Pablo begint aardig te glimmen.

De taxichauffeur had ons namelijk net zo lief in het eerstvolgende dorp, 33 kilometer verderop, afgezet. Door onze oplettendheid blijft het gelukkig bij een flinke wandeling op slippers terug naar Villa Tunari.

Kip, rijst, kip en rijst
Wat een heel mooi dorp moest zijn, als ik de verhalen van te voren zou geloven. En waar héél makkelijk een hotel te vinden zou zijn.

Wat dat dorp betreft: het is één lange stoffige straat, met aan weerszijden vervallen hotelletjes en restaurantjes die slechts kip, rijst, kip en rijst serveren. Dat hotel vonden we na twee uur lopen, één vol hotel, één doorgedraaide eigenaar die in zijn onderbroek ons te woord stond en meer dan één hysterische lachbui.

Als een oase dook er een Bed&Breakfast op, met zwembad, palmboom en bijzonder aardige, normale eigenaren. Waar we écht een leuk weekend hadden, ondanks mijn rood verbrande schouders en een nieuw record aan muggenbulten.

Zwaar, het leven van een gastblogger.

© foto: privébezig Maaike

Toen ik voor de eerste keer in Bolivia kwam, voelde ik me op en top toerist en gedroeg ik me ook zo. Ik kon qua tijd en geld doen en laten wat ik wilde, mopperde op de smerige toiletten en kon net de weg en de rekening vragen in het Spaans.

Als Bolivianen me nieuwsgierig aankeken of een opmerking maakten over mijn blauwe ogen, vond ik dat niet meer dan normaal. Ik was Nederlandse, kwam van ver en was op mijn beurt weer nieuwsgierig naar de dames met de zwarte vlechten en bolhoeden.

Boliviaans accent
Maar nu is dit land mijn voorlopige thuis en voelt het alsof ik mezelf en mijn leven slechts verplaatst heb. Ik kan me niet meer alle financiële vrijheid veroorloven, voel me niet ‘op bezoek’ en wordt zelfs verweten met een Boliviaans accent te praten. De dames op de markt die te veel vragen voor hun fruit of groente omdat ze een ‘gringa’ voor zich denken te hebben, komen snel op hun prijs terug als ik voor de helft bij de buurvrouw ga kopen.

Als ik weg ben
Omdat ik doe alsof het de normaalste zaak van de wereld is dat ik me als blondine voortbeweeg door een land waar iemand met bruin haar al als ‘blond’ wordt bestempeld, is Pablo degene die de vragen krijgt. Een dame op de markt maakt een veelbetekende hoofdknik maar mij en vraagt zich af of ‘ze ook Spaans spreekt.’ Als we ons registreren in een hotel durft de eigenaresse pas te vragen ‘waar ze vandaan komt’ als ik even weg ben en ook de bestuurder van een motortaxi in de tropen grijpt de gelegenheid aan om Pablo te ondervragen wanneer hij hem als passagier vervoert.

Gelukkig komen alle vragen voort uit positieve nieuwsgierigheid. En tot de dag dat ik besluit mijn haren te verven en in twee vlechten te doen, zal ik altijd een ‘gringa’* blijven.

* gringo/gringa: iemand uit een ander land.

© foto: privébezit Maaike

Mijn Boliviaanse inburgeringproces is nu écht begonnen, want dit weekend ben ik ‘madrina’ geworden. Sebastian is de op één na jongste van acht kinderen. Zijn ouders zijn zo’n twintig jaar geleden weggelopen van het platteland en naar de stad gekomen.

Alleen op de wereld
Ze wonen in een huisje bovenop een berg aan de rand van de stad, zijn analfabetisch en spreken Quecha, een taal van de inheemse bevolking. De twee kennen niemand, hebben geen vrienden of familie. Vader hoedt een kleine kudde schapen, moeder blijft thuis bij de kleintjes, de ouderen gaan de straat op om geld te verdienen met het poetsen van schoenen. Moeder kreeg alle kinderen in dat huisje, alleen, uit angst voor het ziekenhuis.

