Foutje bedankt! Want: falen is het nieuwe slagen

falen

Geboren tussen 1981 en 2001? Gefeliciteerd! Dan heb je een XXL kans op overspannenheid, burn-out of depressie. Met speciale dank aan bewijsdrang, prestatiedruk en een hysterische angst voor fouten. Gelukkig is er een oplossing: falen.

Wij van generatie Y staan er niet al te best op. Door de generaties voor ons worden we veelal afgeschilderd als verwend, narcistisch en o ja: lui. Aartslui. Ze worden moe van ons gezeur dat we te veel keuzes hebben en begrijpen al helemaal niet dat we burn-outs krijgen zonder ook maar één dag te hebben gewerkt. Toegegeven: dat klinkt voor buitenstaanders misschien ook een tikkeltje vreemd, maar het is wel wat er om ons heen gebeurt.

Het ene na het andere lid van generatie Y bezwijkt tijdens de zoektocht naar houvast. Waarom? Omdat er meer keuzes te maken zijn dan ooit. Van ‘hoe moet ik mijn leven vormgeven’ en ‘welke kant ga ik op’ tot ‘hoe kom ik in vredesnaam aan de bak’? Tel daar een XXL portie prestatiedruk en bewijsdrang bij op – ingegoten door een samenleving die ons inpepert dat alles mogelijk is, mits we er maar hard genoeg achteraan zitten – en je hebt de ideale ingrediënten voor een burn-out of overspannenheid.

Overspannen

Neem Rosa Surachno (24), die net als veel leeftijdsgenoten tijdens haar studie overspannen raakte. Maar: ze zat niet bij de pakken neer en dook in het onderwerp. ‘Ik merkte al snel dat er inside informatie miste, omdat de literatuur over generatie Y is geschreven door psychologen en sociologen die niet van onze generatie zijn. Ik raakte daardoor enorm gemotiveerd om uit te zoeken wat nu eigenlijk het probleem is met ‘te druk’ zijn.’ Haar bevindingen schreef ze op in Generatie ei: falen is het nieuwe slagen, waarin Rosa praten over je fouten aandraagt als dé key om burn-outs in de kiem te smoren.

‘Doorgaans hoor je alleen maar positieve verhalen van mensen, en ik heb zelf ervaren hoe eenzaam en overspannen je daarvan wordt. Als iedereen alleen maar jubelverhalen deelt, ontstaat het idee dat bij anderen altijd álles lukt. En dat fouten maken voor de dommen is. Generatie Y is daarnaast opgegroeid in zo’n welvaart dat we er niet goed tegen bestand zijn als dingen niet gaan zoals we dat hadden bedacht.’

‘We hebben meegekregen dat het leven alleen maar leuk moet zijn en dat het niet normaal is als het niet leuk is. In omgaan met moeilijke gebeurtenissen zijn we niet geoefend. Ik denk dat we moeten leren dat het normaal is om fouten te maken. En dat je daar juist over moet praten, omdat falen op die manier iets wordt wat gewoon bij het leven hoort.’ Maar hoe pak je dat aan? En wat kun je nog meer doen om uit de gevarenzone te blijven? Dit zijn de belangrijkste survivallessen.

Toon je kwetsbare kant

Als mensen praten over de fouten die ze hebben gemaakt, dan gebeurt er iets geks. Ze beginnen bij het begin, vertellen wat er misliep (liefst gelardeerd met flink wat zelfspot, zodat de toehoorders denken: haha, wat een lolbroek!) en jumpen vanaf dat punt huppakee over naar hoe geweldig succesvol ze nu zijn. Alsof er niets is gebeurd tussen het falen en weer op het topje van de apenrots zitten.

Dikke vette fail, vindt Rosa Surachno, want we moeten vooral praten over de krokodillentranen, het gefrustreerd in een hoekje zitten en het gevoel van falen dat je kunt hebben nadat iets is mislukt. ‘Nadat ik zelf een burn-out had gehad, sprak ik een goede vriendin die een paar maanden eerder van studie was geswitcht,’ aldus Rosa. ‘Ik dacht dat die keuze haar heel makkelijk was afgegaan, maar ze vertelde me, geïnspireerd door mijn verhaal, dat het een enorme struggle was geweest. Die kwetsbare kant had ze niet eerder laten zien. Het klinkt gek, maar voor mij was het een opluchting om te zien dat het best normaal is om je even niet zo goed te voelen.’

