‘Ik durfde heel lang niet alleen in het donker naar buiten’

Fonds slachtoffer

Het zal je overkomen: een aanranding of verkrachting. Doe je aangifte of hou je je mond? Het gros van de vrouwen die zoiets meemaakt, zegt niets. Terwijl erover praten en hulp zoeken juist het verschil kan maken. VIVA maakt een vuist tegen seksueel geweld en gaat in gesprek met slachtoffers en hulpverleners.

Viva samen met Fonds Slachtofferhulp

Een onbekende man trok in september 2003 de destijds twintigjarige Sonja Graansma van haar fiets. Onder bedreiging van een mes verkrachtte hij haar meerdere keren.

‘Mijn moeder zei: ‘Ik had direct in de gaten dat er iets afschuwelijks aan de hand was.’ De dader had mijn beha kapot gesneden, en die had ik op tafel gegooid. Toen wist ze wel hoe laat het was. Tien minuten later zat er een rechercheur bij ons thuis.

Diezelfde nacht nog heb ik een lichamelijk onderzoek gehad. Eerst een sporenonderzoek, en daarna kwam in het ziekenhuis de medische hulpverlening op gang. Ik was op dat moment ongesteld en kon dus niet zwanger raken. Dat was nog meegenomen. Maar ik moest wel hiv-remmers slikken. Pas twee weken later kreeg ik bezoek van een hulpverlener. Als ik later hoorde dat er bij een ramp of een andere ingrijpende gebeurtenis direct hulp ter plaatse was, vond ik dat zo frustrerend. Waarom was dat bij mij niet zo?

Wanneer je zoiets meemaakt, word je als het ware van een ladder afgeduwd, en je moet zelf maar bedenken hoe je weer omhoogklimt. Het is zo belangrijk dat je open bent over wat je voelt, hoe moeilijk dat ook is. Ik hield zelf mijn ouders erg op afstand, omdat ik hun verdriet er niet bij kon hebben. En ik wilde ze niet belasten met mijn verdriet, daarom deed ik me sterker voor dan ik me voelde.’

Dwangstoornis

‘Langzamerhand ontwikkelde ik een dwangstoornis. Er speelden zich steeds doemscenario’s af in mijn hoofd, waarin er allerlei erge dingen gebeurden met de mensen van wie ik hield. Daardoor begon ik met controleren. Ik belde bijvoorbeeld steeds naar huis, om te vragen of alles in orde was. En als ik een ambulance hoorde rijden, checkte ik op internet of die bij het huis van mijn ouders was geweest. Ik was zo bang voor een nieuwe traumatische ervaring, dat ik me overal op probeerde voor te bereiden.

‘Ik durfde heel lang niet alleen in het donker naar buiten’

Na de geboorte van mijn kind werd het nog erger. Ik denderde maar door, maar uiteindelijk kun je niet vluchten voor jezelf. Als ik na mijn verkrachting bij het CSG (Centrum Seksueel Geweld) terecht had gekund, zou dat een wereld van verschil hebben gemaakt. Ik moest zelf alles uitzoeken. Ik heb zelfs een tijdlang veel alcohol gedronken om in slaap te kunnen vallen. Bij mij heeft dat niet tot een verslaving geleid, maar dat had natuurlijk best gekund. Wat mij uiteindelijk het meest heeft geholpen om mijn leven weer op te pakken, is praten. Dat wil ik ook meegeven aan anderen die iets soortgelijks mee hebben gemaakt. Sluit je niet af, want hoewel ik me regelmatig niet begrepen voelde, hielp het toch om mijn gevoelens te delen. Daarnaast hielp schrijven ook om mijn gedachten te ordenen. Maar het allerbelangrijkste is dat ik niet heb berust in mijn angst. Ik durfde in het begin ’s nachts niet naar de wc en niet alleen in het donker naar buiten. Met kleine stapjes heb ik dat aangepakt. Eerst liep ik een paar keer in het donker naar de bushalte met mijn moeder, en later alleen terwijl ik met mijn vriend belde. Dat hielp me om me veilig te voelen. Ik ben er trots op dat ik daar in mijn eentje uit ben gekomen. Het lukte me niet om zonder professionele hulp van mijn dwangstoornis af te komen. Daarbij heeft een psycholoog geholpen.’

Wat te doen als iemand in je omgeving met seksueel geweld te maken krijgt?

Oordeel niet, maar luister. Als je niet weet wat je moet zeggen: een knuffel zegt veel meer. Niet meehuilen. Het gaat niet om jou, het gaat om die ander. Denk nuchter en logisch na en bedenk wat belangrijk is voor iemand. Je kunt een suggestie voorleggen, maar neem nooit de beslissing voor een ander.

Ben jij kortgeleden aangerand of verkracht? Heb jij hulp nodig of zit je met vragen? Het Centrum Seksueel Geweld is dankzij de ondersteuning van  Fonds Slachtofferhulp 24/7 bereikbaar op telefoonnummer 0800-0188 centrumseksueelgeweld.nl.