Illegaal in eigen land
Geen één van de kinderen heeft een geboortecertificaat, net als de ouders. Ze weten hun eigen leeftijd niet en van de kinderen alleen dat ze ‘rond kerst’ of ‘na Pasen’ zijn geboren. Niemand van de familie Alvarado had een officiële identiteit en alle tien waren ze in feite illegaal in eigen land. Dit weekend zijn de acht kinderen gedoopt en de ouders getrouwd. Ieder kind heeft officieel een peetmoeder of vader nodig maar aangezien de ouders niet over een kennissenkring beschikken, werd ik gevraagd me te ontfermen over de kleine Sebastian. Waarbij ik hem van de hoognodige nieuwe outfit voorzag en hem op de kop kantelde zodat de pater het water over zijn achterhoofd kon gieten.

Iedere geboortedatum is een gok. Het oudere broertje van Sebastian krijgt de leeftijd van vijf mee, terwijl iedereen het er over eens is dat deze spring in het veld nauwelijks vier kan zijn. We zullen er nooit achter komen hoe goed de gokjes zijn geweest, maar hopelijk heb ik Sebastian een enigszins eerlijke start kunnen geven.

© foto: Maaike

Politiek in Zuid-Amerika heeft voor de Nederlandse media nog een lagere prioriteit dan de nieuwe schoenen van Rob de Nijs of de verkoopcijfers van de cd’s van Jannes.

Alcohol achter gesloten deuren
Toch bij deze een héél klein politiek stukje, want komende zondag zijn er presidentsverkiezingen. Daarom geldt vanaf vannacht een droogleggingswet en drinken we alcohol achter gesloten deuren en uit mokken in plaats van glazen. Zondag rijden er geen bussen en taxi’s, mag niemand reizen en is iedereen verplicht om op het toegewezen stembureau te gaan stemmen.

Nuchter stemmen
Alles om er zeker van te zijn dat de Bolivianen nuchter en overwogen hun stem gaan uitbrengen. Hetzelfde maakte ik mee in januari van dit jaar, toen er in een volksreferendum over een nieuwe grondwet werd gestemd. Met in die wet een nieuw artikel waarin president Evo Morales zich twee opeenvolgende termijnen beschikbaar mag stellen. Voorheen moest een president een termijn van vijf jaar wachten voordat hij opnieuw gekozen mocht worden.

Het resultaat is dat de uitkomst nu een paar dagen voor de verkiezingen al zo goed als duidelijk is; alles wijst op een nieuwe termijn voor Evo Morales. Na driekwart jaar in dit land weet ik nog steeds niet of dat nu een goede of slechte zaak is.

Achterban
Morales heeft een enorme achterban op het platteland en zet gelijkmatigheid voor arm en rijk hoog op de agenda. Maar hij is ook goed bevriend met de heren Castro (Cuba) en Chavéz (Venezuela), had vorige week de president van Iran op bezoek waarmee hij een overeenkomst over kernwapens sloot en gooide vorig jaar de Amerikaanse ambassadeur het land uit en legde daarmee alle export naar de Verenigde Staten stil. Tot nog toe is Bolivia het armste land van Zuid-Amerika en Morales weigert met zijn houding veelal hulp van buitenaf.

Bolivia bereidt zich voor op het begin van nóg vijf jaar Evo Morales. Thank God hoef ik niet te stemmen en me slechts voor te bereiden op het schrijven van een Sinterklaasgedicht in het Spaans.

CC foto: Johannes Roith

Hij pakt mijn hand en neemt me mee naar de rest van de groep, die onderuit gezakt zit op een bankje. Daar moet ik kort verantwoording afleggen: waar ben ik geweest? Wat heb ik gedaan? En waar woon ik nu? Dan is het weer goed en bestoken ze me met hun eigen verhalen. Ik ben aangenaam verrast: ze kennen me nog!

Natuurlijk ben ik in de eerste plaats naar Bolivia terug gegaan voor Pablo. Maar er is nog een plek waar ik mijn hart ben verloren; het centrum voor werkende kinderen waar ik tijdens mijn vorige trip als vrijwilliger werkte en nu ‘echt’ aan de slag mag. Veel kinderen zijn met hun ouders van het platteland naar de stad gekomen als migrant en leven daardoor in armoede.

De ouders kunnen niet aan werk komen omdat ze slechts het plaatselijke dialect spreken en dus niet het Spaans wat hier in de stad gesproken wordt. Vaders zijn vaak op pad of hebben meerdere gezinnen (!) en daardoor worden de kinderen de straat opgestuurd om te werken. Ze poetsen schoenen, dragen tassen op de markt of verkopen kauwgom en onderhouden daarmee op hun tiende een heel gezin. Ze leven zonder water of elektriciteit en krijgen vaak te maken met huiselijk geweld.

