Mag het een glaasje minder zijn? We zijn meer gaan drinken tijdens de pandemie

drinken pandemie

Een paar biertjes bij de Zoom-borrel, een glas wijn voor het slapengaan… Ben je meer gaan drinken tijdens de pandemie? Zo doorbreek je die gewoonte. 

‘Zo! Lekker rijtje lockdownflessen!’ zei een vriend van Stella (31), wijzend op de flinke verzameling lege flessen in haar keuken. Ze durfde er niet bij te zeggen dat het van paar weken was en niet, zoals hij waarschijnlijk dacht, van maanden. Ai. Voor het eerst zag ze door de ogen van iemand anders dat ze echt veel meer was gaan drinken. En ze is niet de enige.

Uit onderzoek blijkt dat de verkoop van alcoholhoudende dranken in ons land flink is toegenomen. Slijters doen goede zaken en ook in de supermarkten gaat er meer drank over de toonbank dan voorheen. Heel verwonderlijk is dat niet, nu we een dik jaar collectief verbannen zijn tot ons eigen huis. Wie herinnert zich nog hoe zijn stamcafé er vanbinnen uitziet? En gelukkig hebben we de festivalfoto’s nog, want wat een echt lekker feestje betreft staan we al een tijdje droog. Dus dan thuis de slingers maar ophangen.

Stress of een baaldag? Even een wijntje. Snakkend naar gezelligheid en betere tijden, maken we er thuis maar wat feestelijks van. Een zoomborrel met collega’s hier, coronaproof etentje daar. Een online-pubquiz zus en gewoon zelf even dansend door de woonkamer zo. We heffen de glazen, al dan niet voor onze laptopschermen. Proost, jongens! Op onze gezondheid.

Oogkleppen af

Tot je de lege glazen eens bij elkaar optelt en beseft: om je gezondheid echt een lol te doen, kan het wel een tandje minder met die alcohol. Want ik wil geen party pooper zijn, maar The New York Times meldt dat met name vrouwen en ouders van jonge kinderen meer zijn gaan drinken sinds de pandemie. Bij ons heeft het Trimbos-instituut de feiten op een rijtje gezet in het rapport Alcoholgebruik tijdens de coronacrisis. Het goede nieuws eerst: het merendeel van de Nederlanders laat geen veranderingen in hun alcoholgebruik zien en 18 tot 22% is zelfs gaan minderen. Maar uit cijfers blijkt ook dat 11 tot 21% meer is gaan drinken.

‘Wie deze groep precies is, is nog niet helemaal duidelijk,’ zegt Ninette van Hasselt, hoofd Expertise Centrum Alcohol van het Trimbos-instituut. ‘Het zijn vooral de thuisdrinkers die meer zijn gaan drinken. We zien dat een motief om te drinken als eenzaamheid en angst gegroeid is. Uit breder onderzoek naar mentale gezondheid in de coronacrisis viel op dat de groep die normaal niet kwetsbaar is, de jonge alleenstaande vrouwen, het in deze tijd mentaal zwaarder hebben. Het zou kunnen zijn dat dat komt omdat vrouwen over het algemeen wat meer sociale contacten nodig hebben om zich goed te voelen, waardoor eenzaamheid nu meer op de loer ligt. Als je drinkt om te dealen met lastige situaties, is alcohol nu wel tricky.’

Liv (35) herkent dat: ‘Heel eerlijk? Tijdens die eerste weken vorig jaar maart was ik vooral bang. Wat is dit voor doodeng virus en hoe zorg ik dat het bij mijn kinderen wegblijft? Ik sliep er slecht van, lag uren wakker. Daar werd het overdag natuurlijk ook niet beter van, dus nam ik af en toe voor het slapengaan een glas wijn in de hoop een goede nacht te maken. Zo net met het scherpe randje eraf viel ik iets rustiger in slaap. Af en toe werd bijna elke avond, want er was genoeg om over te piekeren. Toch hielp het mijn nachtrust niet, ik sliep er fladderiger van en mijn zorgen bleven.’

