#GetEducated: een hele uitgebreide lijst met podcasts, boeken en films over racisme

#geteducated

De zware rellen zijn voorbij, George Flloyd heeft zijn afscheidsdienst gekregen en de zwarte vlakken op Instagram zijn ondergesneeuwd door selfies en #ootd’s. Nu de hevige emoties zijn gezakt is het tijd om echt aan de bak te gaan. #GetEducated! Hieronder vind je een lijst van films, documentaires, boeken en artikelen die je meer leren over racisme en wit voorrecht. 

‘If you are neutral in situations of injustice you have chosen the side of the oppressor’

‘Als je neutraal bent in situaties van onrecht heb je de kant van de onderdrukker gekozen’, het is een beroemde quote van Desmond Tutu die de afgelopen twee weken veelvuldig is gedeeld op social media. Desmond Tutu legde de quote als volgt uit: ‘Als een olifant met zijn poot op de staart van een muis staat, en jij zegt dat je neutraal bent, dan zal de muis jouw neutraliteit niet waarderen.’

#GetEducated

Met andere woorden: om de muis te helpen, moet je de olifant doen inzien dat wat hij doet niet eerlijk is. Dat inzicht komt niet als jij je mond houdt, of tegen andere muisjes gaat zeggen dat je het niet eens bent met de olifant. Dat doet het gedrag van de olifant niet veranderen. Het gesprek moet worden aangegaan, met de olifant, zelfs als het je persoonlijk niet hindert.

Strijd tegen het systeem

Want zoals Angelina Jolie mooi zei, ‘een systeem dat mij beschermt, en misschien mijn dochter niet – of een andere man, vrouw of kind op basis van huidkleur in dit land – is ondraaglijk.’ En als je een witte huid hebt, heb je privileges die iemand met een andere huidkleur niet heeft. Daar ben je je misschien niet eens bewust van. Precies om die reden is het belangrijk dat je je inleest en je inzet voor de bewustwording van je witte voorrecht. Want die rellen en zwarte vlakken op Instagram waren een mooie wake-up call, het echte werk voor verandering moet nog gebeuren.

Om Angelina Jolie er weer bij te halen: ‘We moeten verder gaan dan sympathie en goede bedoelingen, met wetten en beleidsmaatregelen die daadwerkelijk structureel racisme en straffeloosheid aanpakken. Het beëindigen van misstanden bij de politie is nog maar het begin. Het gaat veel verder dan dat. Het moet doorsijpelen naar alle aspecten van de samenleving, van ons onderwijssysteem tot onze politiek.’ En daarvoor moeten we onszelf onderwijzen. Hieronder vind je een uitgebreide lijst met films, documentaires, series, boeken en artikelen die je meer leren over racisme en wit voorrecht.

Podcasts:

  • About Race: De podcast About Race wordt gehost door Reni Eddo Lodge. Zij schreef ook het boek Why I’m No Longer Talking with White People About Race. Samen met verschillende gasten bespreekt ze de geschiedenis die geleid heeft tot de politiek van vandaag.
  • Fufu & Dadels: Fufu & Dadels wordt gepresenteerd door Hajar Fallah, Suheyla Yalcin en Munganyende Hélène Christelle. In de podcast gaan de drie Brabantse vrouwen samen in op kritische vragen over intercultureel zusterschap en hoe het is om als niet-witte vrouw op te groeien buiten de randstad.
  • Pod for the Cause: Van rechtszaken tot immigratie, bij Pod for the Cause worden de meest cruciale problemen van vandaag besproken.
  • De BOOS-podcast: Bij Boos bespreken ze iedere week wat er knelt, wat er mis gaat of wat er zeer doet in onze samenleving. Met andere woorden: hier bespreken ze de issues waar we met z’n allen boos over worden. Samen met Clarice Gargard praten ze over racisme en hoe we samen kunnen strijden voor een inclusieve samenleving. Ook nemen ze de verantwoordelijkheid van influencers onder de loep: welke verantwoordelijkheid hebben influencers binnen de maatschappij?
  • Angelique’s Voice Notes: 3FM-dj Angelique Houtveen praat in haar wekelijkse podcast over liefde, muziek, lastige emoties, spirutualiteit, ondernemen, ziek zijn, eigenlijk over alles wat er speelt in haar leven. En precies om die reden gaat het ook over racisme.
  • 1619: Nikole Hannah-Jones, onderzoeksjournaliste van de New York Times, gaat op zoek naar het begin van de slavernij in 1619. De podcast gaat niet alleen over de situatie van vroeger, maar ook over hedendaagse maatschappij.
  • Code Switch: In deze podcast gaan verschillende journalisten onoverschrokken gesprekken aan over ras. Ze onderzoeken hoe het elk deel van de samenleving beïnvloedt – van politiek en popcultuur tot geschiedenis, sport, en alles daar tussenin.
  • Dipsaus: De Dipsaus podcast wordt gepresenteerd door oprichters Anousha Nzume, Ebissé Rouw en Mariam El Maslouhi. Dipsaus is maatschappijkritisch, cultuur geïnteresseerd, politiek betrokken en altijd met een flinke dosis humor, originaliteit en diepgewortelde eigenwijsheid.
  • Intersectionality Matters: De Intersectionality Matters podcast wordt gehost door Kimberlé Crenshaw, een Amerikaanse burgerrechtenactivist en hoogleraar gespecialiseerd in rassen- en gendervraagstukken.
dipsaus de podcast
Dipsaus, de podcast

