De waarheid achter supermarktvoedsel: ‘E-nummerangst is bangmakerij: echt niet nodig’

Kun je beter sojamelk drinken dan gewone koemelk? Welk fruit is het gezondst? En zijn voorgesneden groenten eigenlijk wel oké? We horen veel tegenstrijdige verhalen wanneer het om eten gaat. Hoe weet je nog wat je kan geloven?

Loethe Olthuis schrijft als onderzoeksjournalist al meer dan 25 jaar over voeding, gezondheid en duurzaamheid. Ze merkte de verwarring op, en besloot een boek te schrijven om heldere informatie te geven omtrent supermarktproducten: ‘Zin en onzin in de supermarkt’.

Loethe Olthuis

Wat wil je aan mensen overbrengen?

“Ik wil jou, lezer en consument, de kennis aanreiken waarmee je écht kunt kiezen welke voedingsmiddelen je koopt en eet. Gefundeerde kennis op grond van feiten, en niet op grond van marketing, reclame, voedselhypes en -mythes, gruwel- en angstpraatjes of onzinbeweringen. Zodat je je geld uitgeeft aan voedingsmiddelen die echt goed voor je zijn – of in ieder geval niet slecht. En als je een keer lekker ongezond wilt snacken of toch je eigen voedingsregels wilt volgen: doe het gerust en geniet ervan. Maar nadat je het boek hebt gelezen, weet je tenminste wel wát je eet.”

‘Zolang er nog geen onderbouwd bewijs is dat kokosolie gezonder is dan olijfolie, zal je dat niet terugvinden bij het Voedingscentrum’

Waarom lijkt het alsof de hele eetwereld de laatste jaren op zijn kop is gezet?

“Goed onderzochte en wetenschappelijk gebaseerde adviezen als die van het Voedingscentrum worden als saai en ouderwets gezien. Consumenten gaan steeds meer zelf zoeken naar een waarheid die ze aanspreekt: op je eigen manier bezig zijn met eten is heel hip geworden. Denk aan de talloze kookprogramma’s op tv, maar ook aan gezondheidsfanaten als Rens Kroes en Fajah Lourens die je een superstrak lijf beloven, en de tientallen foodblogmeisjes die elkaar allemaal napraten. Wat we eten, bepaalt ook steeds meer onze status, vooral bij jongeren. En dan is een salade van quinoa met granaatappelpitjes ‘beter’ dan zuurkoolstamppot. Daarnaast willen steeds meer mensen niet veel moeite voor hun voeding hoeven doen. Dat zorgt ervoor dat we worden bedolven onder een berg ‘handige’ kant-en-klare producten, maar ook dat er wordt gezocht naar gemakkelijkere manieren om gezond te eten: ontbijten met een groentensmoothie lijkt dan simpeler dan het volgen van de Schijf van Vijf.”

Is de Schijf van Vijf niet achterhaald?

“Wat veel mensen niet weten: ook quinoa en granaatappel staan in de Schijf van Vijf! Maar het Voedingscentrum heeft nu eenmaal de naam gekregen dat het achterloopt. En dat doet het centrum in zekere zin ook: het waait namelijk niet met alle voedingswinden mee, maar baseert zich alleen op de adviezen van de Gezondheidsraad. En die adviezen komen weer voort uit de bevindingen van een groot aantal internationaal erkende voedingswetenschappers en wetenschappelijke organisaties. Dus zolang er nog geen goed onderbouwd bewijs is dat kokosolie gezonder is dan olijfolie, zal je dat niet terugvinden bij het Voedingscentrum.”

‘Gezond is een soort synoniem geworden voor spannende, exotische ingrediënten’

Maar al die nieuwe, gezonde voedingsmiddelen dan?

