"Ik was vijftien en moest op snuffelstage, maar ik had geen idee wat ik wilde. Tot ik op een avond de film Sister Act zag en dacht: dat wil ik doen. Een vrouw die haar hele leven aan God geeft, dat vond ik fascinerend. Ik was niet eens gelovig, maar ik wilde weten hoe nonnen in Nederland leven."
Fieke mailde een paar kloosters – één van de eerste met een eigen website – met de vraag of ze mocht langskomen. "Wel met de disclaimer dat ik niet gelovig was. Een klooster in Brabant schreef terug dat ik welkom was."
Heel lieve vrouwen
Toen haar eerste stagedag aanbrak, sloegen de twijfels toe. Haar vriendinnen liepen ‘vette stages bij muziekproducenten’, en Fieke ging het klooster in. Maar die spanning verdween zodra ze de zusters ontmoette. “Het waren heel lieve vrouwen. Ze straalden rust uit, zetten thee voor me, stelden lieve vragen en dat raakte me, want vlak daarvoor was ik uit huis geplaatst. Ik was slachtoffer van kindermisbruik. Opeens waren daar allemaal lieve vrouwen die voor me zorgden en aan wie ik alles kon vragen. Gek genoeg voelde ik me meteen thuis. Zelfs na mijn stage bleef ik langskomen in het klooster, vaak in een tussenuur. Dat deed ik drie jaar lang en in die tijd werd ik steeds christelijker. Steeds vaker speelde ik met de gedachte om in te treden.”
Er speelde nog iets mee: Fieke woonde in een jeugdzorginstelling. Ze werd bijna achttien, wat betekende dat de zorg zou stoppen en dat ze geen dak meer boven haar hoofd had. Waar ze heen moest, wist ze niet. Het klooster was "de enige plek waar ze zich ooit veilig had gevoeld". Toen een vriendin een tussenjaar ging doen, koos Fieke voor een tussenjaar bij de nonnen.
Een meisje van achttien dat het klooster in gaat, was en is nog steeds zeldzaam. Zelfs nu jongeren weer vaker gelovig zijn, kiest bijna niemand voor het klooster. In 2025 noemde 27 procent van de Gen Z’ers zich religieus, tegen 22 procent van de generatie daarboven. Toch treden er jaarlijks hooguit enkele tientallen mensen in, de meesten tussen de 30 en 50 jaar.
Intreden
"Mijn paspoort en telefoon moest ik inleveren en kranten of tv hadden we niet. Alleen katholieke boeken en het Katholiek Nieuwsblad. Ik had steeds minder contact met de buitenwereld, vrienden sprak ik bijna niet meer. Vijfenhalf uur per dag moesten we bidden. We hadden een gebedenboek, waar we iedere dag psalmen uit moesten bidden. Daarnaast hadden we de heilige mis, kruisweg- en rozenkransgebed en twee keer per dag een meditatie. Als je iets gemist had, moest je het inhalen. Verder bestond mijn dag uit helpen in de waskeuken en de kapel voorbereiden op een mis. Ik had één moederoverste die alles voor me bepaalde.
Werkelijk alles werd voor me bepaald: hoe ik liep, hoe ik keek, wat ik zei, zelfs de manier waarop je in en uit bed stapte. Als ik iets wilde zeggen, moest dat fluisterend. Niemand durfde de nonnen tegen te spreken. Mijn bed moest ik op een bepaalde manier opmaken en zat er één kreukel in, dan moest het opnieuw. Voor ik mijn tanden mocht poetsen, bad ik weer een vast gebed. Twee keer in de week moest ik voor het eten mijn habijt (de traditionele dagelijkse werk- en religieuze kleding van monniken, nonnen en broeders in kloosters, red.) een beetje in de lucht houden en naar de overste kijken, dan knikte zij en moest ik de habijten kussen van vijf van mijn medezusters. Dan moest ik door de eetzaal kruipen, als blijk van ‘vergeving’ en ‘eerherstel voor mijn ziel en het vagevuur’. Nu denk ik: vergeving? Waarvoor? We waren de hele dag bezig met zo vroom mogelijk leven, maar onze breinen werden zo geprogrammeerd dat we alles geloofden en de regels braaf volgden.
Ik was er toen nog niet helemaal over uit, maar ik val op vrouwen. Daar durfde ik niet voor uit te komen. Als je lesbisch was, was je een kind van de duivel en werd je naar homogenezingstherapie gestuurd.
Wat het zo gevaarlijk maakte, was de angst, de bangmakerij voor het hiernamaals als je het niet goed deed. Omdat er zoiets groots boven je hoofd hangt, voelt het alsof je hele leven op het spel staat. Dus gehoorzaam je."