Boeken:

  • Hallo Witte Mensen: Hallo witte mensen is een handleiding voor het leven in Nederland als veranderende wereld. Een wereld waarin de bepalende witte wereld onder druk lijkt te staan. Het boek geeft antwoord op vragen als:
    ‘Waarom weer dat gezeur over Zwarte Piet?’
    ‘Dan is blanke vla zeker ook racistisch?’
    ‘Hoe zit het nou met het n-woord?’
    ‘Iemand een tropische verrassing noemen is toch juist een compliment?’
    ‘Waarom ga je niet terug naar je eigen land?’
    Schrijver Anousha Nzume wil graag uitleggen hoe je als wit persoon je privilege kunt erkennen. En hoe je door dat te begrijpen hopelijk ook racisme in de samenleving kunt inzien en aanvechten.
  • Me and white supremacy: Me and White Supremacy leert lezers hoe ze het voorrecht in zichzelf kunnen ontmantelen, zodat ze kunnen voorkomen dat ze (vaak onbewust) schade toebrengen aan mensen van kleur, en op hun beurt andere blanken helpen om het ook beter te doen.
  • Waarom ik niet meer met witte mensen over racisme praat: Racisme gaat niet alleen over agressie. Het gaat ook over de vooroordelen waar zwarte mensen dagelijks mee te maken hebben. In de politiek, op straat, in de popcultuur en door mensen die echt proberen om niet racistisch te zijn. “Om het structurele racisme tegen te gaan moeten we er ons eerst allemaal van bewust worden,” zegt schrijfster en journalist Reni Eddo-Lodge.
  • I Know Why the Caged Bird Sings: In deze autobiografie vertelt de Amerikaanse schrijfster en dichter Maya Angelou over haar jonge jaren. Angelou gebruikt haar autobiografie om onderwerpen te verkennen zoals identiteit, verkrachting, racisme en geletterdheid. Dit is het eerste boek uit een reeks van zeven boeken die over de achtergrond van racisme en trauma gaan.
  • Redefining Realness: My Path to Womanhood, Identity, Love & So Much More:  Opnieuw een autobiografie. Van de Amerikaanse schrijfster, tv-presentatrice en transgender activist Janet Mock. Het boek werd een New York Times Bestseller. Niet gek, want Mock liet haar stem horen voor de zwarte transgendergemeenschap – en iedereen die vecht om zichzelf te kunnen zijn.
  • Alledaags racisme: Voor het boek Alledaags racisme sprak Philomena Essed in het begin van de jaren tachtig met een twintigtal Surinaamse en Afro-Amerikaanse vrouwen over situaties op het werk, bij het zoeken naar woonruimte, tijdens contact met buren of collega’s, bij het winkelen, in de bus of in de tram. Philomena probeerde als een van de eerste onderzoeksters een beeld te krijgen van de vooroordelen en het racisme dat deze vrouwen ondervonden in hun alledaagse omgang met witte Nederlanders en heeft hier een boek van gemaakt.
  • Thick: and other essays: Dit boek werd door Time én Chicago Tribune als het beste boek van het jaar bestempeld in 2019. Thick: And Other Essays bestaat uit acht essays over schoonheid, de media, geld en meer. McMillan Cottom durft haar persoonlijke verhaal met politieke analyses te vermengen, en dat is wat dit boek zo krachtig maakt. Zo toont ze aan hoe systematisch racisme van invloed is op hoe mooi je jezelf vindt en of je op tijd medische behandeling krijgt om een kind te redden.
racisme
Niet door water maar door vuur
  • Niet door water, maar door vuur: In 1963 kwam het boek Niet door water, maar door vuur uit. Het populaire boek groeide uit tot een van de invloedrijkste teksten over rassenrelaties óóit. Schrijver James Baldwin schreef over liefde, geloof en hypocrisie in het ‘land van de vrijheid’ en wat het betekent om zwart te zijn in Amerika.
  • The New Jim Crow: The New Jim Crow is uitgroepen tot een van de belangrijkste non-fictieboeken van de eenentwintigste eeuw. In het boek van Michelle Alexander bespreken ze ras-gerelateerde problemen die specifiek zijn voor de Afro-Amerikaanse mannen en massale opsluiting in de Verenigde Staten.