Daarom is er Centro Educativo Nanta, een centrum waar de kinderen terecht kunnen voor een goedkope maaltijd tussen de middag. En waar ze even kind kunnen zijn, want door alle verantwoordelijkheden op de kleine schouders is daar bijna nooit gelegenheid voor. Ze kunnen bij ons voetballen, zwemmen, brood bakken voor de middagthee, tekenen en krijgen huiswerkbegeleiding. Net zoals ‘gewone’ kinderen. Natuurlijk kunnen we niet de wereld verbeteren, maar we kunnen er wel voor zorgen dat deze kids zich even ‘gewoon’ voelen.

Foto: cc Maaike

Soms moet Pablo me in de arm knijpen. Ben ik er echt? De afgelopen vijf maanden in Nederland lijken als een droom aan me voorbij gegaan. Een mooie droom, waarin ik vriendinnen en familie weer zag na lange tijd in het buitenland. Waarin ik genoot van het reizen in de trein langs de typische Nederlands akkers met koeien, en waarin ik bij mijn ouders aanschoof voor boerenkool met worst.

Maar ook een droom waarin de dagen soms niet voorbij leken te gaan, de één de ander opvolgde en ik me dagelijks afvroeg hoe lang nog tot de dag van vertrek. Waarin ik me zorgen maakte of het allemaal wel zou lukken; genoeg geld te sparen, een visum te regelen en mezelf te onderhouden in een land aan de andere kant van de wereld.

Bij mijn eerste trip liet ik me volop verrassen door het leven in Bolivia. De vrouwen met zwarte vlechten, de grote hoeveelheid microbusjes in de stad die bumper aan bumper rijden maar nooit een ongeluk lijken te krijgen. Het feit dat je uren kunt rijden zonder iemand tegen te komen en de manier waarop traditie en folklore ‘leeft’. Maar ook dat de mensen een bestaan moeten opbouwen van een hongerloontje, analfabeet zijn en kinderen op hun tiende al verantwoordelijk zijn voor het inkomen van hun hele gezin. Nu is het slechts het decor van mijn leven hier.

Ik ben er, écht. Het bewijs ligt naast me in bed en kijkt me soms ongelovig aan. Het is alsof ik even een boodschap ben gaan doen, een eind verderop. Er is niks veranderd. Niet tussen ons, niet op straat, niet op het project waar ik werk. En dat is een heerlijke geruststelling na alle onzekerheden.

© foto: Maaike

Ik ben geen moeilijke eter. Maar ondanks herhaalde pogingen van mijn moeder is ze er nooit in geslaagd me iets anders als ontbijt te laten eten dan een bruine boterham met hagelslag. Mijn vroegste eetherinnering is die van zo’n fijn bestrooid bammetje en daarmee ben ik voor de rest van mijn leven verpest.

 
Ik het allemaal geprobeerd; cruesli , yoghurt met fruit, crackers met een smeersel of een krentenbol á la Sonja. Maar wat ik ook doe, na mijn goede voornemens tover ik tóch weer snakkend een reservepak hagelslag uit mijn keukenkastje tevoorschijn om extra te genieten van de eerste hap na twee dagen afzien met aardbeienjam. Mijn chocoladehagelslagverslaving is algemeen bekend en dus keken verschillende vriendinnen me ongeloofwaardig aan bij aankondiging van mijn reisplannen vorig jaar. ‘Wat ga je dan ’s ochtends eten? ’

Tot mijn verassing kwam ik er achter dat er ook een leven bestaat zónder bruine boterhammen met chocoladehagelslag. Bolivianen maken niet veel werk van hun ontbijt en houden het bij een broodje met kaas of een bakje yoghurt. Ontwenningsverschijnselen bleven uit en ik burgerde in.

Maar toch. Soms knaagde het en wilde ik het gewoon even noemen. Dat ‘wij’ chocolade in korreltjes op ons brood doen. Nu net voor vertrek heeft Pablo al meerdere keren geïnformeerd of ik het veelgenoemde fenomeen vooral niet wil vergeten mee te nemen;  hij wil de sensatie van dat wonderbaarlijke broodbeleg ook wel eens ervaren. Ik vertel er maar niet bij dat het voornamelijk zo lekker smaakt op een echte Nederlandse boterham.

