Psychiater aan het woord: ‘Zie je burn-out maar als een geschenk’

burn-out

Een diep, donker, oneindig zwart gat vol negatieve emoties. Vraag mensen hoe zij hun burn-out hebben ervaren en dit is veelal het antwoord. Toch moeten we daar volgens psychiater Bram Bakker anders tegenaan kijken. ‘Zie je burn-out maar als een cadeau, een geschenk.’

Bram Bakker is psychiater en raakte in 2018 opgebrand. Samen met 1,4 miljoen andere Nederlanders had hij een burn-out. Wekenlang lag hij op de bank, wat hem tijd genoeg gaf om na te denken over het fenomeen. In zijn theatercollege Opgebrand, die vanaf vandaag te zien is, vertelt hij over zijn nieuwe benadering.

Medisch model

‘Als jij mij kunt vertellen wat een burn-out precies is, ben je de eerste van honderden mensen die ik erover sprak. Niemand weet het, maar inmiddels hebben veel instanties belang bij de kreet,’ vertelt Bakker aan het AD.

Volgens Bakker moeten we de burn-out daarom niet langer zien als een ‘product’ waar vooral medische instanties baat bij hebben. ‘Je gaat naar de huisarts, die verwijst je naar een ggz-instelling waar je op de wachtlijst komt. Ggz-instellingen verdienen er hun geld mee, ook al genezen ze niet echt. Ze verkopen een product en hebben maar één belang: zoveel mogelijk klanten.’

Deze strategie berust volgens Bakker op het medische model: je hebt iets wél of niet. Je bot is gebroken, of niet. Je hebt de griep, of niet. Maar een burn-out is helaas niet zo simpel. ‘Je kunt geen hersenscan maken en aanwijzen: kijk, daar zit-ie. En toch doen we alsof dat wel zo is.’

Een geschenk

Daarom pleit Bakker voor het omgooien van de hele burn-outbenadering. Hij wil het medische model de deur uit gooien en de burn-out als een cadeau benaderen. ‘Een geschenk dat je waarschuwt: de grens is nu echt bereikt.’

‘Een burn-out is namelijk niets minder dan het uiterste signaal van je systeem dat de balans ernstig is verstoord. De bedoeling is dan wel dat je het cadeau uitpakt en je afvraagt: waarom is dit bij mij bezorgd? Je zult zelf aan de bak moeten.’

Slachtofferrol

Dit brengt Bakker bij een belangrijk volgend punt: we moeten niet langer blijven hangen in de slachtofferrol. Immers, een burn-out is een gevolg van de roofbouw die je jarenlang hebt gepleegd op je gestel. Dat heb je toch echt zelf gedaan. Je bent maar door en door blijven gaan, tot je lichaam je nu letterlijk tot halt roept. ‘Vergeet het goede nieuws niet: je gaat er niet dood aan, het is geen kwaadaardige aandoening en een burn-out treft over het algemeen mensen die veel talenten en bezigheden hebben.’

Maar je zult we zelf aan de bak moeten. Moeten accepteren dat niet alles altijd maar kan en dat ‘nee’ zeggen ook een optie is. ‘Voor iedereen met een burn-out is de vraag: waar zit de ruimte om dingen anders te doen? Die ruimte is er, altijd.’

Gouden tip

Maar hoe houden we dan een burn-out buiten de deur? Ook daar heeft Bakker een antwoord op: ‘Diep van binnen weten we allemaal best wat goed voor ons is: voldoende bewegen, gezond eten, vaker nee zeggen, genoeg tijd nemen om te ontspannen. Klinkt simpel, maar zoals Johan Cruyff zei: iets wat simpel is heel goed doen, is het moeilijkste wat er is.’

En vooral: zelf aan de bak gaan, hoe moeilijk dat ook lijkt.

MEER OVER DE BURN-OUT:

  • Laten we teruggaan naar het jaar 1900. Het jaar waarin L. Frank Baum het boek The Wonderful Wizard of Oz schreef. Dit boek is inmiddels uitgegroeid tot een van de bekendste boeken van de wereld. In 1939 volgde de verfilming, die naast Titanic en E.T. in de top 3 van meest bekeken films ter wereld staat. Nu, 80 jaar na de filmpremière, blijkt het verhaal van Dorothy en de tovenaar van Oz een metafoor voor de burn-outepidemie onder millennials.
  • De burn-outepidemie onder mensen tussen de 25 en 40 jaar is een van de meest besproken onderwerpen van 2018. De zogenoemde epidemie, het ziekteverzuim door stress, kost onze samenleving jaarlijks zo’n 1,8 miljard euro. Voor de PvdA reden genoeg om te pleiten voor een nieuw wetsvoorstel: zij willen dat de Arbeidswet wordt aangepast, zodat werknemers het recht krijgen hun werk te negeren na werktijd. Maar volgens Toon Taris, professor in arbeidspsychologie, lost dat niet het probleem op. Hij vraagt zich af wat het probleem nou eigenlijk wél is.
  • We leven in een tijd waarin álles kan en waarin je álles kunt meemaken. Erbíj zijn is meemaken, want anders mis je iets. Daarom moeten we ook van alles, want anders mis je een ervaring. En juist de angst om iets te missen – the Fear Of Missing Out – zit ons in de weg. Hoe zeg je nee tegen die fomo?
Bron: AD.nl | Beeld: Shutterstock
VIVA's Lise gelooft in een poederroze planeet ergens hier ver, ver vandaan, waar Justin Bieber en Idris Elba samen president zijn en het altijd glitter giet. Zolang die planeet nog niet gevonden is, houdt Lise zich bezig met millennial perikelen en entertainment. Véél entertainment. Wil je me volgen op insta? @lisejasmijn, dan kan ik ook zien wie jij bent.