  • A Black Women’s History of the United States: Dit boek is een must read voor iedereen die de ware en hartverscheurende geschiedenis van de Verenigde Staten niet kent. A Black Women’s History of the United States vertelt de afschuwelijke geschiedenis van vrouwen van kleur vol verkrachtingen en ongelijkheid, een waarheid die tot nu toe vaak door historici werd genegeerd. Maar het vertelt ook het verhaal van moedige vrouwen die zich verzetten tegen de slavernij en kolonialisme en hard vochten om de wereld beter achter te laten voor volgende generaties.
  • So You Want To Talk About Race: In het boek So You Want to Talk About Race bespreekt Iljeoma Oluo kwesties als privileges, politiegeweld, intersectionaliteit, micro-agressies, de Black Lives Matter-beweging en het N-woord. Om de kloof tussen witte en zwarte mensen te kunnen overbruggen.
  • Waarom ras ertoe doet: Afua Hirsch is geboren en getogen in Engeland. Net als haar ouders, haar man en de meeste van haar vrienden. Maar waarom blijven mensen dan vragen waar ze vandaan komt? “De reden is simpel”, schrijft ze. “Het gaat over onze huidskleur. We zijn allemaal opgegroeid met het besef dat we ‘anders’ zijn.” In Waarom ras ertoe doet onderzoekt ze waarom de raciale kloof zo stellig wordt ontkend en deelt ze haar eigen levensverhaal.
  • The Hate U Give: The Hate U Give is het eerste Young Adult boek over politiegeweld tegen gekleurde mensen. Hoofdpersoon Starr is de enige getuige van de dood van Khalil, een jeugdvriend die voor haar ogen wordt neergeschoten door de politie als ze worden aangehouden in de auto. Het boek is ook verfilmd en zowel de film als het boek zetten je aan het denken.
  • Citizen: An American Lyric: een boek vol met ontroerende, kritische en krachtige gedichten. Schrijfster Claudia Rankine onderzoekt ras en racisme in de huidige westerse samenleving. Dit doet ze door recent nieuws en nonchalant racisme te bespreken. Ze daagt je als witte lezer uit om je eigen aannames in twijfel te trekken: kan je jezelf niet betrappen op onbewust racisme?
  • Training School for Negro Girls: Schrijfster Camille Acker deelt de verhalen van zwarte meisjes en vrouwen in Washington DC. Een ‘woke’ millennial probeert gentrificatie te bestrijden en leert dat ze onderdeel van het probleem is, een lerares droomt over een beter DC, maar reageert haar frustraties ondertussen af op haar leerlingen en een jonge pianist wint een wedstrijd, alleen maar om erachter te komen dat de prijs waardeloos is. Training School for Negro Girls bevat alles: humor, warmte, ambities, problemen en teleurstellingen.
  • Behold the Dreamers: Schrijfster Camille Acker deelt de verhalen van zwarte meisjes en vrouwen in Washington DC. Een ‘woke’ millennial probeert gentrificatie te bestrijden en leert dat ze onderdeel van het probleem is, een lerares droomt over een beter DC, maar reageert haar frustraties ondertussen af op haar leerlingen en een jonge pianist wint een wedstrijd, alleen maar om erachter te komen dat de prijs waardeloos is. Training School for Negro Girls bevat alles: humor, warmte, ambities, problemen en teleurstellingen.
  • The Women of Brewster Place: The Women of Brewster Place is een verzameling van korte verhalen over zeven vrouwen van kleur die in hetzelfde gebouw in New York wonen. Ze belichten de verschillende paden van de vrouwen die hen allemaal naar het gebouw Brewster Place hebben geleid.
  • They Can’t Kill Us All: het boek over de geboorte van ‘black lives matter’. Aan de hand van statistieken, gecombineerd met een menselijke stem biedt dit boek een ongeëvenaard inzicht in de realiteit van politiegeweld in Amerika en een intiem, ontroerend portret van degenen die eraan werken om het te beëindigen.
racisme
Dear White People

