Niet verder vertellen, hè? Waarom een geheim bewaren zo moeilijk is

geheim bewaren

Heb je tóch die affaire van je collega aan de receptioniste doorverteld, ook al had je op je kat gezworen dat je het voor je zou houden? Dat is… hartstikke menselijk. Maar waarom kunnen we zó slecht een geheim bewaren?

‘Ik heb met m’n collega gezoend. Meerdere keren,’ vertelde mijn vriendin ons ooit doodleuk tijdens het etentje met de vriendinnengroep. Ik verslikte me bijna
in mijn witte wijn, en ik was niet de enige. Zo. Die zagen we niet aankomen. Niet alleen omdat we dachten dat ze een leuke relatie had, ook omdat ze dit tegen ons allemaal zei, tussen neus en lippen door.

Wij kennen haar vriend goed en zagen hem regelmatig tijdens de georganiseerde barbecues en etentjes bij ze thuis. Blijkbaar zat het geheim haar zó hoog, dat ze het maar met ons allemaal deelde, met alle risico’s van dien. Want laten we eerlijk zijn: hoe meer mensen ervan afweten, hoe groter de kans dat het uitkomt. Nu had zij weliswaar haar hart gelucht, maar nu moesten wíj onze mond houden. Die paar keer zoenen mondde trouwens uit in een jarenlange affaire en al die tijd wist ik ervan. Ik weet nog dat ik, elke keer als ik bij ze thuiskwam en hem aankeek, dacht: ik weet iets wat jij niet weet en ik vind het verschrikkelijk. Maar ja, zij was mijn vriendin en ik kon het niet maken om dit tegen hem te zeggen. Dat was niet aan mij, vond ik. En dus hield ik mijn mond – met moeite.

Ik weet, ik weet, wat jij niet weet…

Denk je dat jij geen geheimen hebt? Denk dan nog eens even héél hard na. Want uit onderzoek van de Columbia Business School in New York blijkt dat ieder mens gemiddeld maar liefst dertien geheimen heeft. Dit gaat dan met name om dingen als een vertelde leugen, het feit dat je iemands vertrouwen hebt beschaamd, ontrouw, het toebrengen van lichamelijk letsel en je seksuele voorkeuren. Kortom: zaken die je niet met trots aan de grote klok hangt. Daarbij moet je volgens psycholoog en universitair docent Tom Frijns wel onderscheid maken tussen individuele geheimen die je met niemand deelt en gedeelde geheimen die je met één of een aantal personen bespreekt, zoals hij beschrijft in zijn proefschrift Keeping secrets.

Gedeelde geheimen blijken namelijk veel vaker voor te komen dan individuele geheimen. Er zijn dus maar weinig mensen die een geheim hebben waar daadwerkelijk níemand iets van afweet. En da’s niet zo gek. Een groot geheim helemaal voor jezelf bewaren, kan ontzettend belastend zijn. Psycholoog Andreas Wismeijer, gespecialiseerd in geheimen en auteur van het boek Het geheimenprotocol, geeft zelfs aan dat steeds meer onderzoeken erop wijzen dat het onderdrukken van geheimen tot psychische en lichamelijke klachten kan leiden.

Wismeijer: ‘Hoe meer je je geheim onderdrukt, hoe meer je eraan denkt. Daarnaast zijn het vaak negatieve gebeurtenissen die we geheim houden. Als je hier veelvuldig aan denkt, maakt het je somber en angstig. Je kunt zelfs het gevoel hebben in een isolement te zitten, want voor je gevoel kent niemand je écht. Je vraagt je af: wat als ze mijn geheim zouden weten, zouden ze dan nog bevriend met me willen zijn?

Bovendien kun je er paranoïde van worden. Stel dat iemand een onschuldig grapje maakt over dat je wel een heel knappe buurman hebt en je daar vast weleens mee hebt staan flirten, en jij gaat vreemd met die buurman. Dan kun je denken dat die ander achter je geheim probeert te komen. Al deze psychische klachten kunnen weer leiden tot lichamelijke stressklachten, zoals pijn, vermoeidheid en concentratieproblemen.’