Dus: schaam je niet voor je falen, maar communiceer erover. Neem de ruimte voor de keuzes die je wilt gaan maken en besef dat niet alles in één keer goed hoeft te gaan.

Lees ook:
Ellende erven wil je niet: ‘Toen ik mijn stiefmoeder naar de rest van de erfenis vroeg, ontplofte ze’

Omarm je fouten

Falen wordt over het algemeen gezien als iets negatiefs, maar van mislukkingen leer je meestal meer dan van successen. Simpelweg omdat je bij wat niet goed gaat langer stilstaat dan bij wat wel goed gaat. Dat geeft inzichten hoe je het in de toekomst anders en vooral slimmer kunt aanpakken. En soms levert het je zelfs een briljant idee vanuit een heel andere hoek op. Grappige voorbeelden daarvan vind je op de site van het Instituut voor Briljante Mislukkingen, dat jaarlijks een prijs uitreikt voor mislukte, maar daarom niet minder leerzame projecten in de zorg.

Staat Zweden hoog op jouw post-corona reislijst? Dan is een bezoekje aan het Museum of Failure in de kustplaats Helsingborg ook beslist de moeite waard. Mislukkingen – denk: groene saus van ketchupmaestro Heinz, de Google Glass-computerbril, parfum van motormerk Harley Davidson – worden hier gevierd met een doel, namelijk: inzien dat fouten maken mag, omdat dat alleen maar meer kennis, ervaring en wijsheid oplevert. Of zoals op de homepage van het museum prijkt: Learning is the only way to turn failure into success. Dichter bij huis zijn de zogenaamde FuckUp Nights (momenteel online) een aanrader, waarbij groepen mensen hun missers openhartig delen. Het idee erachter: als iedereen open is over z’n fouten, dan vervalt het gevoel van gêne rondom mislukkingen. Dat is goed, want iedereen begaat de nodige blunders.

Doe minder

We hebben allemaal bepaalde verwachtingen, dromen en wensen. Dat is niks ergs, want zonder verwachtingen, dromen en wensen kom je meestal geen steek vooruit. Keerzijde: vanuit het uitgangspunt dat we leven in een maakbare wereld, willen we daar nog weleens in doorschieten. ‘We gaan er tegenwoordig van uit dat je door heel erg je best te doen eigenlijk alles wel kunt bereiken,’ zegt psycholoog Rob Brandsma, verbonden aan het Centrum voor Mindfulness. ‘Maar dat klopt niet. Ik zie vaak mensen wier leven precies is zoals ze het hebben bedacht: een goede baan, groot huis, kinderen, hobby’s. Maar aan het einde van weer een dag rennen en racen zijn ze toch niet happy. Ze zijn geen moment aan genieten toegekomen.’

Dat is volgens Rob de tol die we betalen voor de illusie dat je door heel hard te werken datgene kunt bereiken wat je in je hoofd hebt bedacht. Die gedachte moeten we loslaten. De eerste stap om dat te bereiken: stoppen met rennen en vliegen en bewust kiezen voor één activiteit per keer en dan met aandacht. Dus niet: drie afspraken per avond inplannen, maar slechts eentje en je daar dan echt op focussen. De tweede stap: toekomst en verleden loslaten en opmerkzaam zijn bij wat er in het hier en nu gebeurt. Wat zie je, voel je en ruik je? Je zult merken dat je geest meteen rustiger wordt en de stress in je lijf vermindert. En daar word je dus heel gelukkig van.

Het hele verhaal lees je in VIVA-21-2021. Deze editie ligt vanaf 26 mei in de winkel.
Sommige artikelen kun je maar gedeeltelijk lezen op viva.nl, omdat ze afkomstig zijn uit de papieren VIVA. Uit respect naar onze abonnees én om te zorgen dat wij online leuke gratis content kunnen blijven maken. We hopen te kunnen rekenen op je begrip!

VIVA nieuwsbrief

Iedere week de leukste nieuwsbrief van Nederland in je mailbox?

Tekst: Fleur Baxmeier | Foto’s: Getty Images
Dit verhaal heeft eerder in VIVA gestaan