Films, series en documentaires:

  • I Am Not Your Negro – documentaire (via Netflix)
    I Am Not Your Negro is gebaseerd op het werk van James Baldwin, die over de geschiedenis van zwarte Amerikanen vertelt aan de hand van gebeurtenissen zoals de moorden op Malcolm X en Martin Luther King. Regisseur Raoul Peck verzamelde daar een grote hoeveelheid archiefmateriaal omheen. Terwijl Baldwin in tv-optredens te zien is en voorleest uit eigen brieven en boeken, ontvouwt zich een beeld van hoe zwarten al decennialang zijn onderdrukt.
  • When They See Us – documentaire (via Netflix)
    Het werd ‘de belangrijkste film van 2019’ genoemd en je weet: als Oprah Winfrey zich ermee bemoeit, zal dat waarschijnlijk ook wel zo zijn. When They See Us gaat over het waargebeurde verhaal van vijf zwarte tieners die ten onrechte – als gevolg van corruptie en discriminatie – zijn veroordeeld voor de verkrachting van een blanke vrouw. In de vierdelige miniserie wordt pijnlijk nagebootst hoe de jongens – waarvan de jongste dan pas veertien jaar oud is – gedwongen en gemanipuleerd worden om elkaar te beschuldigen. Onbegrijpelijke woorden worden in hun mond gelegd en de rechercheurs in dienst zijn op z’n zachtst gezegd erg creatief met het opschrijven van de verklaringen.
  • 13th – documentaire (via Netflix)
    De titel verwijst naar het dertiende amendement in de Amerikaanse grondwet, dat in 1865 de afschaffing van de slavernij bekrachtigde, maar tegelijkertijd de overheid in staat stelde om veroordeelden als onvrijwillige arbeidskracht in te zetten. Aan de hand van schokkende cijfers en een hele rits talking heads betoogt DuVernay dat de massale incarceratie van zwarte Amerikanen (maar liefst 1 op 3 belandt op een gegeven moment in de gevangenis) een vorm van moderne slavernij is.
  • Dear White People – serie (via Netflix)
    Dear White People van schrijvers Justin Simien en Njeri Brown volgt het verhaal van Afro-Amerikaanse studenten; Samantha, Coco, Troy, Lionel, Reggie, Kelsey en Joelle. De serie schijnt licht op hoe zij het studentenleven ervaren op een grotendeels witte campus, en stelt de worstelingen over identiteit, liefde, racisme en het onderlinge colorisme aan de kaak. We volgen het verhaal vanuit het perspectief van één van de studenten, en het wordt duidelijk dat alle personages anders met hun achtergrond omgaan. De serie behandelt reële problemen en vraagstukken, op een intelligente, toegankelijke manier met zeer gevatte oneliners.
  • If Beale Street Could Talk – film (via Pathé Thuis)
    Het verhaal speelt zich af aan het begin van de jaren 70. De liefde tussen long-time friends Tish en Fonny bloeit op, maar net als zij hun geluk vinden en Tish zwanger blijkt te zijn, wordt Fonny door een racistische politieagent vals beschuldigd van verkrachting. Hij komt onterecht in de gevangenis, en Tish en haar familie doen er alles aan om zijn onschuld te bewijzen.
  • Blackkklansman – film (via Pathé Thuis)
    Verfilming van het ongelooflijke, maar waargebeurde verhaal over de zwarte politieman Ron Stallworth, die begin jaren zeventig undercover gaat bij de Ku Klux Klan. Niet zelf natuurlijk, maar Ron onderhoudt het telefonische contact, zijn (witte) Joodse collega Flip Zimmerman (Driver) ontmoet de leden van de Klan. Even bijtende als grappige film van Lee, waarin hij moeiteloos de raciale spanningen uit heden en verleden aan elkaar knoopt en ook nog de Amerikaanse filmgeschiedenis (Birth of a Nation en Gone with the Wind) op de korrel neemt.

Heb je onmisbare tips die in deze lijst ontbreken? Laat het ons dan weten en stuur een mail naar redactie@viva.nl.

VIVA's Lise gelooft in een poederroze planeet ergens hier ver, ver vandaan, waar Justin Bieber en Idris Elba samen president zijn en het altijd glitter giet. Zolang die planeet nog niet gevonden is, houdt Lise zich bezig met millennial perikelen en entertainment. Véél entertainment. Wil je me volgen op insta? @lisejasmijn, dan kan ik ook zien wie jij bent.