Regels
Fiekes wereld werd steeds kleiner, al had ze dat toen nog niet door. “In het begin voelden al die regels als toewijding aan Jezus, niet als dwang. Het was een manier om God lief te hebben. Ons werd voorgehouden dat dit het ultieme leven was en op den duur ben ik dat echt gaan geloven en raakte ik steeds verder meegezogen in de conservatieve orde waar ik zat.
Het gekke is: ik was gelukkig. Ik wist niet precies waarom, maar ik was het. Het is als een slechte relatie: je merkt niet wanneer het ongezond is geworden, want je bent zelf onderdeel van het probleem. Pas jaren later dacht ik: wat daar gebeurde, was ontzettend gestoord, een sektarisch systeem. Ik ken iemand die via de kelder is gevlucht. Dat vond ik toen vreemd van die zuster, nu pas snap ik haar.”
Het begon bij Fieke te schuren toen de orde haar naar de universiteit stuurde. Ze wilden een kinderdagverblijf beginnen en daarvoor moest iemand de juiste papieren halen. “Voor het eerst in jaren zat ik tussen gewone mensen en zag ik hoe het er in de echte wereld aan toeging. Mijn leeftijdsgenoten hadden heel andere gesprekken. Ze waren veel vrijer, hadden het over samenwonen en dromen die ze hadden. Ik besefte dat ik niet meer droomde. In de pauze zaten ze niet vroom te bidden, maar gingen ze buiten school eten. Ik ben een keer stiekem mee geweest en at voor het eerst in mijn leven een rotirol. Het was de eerste keer in lange tijd dat ik iets at wat ik zelf had gekozen.”
Geloften niet hernieuwen
Langzaamaan begon Fieke haar mond open te trekken in het klooster. “Ik schreef mijn overste een brief: ik wilde leven volgens de regels van God, niet zoals zij die oplegde. Maar hoe meer ik iets zei, hoe meer ik buitengesloten werd.
Op een dag kwam er een officiële brief: ik mocht mijn geloften niet hernieuwen. Dat betekende dat ik moest vertrekken. Ik schrok me wild. Had ik iets verkeerd gedaan? Uitleg kreeg ik niet. Ik had 24 uur om mijn spullen te pakken. 24 uur later stond ik buiten.”
Ze was 28, had geen diploma’s en wist niet eens wat een zorgverzekering was. “Achteraf is het mijn grootste redding geweest, maar toen raakte ik in totale paniek. Ik had geen huis. Ik sliep overal en nergens: bij mensen op de bank, bij een docent, zelfs in een daklozenopvang. Ik bad iedere seconde van de dag. De orde blokkeerde me op alles. Als ik ze belde, ging de telefoon niet over. Toen ik eindelijk een tijdelijk adres had, kwamen daar rekeningen binnen die op mijn naam stonden en die zij nooit hadden betaald. Er zijn rechtszaken over geweest, daarom kan ik er niet te veel over uitweiden, maar ze hadden allemaal betalingen op mijn naam gedaan met mijn paspoortgegevens en deze niet betaald. Ik meldde het bij de hoogste overste. Die zei dat ik niet goed wijs was. Hulp voor mensen zoals ik bestaat eigenlijk niet. Ex-nonnen, daar heeft niemand een loket voor.”
Ook maanden na haar vertrek uit het klooster was Fieke zichzelf nog altijd kwijt. “Ik wist niet meer wie ik was, waar ik van hield of wat ik wilde. Ik wist niet eens meer wat mijn lievelingskleur was. Toen ik in contact kwam met andere ex-nonnen uit dezelfde orde, herkenden zij dat gevoel onmiddellijk. Het duurt maanden, soms zelfs jaren, voordat je weer tot jezelf komt. Dat zie je vaker bij mensen die uit sekteachtige gemeenschappen stappen.”
Langzaam maar zeker vond Fieke zichzelf terug. “Ongeveer een jaar na mijn vertrek kwam ik uit de kast. Door veel te praten met anderen en ervaringen te delen, durfde ik eindelijk weer te zijn wie ik werkelijk was. En ik ontdekte wat ik het allerliefste wilde: het theater in, comedy maken en mensen aan het lachen brengen.”
Ze besloot haar droom achterna te gaan, deed auditie voor een hbo-theateropleiding en studeerde uiteindelijk cum laude af. Inmiddels toert ze door het hele land met haar voorstelling Non-actief, geregisseerd door Karin Bloemen. Ook verschijnt er een gelijknamig boek over haar weg van het klooster naar het podium.
“Het is een humoristische, maar ook eerlijke roman over een achttienjarig meisje dat het klooster ingaat, zichzelf onderweg kwijtraakt en uiteindelijk de weg naar buiten vindt.”
