Hollands ‘glorie’

‘Wij zijn nazaten, zij zijn nazaten.’ Ik denk dat er twee kanten aan de munt zitten wat betreft de niet-aangeboden excuses voor de slavernij die eergisteren precies 150 jaar geleden werd afgeschaft.

In de doofpot
In 1863 schafte Nederland de slavernij af. Dat maakte een eind aan een periode die Nederland niet aan de grote klok hangt: Afrikaanse slaven werden onder onmenselijke omstandigheden uitgebuit en afgemat op plantages in Nederlandse koloniën. Een tijd die Nederland niet mag en vooral niet kan ontkennen. Toch heb ik gemengde gevoelens wat betreft de ophef rondom de niet-aangeboden excuses. Wat er gebeurd is, is verschrikkelijk. Het is zo bizar dat ik me amper kan voorstellen hoe dat geweest moet zijn.

Schijnheilig
Ik vind het dan ook niet meer dan normaal dat de slavernij herdacht wordt. Ik vind zelfs dat dat moet. Het is een deel van de geschiedenis en behoort tot één van de gezichten die Nederland bezit. Heldhaftige verzetsstrijders en onschuldige Joden worden jaarlijks tijdens dodenherdenking openlijk herdacht, maar over de slavernij wordt amper een woord gerept. Zo werkt dat niet. Neem je verantwoordelijkheid en verschuil je niet achter je roodwitblauw zodra iemand het woord ‘slavernij’ in de mond neemt. Wees land genoeg om je misstappen recht in de ogen te kunnen kijken.

Sorry, en dan?
Toch valt er over de andere kant ook iets te zeggen. Gisteren lees ik in de krant dat de toespraak die gehouden werd een ‘moetje’ was en dat dit jammer is. Dan vraag ik me af: zit men daadwerkelijk op een openlijk en vooral geforceerd excuus van een buitenstaander te wachten? Dat is hetzelfde als dat je een Duits kind vraagt om een excuus te maken voor de Tweede Wereldoorlog. Een nog groter vraagstuk is overigens: aan wie maak je die excuses precies?

Zwelgen in zelfmedelijden
Ik kan alleen maar hopen dat het ‘moetje’ van eergisteren de zichtbare dorst naar erkenning kan lessen. Ik zie namelijk nog steeds om me heen dat sommige zwarte mensen de blanken van nu de schuld geven. En zich achter hun huidskleur verschuilen. Beweren dat hun huidige posities te wijden zijn aan de blanken. Dat vind ik gemakkelijk en bovendien onterecht. Stap uit je eigen schaduw en zet het leven voort zonder wrok te koesteren. Zwelgen in zelfmedelijden om wat de overgrootouders is aangedaan, is echt niet de oplossing.

De slavernij heeft een behoorlijk litteken op zielen achtergelaten dat altijd zal herinneren aan wat er is gebeurd en dat dat niet vergeten mag worden, maar wel een onderdeel is van de geschiedenis en een fundament heeft gelegd voor diverse, prachtige volkeren.