Kunst voor dummies

‘Wat is nou eigenlijk kunst? Behalve kut, maar dan twee letters meer?’  Het schoot me zo te binnen, halverwege het boek ‘Kunstgeschiedenis voor dummies’. Ik heb succesvol examen gedaan in het vak kunstgeschiedenis. Sinds een paar weken bestudeer ik het opnieuw en ik moet zeggen dat hoe meer ik erover leer, hoe minder ik ervan begrijp.

Vol overgave
Ik noem mezelf graag een kunstliefhebber. Niet van het verfijnde type, met voorkeuren, theorieën, een collectie thuis en alles erop en eraan, maar gewoon een simpele ziel die kunst wel kan waarderen. Ik hou ervan dat er mensen zijn die maar wat doen en daar al hun ziel en zaligheid in leggen. Ik zie weleens een stukje dans voorbij komen waarvan mijn eerste gedachte is: ‘Misschien is het dans, misschien krijgt de meneer op het podium gewoon vol overgave een toeval.’

Kunst, of vuurwerk
Toen mijn broertje een jaar of vier was noemde hij al zijn tekeningen kunst. Kunst, of vuurwerk. Daar kun je niets van zeggen. Je kunt een beste keutel kleien en het kunst noemen. Ik zie ook weleens schilderijen met een prijskaartje waar je U tegen zegt, waar de tekeningen van mijn broertje niet voor onder doen.

Dé blik
Een kunstliefhebber dus. Al krijg ik maar niet onder woorden wat ik er nu zo prachtig aan vind. Misschien het gevoel dat me overspoelt als ik zit te wachten op applaus, hoewel ik ook min of meer een ambulance verwacht die de meneer met zijn toeval van het podium komt halen. Alsof je een stilleven observeert met dé blik. Want als je een echte kunstliefhebber bent, heb je dé blik. ‘Zie het beeldige contrast van het koele blauw tegenover het warme geel.’ Misschien was de schilder wel door zijn rode en groene verf heen, weet jij veel. Maar dat staat er niet onder. ‘Wat een prachtig voorbeeld van een impressionistisch stilleven.’ Ja, impressionisme, dat staat eronder. Misschien leed de schilder wel aan de ziekte van Parkinson, ja, weet jij veel, da’s lastig stillevens schilderen hoor, met zo’n ongeleid projectiel van een arm. Maar ja, dat is dan ook al gauw weer een kunst.

Kunst voor dummies

Ik denk bij kunst regelmatig: ‘Wat prachtig’. Hoezo, prachtig? Waarom, prachtig? Dat is gewoon een kwestie van gevoel. Of van smaak, weet ik veel. Jij vindt het kut, ik vind het kunst. Dat is een gevoel wat je krijgt bij kunst. Voor mij heeft dat niets te maken met contrast, symbolisme of techniek. Zo zeg ik laatst tegen mijn oma: ‘Oma, wat een prachtig shirt.’ Waarop ze zegt: ‘Ja, echt?’ Waarop ik zeg: ‘Het is net sterrennacht van Vincent van Gogh.’ Waarop zij zegt: ‘Nou, nou, Van Gogh? Zo oud ben ik nu ook weer niet.’ Ik sta op het punt iets te vertellen over post-impressionisme, een afgesneden oor, de vluchtige techniek waarmee een impressie wordt gegeven van de sterrennacht, het contrast tussen het blauw van de nacht en het geel van de sterren en andere kennis uit mijn boek. In plaats daarvan google ik een afbeelding van de sterrennacht van Vincent van Gogh. ‘Mooi’, oordeelt oma. Gewoon mooi. Ze kan het weten, bij haar thuis hangen tekeningen van mijn broertje aan de muur.

© Beeld: privébezit