Boekrecensie: Alles is Carmen

Voordat ik begin over Alles is Carmen van Alma Mathijsen, is het goed om te weten wat mij ertoe bracht het te willen lezen. Begin dit jaar was Alma twee keer te gast bij De Wereld Draait Door. Eerst om te vertellen over Remco Campert, daarna – omdat ze indruk had gemaakt – als tafeldame. Toen kwam haar roman ter sprake. Eerst zou die nog ‘Lepels gaan alleen’ gaan heten, maar dat werd het niet. Het maakte mij ook niet uit wat de titel zou zijn, want ik was al verkocht.

Valt haar niet aan te rekenen
Op Alma’s site kwam ik wel wat werk tegen dat me deed twijfelen, zoals een performance van een kwartier waarin ze in een wit pakje een vel papier alle kanten op vouwt. Maar hé, ik begrijp best dat dit haar niet aan te rekenen valt omdat de Rietveld Academie je nu eenmaal aanzet tot vreemde kunstzinnige uitingen.

Dan hebben we de kritiek gehad
Daarom was ik ook zo blij verrast toen bleek dat, na een wat moeizame en langzame start, Alles is Carmen wél voldeed aan mijn hoge verwachtingen. Ik som eerst even de kritiekpuntjes op zodat we dat gehad hebben: er zitten wat te veel opsommingsrijtjes in, bedoeld om personages te leren kennen, die uiteindelijk meer zeggen over de auteur dan over het personage. Carmen heeft zo veel voorkeuren, afkeren en meningen dat ze soms zelf niet onthoudt wat ze eerder beweerd heeft, waardoor ze zichzelf tegenspreekt. Tot slot zitten er te veel Engelstalige dialogen in het boek, wat niet helemaal zonder functie is, maar toch storend, en pretentieus.

Hij komt terloops haar leven binnen
Verder is Alles is Carmen gelukkig helemaal niet pretentieus. Alma Mathijsen zelf is een kunstenaar, maar ze laat Carmen op een gegeven moment zeggen, na een ontmoeting met een kunstenaar: ‘Hiervoor kende ik nog geen kunstenaars, ik dacht dat ze meer indruk op me zouden maken.’ Wie wel indruk op haar maakt is Chris, de grote liefde in dit boek. Op de achterflap staat aangekondigd dat hij de eerste jongen is die ze liefheeft en dat vanaf dat moment niets meer hetzelfde is. Een liefde die zo groot is en alsmaar groter wordt, staat er, moet op een dag wel exploderen. Een van de mooiste dingen van dit boek vind ik dat die belofte maar ten dele wordt ingelost. Chris komt Carmens leven binnen, terloops, zoals dat gewoon gaat. Zij wordt verliefd op hem, vrij geruisloos, zoals dat gewoon gaat. Hij maakt het uit, want ook dat is hoe het vaak gaat. Maar Carmen heeft daar geen vrede mee.

Carmen is genoeg
Lange tijd dacht ik tijdens het lezen: Lepels gaan alleen was inderdaad geen goede titel geweest, want dat kleine gegeven zegt bijna niets over Carmen. Maar Alles is Carmen leek me ook niet passend. Alles is helemaal niet Carmen, want Carmen vindt Chris veel belangrijker dan zichzelf. Pas aan het eind realiseerde ik me hoe het zit: door haar manier van denken, kijken en opschrijven is dit een goed boek geworden, ook al zit er weinig verhaal in. Carmen zelf is verhaal genoeg.

In Viva 35 staat een winactie waarmee je kans maakt op een exemplaar van Alles is Carmen.

© foto: De Bezige Bij