Lees ook:
Overgevoelig voor prikkels? ‘Stiekem kon ik de rust van het afgelopen jaar wel waarderen’

Wijn bestellen in dozen

Hoe alcohol erin kan sluipen vertelt Emina (41): ‘Ik dronk doordeweeks eigenlijk nooit, mijn wijntje was voor het weekend of etentje. ‘Ik heb wel zin in een glas,’ zeiden mijn man en ik steeds vaker tegen elkaar. Waarom ook niet? We zaten toch thuis. Geen vergaderingen, de sportschool was dicht dus we hoefden ’s avonds nergens heen en de volgende dag ook niet vroeg naar kantoor te rijden.’

Zoetjesaan kwam de fles cava, voorheen haar vaste prik voor feestelijke gelegenheden, steeds vaker uit de koelkast en bestelden ze wijn in dozen. Lekker makkelijk thuisbezorgd met de weekboodschappen. We moeten het leven vieren, was hun nieuwe motto. ‘Van één fles per maand gingen ze naar één per week en daarna werd het flessen in meervoud. Haar oogkleppen gingen af toen haar dochter op een doordeweekse avond zei: ‘Hé mam, heb je nou alweer wijn?’ Au. Het woord ‘alweer’ dreunde nog wel een tijdje door. Het was ongemerkt een gewoonte geworden.

Waarom?

We hebben in deze malle tijden redenen genoeg om vaker naar de fles te grijpen. Maar hoe komt dat? Psychotherapeute Merel de Vries legt uit: ‘Over het algemeen zie je dat mensen tijdens de eerste golf van de pandemie vooral angst en zorgen hadden. Denk maar aan het hamsteren van wc-papier. We wisten niet wat er ging gebeuren. Die angst is later meer verschoven naar sombere gevoelens. Er kwam maar geen perspectief. Een specifiek gevolg van een lockdown is het wegvallen van de normale structuur. Als alle dagen in grote lijnen op elkaar lijken, is er geen verschil tussen weekdagen en weekend. Je kunt eindeloos werken of juist nergens puf voor hebben.’

‘De muren komen op je af en je maakt niets meer mee. Zo ontstaat lusteloosheid. Vooral alleenstaanden kampen met eenzaamheid en een gebrek aan fysiek contact. Belangrijke triggers voor het gebruiken van alcohol tijdens de pandemie zijn het onderdrukken van dit soort gevoelens, het thuis willen creëren van de ‘gezellige en sociale sfeer’ die zo gemist wordt en het gebrek aan sociale controle. Het maakt niet uit, je kunt Zoom-meetings hebben in je pyjama en een glas alcohol inschenken in de vroege middag. Er geldt ook een soort uitzonderingsregel. Dit is zo’n unieke crisis dat mensen zich tijdelijk ander gedrag toestaan; je gunt jezelf iets tegenover alles wat niet meer kan. Bij sommigen betekent dit meer eten en dus coronakilo’s, bij anderen series bingen of meer alcohol drinken.’

En zo makkelijk is het dus om ongemerkt in nieuwe gewoontes te glijden die je erdoorheen lijken te slepen. De Vries: ‘Soms is het zo suf dat je gewoon drinkt omdat het kan en je eigenlijk niet meer bewust van bent of dat wel lekker of ‘kwalitatief’ is. Op de korte termijn voelt het misschien goed en ontspan je je beter. Maar dat effect is tijdelijk en gaat gepaard met negatieve effecten.’

Het hele verhaal lees je in VIVA-24-2021. Deze editie ligt vanaf 16 juni in de winkel.
Sommige artikelen kun je maar gedeeltelijk lezen op viva.nl, omdat ze afkomstig zijn uit de papieren VIVA. Uit respect naar onze abonnees én om te zorgen dat wij online leuke gratis content kunnen blijven maken. We hopen te kunnen rekenen op je begrip!

VIVA nieuwsbrief

Iedere week de leukste nieuwsbrief van Nederland in je mailbox?

Tekst: Caroline van Mourik | Beeld: Getty