Dit weekend ben ik onderweg naar Sucre. De volgende blog vanuit Bolivia!

©foto: Maaike

Het is ver weg van mijn vriendinnen, papa en mama, hagelslag op bruin brood, heerlijk herfstweer, Sinterklaas en mooie platte wegen om op te fietsen met de wind in je rug. Twee dagen vliegen van roseetjes drinken op het Scheveningse strand, lange, gezellige zondagmiddagen met thee, roddels en lieve vriendinnen. Ver van het leven van iedereen die me dierbaar is.

Maar hij is daar. Dus ik ga.

Het mooiste meisje
Met hem is iedere dag een feestje. Met hem kan ik zestien uur in een bus zitten zonder me te vervelen, tien kilo aardappelen, wortelen en uien (yes, hutspot!) schillen en hem nog glunderend aankijken. Midden in de nacht opstaan uit bed omdat we muziek horen en het feest bij de buren opzoeken, acht uur in de houten bak van een ijskoude vrachtwagen doorbrengen en me het leukste en – ondanks mijn vijf truien en met de uitstraling van een michelinmannetje – mooiste meisje op aarde voelen.

Naast hem wakker worden
Noem me naïef of onbezonnen. Maar ik wil verdergaan met ons leven samen, iets opbouwen en beleven. Wakker worden naast hem en weten dat ook deze dag weer net zo gaaf als de vorige wordt. Daarom pak ik vrijdag het vliegtuig richting La Paz, met mijn toegestane 23 kilo om de komende tijd in Sucre bij mijn Boliviaanse vriend te gaan wonen.

Een overromantische ziel op zoek naar liefde? Nee. Een happy single die tot haar grote verrassing en schrik haar liefde tegen het lijf liep? Ja.

En oké, een béétje romantiek hoort er bij. Want, zo zag ik op mijn pre-sinterklaasfeestje, ‘Liefde is als Sinterklaas, je moet er in geloven’. En dat doe ik. Ik geloof erin; echte, oneindige en grenzeloze liefde.
Dus ik ga ervoor en mag jullie daar de komende zes weken van op de hoogte houden!

En Wendy dan?
Morgen schrijft Wendy na vier weken bloggen haar laatste gastblog. (En komt ze hier langs op de redactie, leuk!) Morgen geeft ze het spreekwoordelijke stokje over aan Maaike. Die meteen een uitzondering vormt op de afspraak ‘voortaan blijven bloggers één maand’. Want zij blijft zes weken!

Stap terug: dít is Maaike
Maaike (24) blijkt ook redacteur (zie de 101 Woonideeën van deze maand!). Vrijdagmiddag vliegt ze naar La Paz, Bolivia – het armste land van Zuid-Amerika. Daar in La Paz komt Haar Lief Pablo haar ophalen. En reizen ze gezamenlijk naar Sucre; een busreis twaalf uur.

Alles wat ik wil…
Nog een paar dagen heeft Maaike om alles te pakken. Op de valreep heeft ze Nelly Furtado gedownload, en Sinterklaas- en kerstliedjes. “Waar je hier mee plat wordt gegooid, dat kennen ze daar helemaal niet.” En dus heeft ze o.a. Mariah Careys ‘All I want for Christmas’ op haar iPod gezet. “Dan kan ik daar tenminste naar luisteren, want dat heb ik vorig jaar zó gemist.”

De liefde, in Bolivia!
Alleen al de liefde is leuk genoeg als onderwerp voor een blogger. Maar nu die liefde zich in Bolivia afspeelt, en dan ook nog in december, als hier dé familiefeesten worden gevierd en daar verkiezingen worden gehouden… Dat maakt het extra interessant. Want Sint, die kennen ze daar vast niet. Doen ze wel aan kerst? Hoe dan? En hoe onrustig wordt het daar vanwege die verkiezingen?

Zoals Maaike omschreef in haar mail aan Viva:  “Pablo probeert zich voor te stellen waarom ik op de fiets naar een bruiloft ga, ik probeer me voor te stellen waarom hij vijf uur achter elkaar in een parade danst voor de Maagd van Guadelupe.” Ik ben benieuwd! Dus… Welkom Maaike, en…

Héél veel succes en liefde gewenst  daar met Pablo!