“Vergeet vooral niet dat onze voeding big business is. Er wordt erg veel aan verdiend en voedingsmiddelen met goedkope grondstoffen zijn lucratiever dan kwaliteitsproducten. Fabrikanten liegen hier dan ook flink over. Zo kan een producent van een drankje dat voor 99,9 procent uit suikerwater bestaat (kosten: nog geen eurocent per liter, de verpakking is het duurst), ongestraft beweren dat het gezond en goed voor je kind is, omdat hij er wat synthetische vitamines in heeft gestopt. Fabrikanten spelen handig in op onze suiker- en zoetstoffenangst door hun ‘gezonde’ producten vol te stoppen met geconcentreerd appelsap (suiker!) of het modieuze en dure stevia. Een producent kan ook gemakkelijk roepen dat zijn product ‘gezond’ is, omdat het voor een consument nauwelijks te achterhalen is wat er in zit of hoe het is geproduceerd of geteeld. Ten slotte is ‘gezond’ een soort synoniem geworden voor spannende, exotische ingrediënten: denk aan zoete aardappels of quinoa. Er is niks mis met zulke voedingsmiddelen. Eet ze vooral als je ze lekker vindt. Maar in de meeste gevallen zijn ze niet beter voor je dan ‘gewone’ en vaak veel goedkopere producten als aardappels of zilvervliesrijst.”

Hoe kun je dan wel gezond eten?

“Dat zou eigenlijk heel gemakkelijk moeten zijn. Zo is het aanbod verse vis, groente en fruit enorm gestegen. Maar het lastige is dat er tussen alle goede producten ook veel ongezondere varianten zitten, die je verleiden met reclame en verhullende informatie op de verpakking. Zo zien de pakken vruchtenyoghurt met aardbeien en bessen op de verpakking er heel gezond uit, maar ze bevatten vaak enorm veel suiker, onnodige smaakstoffen en nauwelijks fruit. Ook  ‘slurpfruit’ is echt iets anders dan een appel eten. Het is dus niet gemakkelijk om tussen alle onzinproducten de gezonde varianten te vinden. Hopelijk helpt mijn boek je daarbij, door te vertellen waar je op moet letten.”

En E-nummers, die zijn toch hartstikke slecht?

“Niks mis met E-nummers. Die zijn misschien wel de veiligste, want het zijn de best gecontroleerde stoffen in onze voeding. Bovendien hebben veel natuurlijke stoffen zoals vitamine C en citroenzuur ook een E-nummer. Een E-nummer betekent alleen dat het een hulpstof is, die door de Europese Unie is onderzocht en veilig bevonden. E-nummerangst is bangmakerij en echt niet nodig. Maar aan de andere kant zitten E-nummers juist in producten die te vet, te zout en/of te zoet zijn en dát is niet erg gezond.”

‘Superfoods? Die bestaan niet’

En als je E-nummers toch wilt vermijden?

“Simpel: koop vooral onbewerkte producten. Doe zelf aardbeien in je yoghurt en maak je eigen eiersalade. Of eet biologische producten; daar zitten sowieso minder toevoegingen in.”

En hoe zit het dan bijvoorbeeld met superfoods?

“Die bestaan niet. Geen enkel individueel product bevat alle voedingsstoffen die je nodig hebt of maakt je ‘gezond’. Gezond eten doe je door voldoende te variëren met vooral verse producten. Wantrouw vooral superfoods die idioot duur zijn. Daar is meestal een prima goedkope en vaak gezondere variant voor. Denk aan een handje aardbeien in plaats van gojibessen, of zonnebloemolie in plaats van kokosolie.”

supermarkt boek

Meer lezen? Het boek ‘Zin en onzin in de supermarkt’ ligt nu in de winkel.

Wil je niets meer missen van VIVA? Neem een abonnement. Profiteer nú van onze speciale lente-aanbieding: 10 nummers voor slechts €10.

Bron Zin en onzin in de supermarkt
Jessica heeft een zwak voor (salsa)dansen, gekke taalfeitjes en de Spaanse cultuur. Voor VIVA schrijft ze over human interest, entertainment, reizen, liefde, seks, eten en al het andere wat haar bezighoudt.