Mooi, de hoer van de taal

Eerst was iets mooi als het een lust voor het oog was. Je kon een mooi meisje zijn, of mooie nieuwe schoenen hebben. Je paard kon mooi zijn, maar dan op de manier waarop alleen paarden mooi zijn, wat vanzelfsprekend dus alleen mooi is als je paarden in het algemeen mooi vindt. Maar goed, wat ik dus probeer te zeggen is dat mooi vroeger een subjectief begrip was.

De toorn van Gertjan
Mooi à la nu is veel breder. Zo kun je bijvoorbeeld een mooi mens zijn. Of je vindt de betekenis van iets heel mooi. Kort gezegd kan alles wat in de jaren negentig leuk was, tegenwoordig mooi zijn. Het is een soort sausje dat overal overheen kan. Mooi is de mayonaise van de Nederlandse taal geworden.
Tijdens mijn opleiding journalistiek bewandelde ik een grillig zijpad dat creatief schrijven heette. Of eigenlijk heette het Tekst & Drama, maar het was creatief schrijven, punt. Het vak werd gegeven door een man met warrig haar die altijd zijn bril kwijt was. Ik noem hem even Gertjan, want zo heet hij ook. Als Gertjan vroeg wat je van het gedicht van je klasgenoot vond, kon je maar beter niet zeggen dat je het mooi vond. Dan wist je zeker dat je publiekelijk gefileerd werd. (En als je het lef had om op zijn tirade te reageren met ‘oké’, was je de rest van de tijd persona non grata.)

‘Gecondoleerd, en trouwens…’
Mooi is te makkelijk. Mooi is leeg. Als je niet weet wat je ergens van moet vinden, kun je altijd nog zeggen dat je het mooi vindt. ‘Ik vind het een mooi gedicht’ klinkt nu eenmaal beter dan: ‘Ik heb geen flauw idee waar het over ging en ik vind het best lam dat je “niet” op “verdriet” hebt laten rijmen.’ Mooi is wat je zegt als iemand een tekstje vol spelfouten op Facebook heeft gezet voor/over iemand die overleden is en je niet wilt overkomen als een heks met een hart van steen door te zeggen: ‘Ja, veel sterkte. Trouwens, “word” moet hier met dt en “trug” schrijf je als “terug”.’

Mooi jezelf zijn
Zitten we dan voor altijd aan dat zweverige mooi vast? Mwah, vast niet. Ik denk dat ‘jezelf zijn’ het nieuwe mooi wordt. ‘Je bent zo lekker jezelf,’ is op dezelfde manier een holle frase als ‘ik vind het een mooi gedicht’. Je bent zo lekker jezelf – het kan betekenen dat de spreker dol op je is, maar het heeft toch een beetje een sociaal onaangepast nasmaakje. Ben je zo lekker jezelf in de zin dat iedereen meteen met je kan opschieten omdat ze voelen dat je geen rol speelt, of ben je zo lekker jezelf op de manier van Oom Eddy, die in zijn paarse trainingsbroek op het kerstgala verscheen?
Tja, zie daar maar eens mooi achter te komen…

Foto: Jsome1