Doei latte macchiato: filterkoffie maakt z’n comeback (en wel om deze reden)

filterkoffie comeback

Van karamel latte macchiato tot moccachino met kaneel of flat white met sojamelk: de afgelopen jaren kon het op koffiegebied niet gek genoeg. Toch lijkt het tij te keren, want de oude vertrouwde filterkoffie is weer in opmars.

We gaan weer lekker back to basic. Tenminste, als het om koffie gaat. Ingewikkelde koffiecreaties beginnen steeds meer plaats te maken voor de ouderwetse manier van koffiezetten: met filter dus. Het kan dan ook goed dat je deze variant steeds vaker op de menukaarten van cafés en restaurants ziet staan, vaak onder de naam ‘slow coffee’. Ook aan de verkoop van koffiezetapparaten is te zien dat de populariteit van filterkoffie toeneemt. Zo verkocht Bol.com het afgelopen jaar 30 procent meer filtervarianten. Bij Coolblue gingen er zelfs 58 procent meer over de toonbank.

Meer dan alleen koffie

Dat filterkoffie steeds populairder wordt, past helemaal bij de tijd van nu: we willen gezonder leven, en als het even kan zelfs vegan. Volgens baristatrainer Wendelien Verver – tweede bij de Dutch Barista Championship in 2016 – heeft de trend bovendien alles te maken met de veranderende manier waarop we ons bakkie pleur beleven. In plaats van alle koffie over één kam te scheren, hebben we meer aandacht voor de oorsprong ervan. ‘Koffie smaakt niet alleen simpelweg naar koffie. De regio waar de koffie vandaan komt, de hoogte waarop de bonen groeien en de manier van het verwerken van de koffiebonen zijn allesbepalend voor de smaak. Moderne horecagelegenheden zijn zich steeds meer gaan interesseren in de achtergrond van het product en de smaken die daarbij horen. Dat filterkoffie in opmars is, ligt in het verlengde daarvan.’

Een bakkie met karakter

Maar waarom past filterkoffie zo goed in dat plaatje? Wendelien: ‘De zetmethode die bij filterkoffie hoort, leent zich heel erg om de verschillende smaken onder de loep te nemen. Bij espresso haal je in korte tijd en onder hoge druk, met een vaak wat donkerdere branding, bepaalde smaken uit de koffiebonen. Bij filterkoffie gebeurt dat veel langzamer en subtieler. Daardoor kun je heel duidelijk het karakter en de oorsprong van de koffie herkennen.’

Grootmoeders tijd

Hoewel de manier van koffiezetten vergelijkbaar is, gaan we echter niet helemaal terug naar de filterkoffie uit grootmoeders tijd. ‘Ik weet nog hoe mijn moeder vroeger altijd zes scheppen in het filter deed, als ze zes koppen koffie wilde zetten,’ lacht Wendelien. ‘Dat doen we nu anders, omdat we meer weten over het soort koffie dat we zetten en omdat we beter nadenken over de receptuur. Weegschalen, timers: er komt van alles aan te pas bij het koffiezetten. Hoeveel gram koffie hebben we nodig? Hoeveel seconden loopt het water door? Hoe warm is het water? Wat is de hardheid en de samenstelling ervan? Moeten we wel of niet roeren? Daar denken barista’s allemaal over na. Alles om de perfecte kop koffie te zetten, en die weer exact te kunnen reproduceren.’

Hoe lauwer, hoe beter

Ten slotte is ook de manier waarop we onze koffie drinken veranderd. ‘Dat doen we op ons gemakje, allesbehalve gehaast. Eigenlijk net zoals je rustig kan genieten van een goed glas wijn of een mooie whiskey.’ Het is dan ook absoluut geen must om je koffie heet te drinken. ‘Liever niet, zelfs. Als je koffie heet is, proef je nauwelijks iets van de smaak. Koffie komt veel beter tot z’n recht als hij koeler is. Sommige soorten zijn zelfs koud nog hartstikke lekker. ‘

Mindfulle tegenhanger van espresso

Of Wendelien zelf fan is van de trend? ‘Absoluut. Filterkoffie is vaak zachter en minder intens van smaak dan espresso. Eigenlijk is het de mindfulle tegenhanger ervan. Niets is heerlijker dan op zondagochtend op m’n balkonnetje in het zonnetje te genieten van een vers gezette filterkoffie van een mooie, fruitige koffie van Ethiopische oorsprong.’

Wil je niets meer missen van VIVA? Neem een abonnement. Profiteer nú van onze speciale zomeraanbieding: 10 nummers voor slechts €10.

Beeld Shutterstock