Boekrecensie: Half mens

Ik geef mezelf doorgaans een week om een boek te lezen. Maar met Half mens van Maartje Wortel lukte het me niet om het plezier langer te rekken dan een dag.

Twee halve mensen
Zozeer gegrepen door het verhaal dat ik het niet weg kon leggen bleef ik maar doorlezen, zodat ik afgelopen zaterdag weinig anders heb gedaan dan dit boek lezen. Ik zal proberen over te brengen wat er zo meeslepend aan is. Half mens gaat over twee halve mensen. De eerste is Michael Poloni, een Mexicaan die in Los Angeles bij een reclamebureau werkt. Hij heeft alles mee – goed uiterlijk, goede baan – maar voelt zich incompleet, een ‘half mens’. Hij bezoekt een dokter maar die kan hem niet echt helpen. De tweede is Elsa Helena van der Molen, een Nederlands meisje dat met haar ouders naar de VS is verhuisd. Ze wilde niet maar moest, en nu verliest ze door haar Hollandse gewoontes een been: al fietsend komt ze onder een taxi terecht.

Het meest intrigerende deel
De ontmoeting tussen deze twee, in een rechtszaal waar ze zijn omdat Elsa’s ouders per se geld uit het ongeluk willen slepen, is het meest intrigerende deel van het boek. Zonder een haarscherp beeld te geven van de beide karakters laat Maartje Wortel precies zien wie ze zijn, en daardoor snap je intrinsiek wat ze in elkaar zien. De ontmoeting drijft Michael ertoe om Elsa ook na de rechtszaak op te zoeken, zelfs al blijft zijn ware motief daarvoor heel lang onuitgesproken.

Waarom is het zo goed
Ik zou willen dat ik duidelijker kon maken waaróm ik dit boek zo goed vind. Terwijl ik tijdens het lezen geen seconde kon stoppen, vind ik het nu moeilijk om te benoemen waardoor dat komt. Waarvan moet Half mens het hebben? Maartje Wortels schrijfstijl is onmiskenbaar sterk, maar dat was die in haar verhalenbundel Dit is jouw huis ook, en toch kon ik me toen moeilijk op de verhalen concentreren. Hetzelfde kan gezegd worden van de plot, die weliswaar goed in elkaar steekt, maar niet dusdanig dat hij me het hele boek door zo geboeid hield. Ik kom uit op Michael Poloni: deze man is tegelijkertijd zo mysterieus en toegankelijk dat hij me meesleepte door de hele roman heen.

Een geweldige prestatie
Toch geloof ik niet dat ik de vraag die ik mezelf stelde hiermee helemaal heb beantwoord. Misschien is het beter om te zeggen: ik weet het ook niet precies. Ga het lezen, dan kom je er zelf ook achter hoe goed Half mens is. Dit boek is een geweldige prestatie van Maartje Wortel, die een ideeënrijkdom laat zien die je niet vaak tegenkomt in de Nederlandse literatuur, en al zeker niet bij auteurs van haar generatie.

© foto: De Bezige Bij