Eerlijk alles delen

Het delen van een geheim kan daarom bevrijdend werken en een enorme opluchting geven. En delen kan op veel manieren: door er met iemand over te praten, maar ook door erover te schrijven in een dagboek, in een nooit verstuurde brief of anoniem op een online forum. Maar je geheim delen met een persoon, geeft toch wel de grootste opluchting. Wismeijer: ‘Het fijne van je geheim delen met iemand, is je gedachten te kunnen toetsen. Je kunt die ander vragen wat hij of zij ervan vindt en die ander kan je steunen en advies geven. Diegene kan misschien ook je zorgen wegnemen. Daarnaast kan de relatie met de ander sterker worden, doordat je diegene het gevoel geeft hem of haar te vertrouwen en dat hij of zij belangrijk voor je is. Het risico dat die ander je geheim doorvertelt, nemen we dan op de koop toe.’

Lees ook:
Geheimen voor je partner? Het is oké (op een paar na)

Zien, horen, zwijgen?

Dat dat risico op doorsluizen behoorlijk groot is, weet inmiddels ook Mira (33). ‘Ik was zo’n twaalf weken zwanger van mijn dochter en behoorlijk misselijk en moe. Maar daarnaast was ik natuurlijk ook heel blij en beheerste die zwangerschap op dat moment mijn leven. Omdat ik me fysiek zo slecht voelde én mijn enthousiasme kwijt moest, nam ik twee goede collega’s in vertrouwen. Mijn manager wilde ik nog niet inlichten over mijn zwangerschap, want mijn jaarcontract liep binnenkort af en je weet maar nooit. Ik wilde daar dus nog een paar weken mee wachten, tot ik m’n nieuwe contract getekend had.’

Mira’s collega’s reageerden heel enthousiast en begripvol en beloofden het voor zich te houden. ‘Maar toen ik een paar weken later op kantoor bij mijn manager zat om het nieuwe contract te tekenen en ik het grote nieuws vertelde, zei ze: ‘Ja, ik had al zoiets gehoord.’ Ik was flabbergasted! Zoiets vertel je toch niet door met alle risico’s van dien voor mij?’

‘Plus dat een zwangerschap zoiets speciaals is, dat hoort de zwangere zélf te vertellen. Ik wilde er geen ding van maken en de sfeer op kantoor niet verpesten, dus ik heb niet gevraagd van wie van de twee ze dat wist en ik heb m’n collega’s er ook nooit op aangesproken. Ook omdat het voor mijn manager geen reden was om mijn contract niet te verlengen. Als dat contract daadwerkelijk niet was verlengd, had ik natuurlijk flink stampei gemaakt. Sindsdien denk ik wel twee keer na voordat ik zoiets deel.’

Niet alleen uit het verhaal van Mira, maar ook uit diverse onderzoeken blijkt dat het vertellen van een geheim behoorlijk risicovol is. Zo meldt tijdschrift Quest dat een studie van de Belgische hoogleraar Bernard Rimé uitwijst dat emotionele onthullingen in maar liefst 75 procent van de gevallen worden doorverteld. Mét naam en toenaam. De helft van deze geheimen wordt zelfs dezelfde dag nog doorverteld. En deze ‘ontvangers’ bleken het in tweederde van de gevallen óók weer door te vertellen. Een kwart van alle geheimen wordt dus minimaal drie keer doorverteld.

Het hele verhaal lees je in VIVA-18-2021. Deze editie ligt vanaf 5 mei in de winkel.
Sommige artikelen kun je maar gedeeltelijk lezen op viva.nl, omdat ze afkomstig zijn uit de papieren VIVA. Uit respect naar onze abonnees én om te zorgen dat wij online leuke gratis content kunnen blijven maken. We hopen te kunnen rekenen op je begrip!

VIVA nieuwsbrief

Iedere week de leukste nieuwsbrief van Nederland in je mailbox?

Tekst: Karin Broeren | Beeld: Getty