In vertrouwen: ‘Ik schaam me voor mijn psychotische vriend’

in vertrouwen psychotische vriend

Deze week bij In vertrouwen: Nathalie (33) dacht ze de ware liefde had gevonden, maar dan blijkt haar vriend een psychotische stoornis te hebben.

‘Ik wist dat Arjen rond zijn veertiende wat psychische problemen had gehad, maar hij deed daar altijd nogal luchtig over. ‘Dat komt wel vaker voor in de puberteit,’ zei hij toen ik een keer verder vroeg. Later vertelde hij me ook dat hij een keer overspannen was geweest omdat zijn perfectionisme doorsloeg gedurende zijn eindexamens. Daar had hij destijds hulp voor gezocht. Maar ook dat vond ik geen reden om alert te zijn. Het was al zo lang geleden.’

‘Arjen heeft een lichte stoornis in het autistisch spectrum, maar hij is, zoals ze dat noemen, ‘hoogfunctionerend’. Ik merkte alleen dat hij niet erg dol is op verrassingen en niet zo goed met onverwachte situaties kan omgaan. ‘Geef mij maar rust, reinheid en regelmaat,’ grapte hij altijd. Arjen is een beetje een nerd, zoals ik hem soms plagend noem. Hij is heel perfectionistisch en lost ingewikkelde wiskundevraagstukken op voor de lol. Eigenschappen die je aan asperger zou kunnen toeschrijven, maar voor mij waren ze gewoon onderdeel van wie hij is. Net zoals zijn warrige krullen en zijn lieve, verlegen lach.’

‘Zelf kom ik uit een wat minder hoogopgeleide familie dan Arjen. Dat ik ging studeren, was een unicum. Mijn ouders zijn altijd ontzettend trots op me geweest en hebben me waar ze maar konden gesteund. Ook al leven we in behoorlijkverschillende werelden, ze zijn belangrijk voor me. Toen ik Arjen aan ze kwam voorstellen, was ik best zenuwachtig. En niet onterecht: het commentaar achteraf was niet van de lucht. Ze vonden Arjen maar een rare snuiter.’

‘Vanuit hun oogpunt bezien, snap ik dat ook wel. Maar voor mij was die ‘rare’ toch echt de ware. Ze accepteerden hem omdat ik gelukkig met hem was, maar wanneer ik met Arjen bij mijn familie kwam, bleef het contact altijd een beetje stroef en geforceerd. Ze snapten elkaar gewoon niet. Niet qua humor, niet qua interesses. Ter illustratie: mijn ouders zijn dol op Big brother, Arjen mist geen aflevering van How it’s made. Ik vond het jammer dat hij niet echt lekker viel, maar dacht ook: je kunt nu eenmaal niet alles hebben. Tenslotte moet ik met hem leven, zij niet.’

Nachtmerries

‘Arjen en ik waren hard aan onze toekomst aan het bouwen. Arjen maakte als een speer carrière in de IT. Soms maakte ik me weleens zorgen. Hij maakte zo veel uren en stelde in mijn ogen belachelijk hoge eisen aan zichzelf. Ik vroeg me af of hij niet te veel hooi op zijn vork nam, vooral toen er een hogere functie vrijkwam waarvoor hij graag in aanmerking wilde komen. Hij had echter behoorlijk wat concurrentie, dus haalde hij alles uit de kast om zich te bewijzen.’

‘Op zijn werk deed Arjen het geweldig, maar thuis betaalde hij de rekening. Hij sliep steeds slechter en leek voortdurend gestrest. Als ik met hem wilde praten, reageerde hij geïrriteerd. Omdat hij zo defensief reageerde, liet ik het meestal maar zo. Ik ben niet zo goed in confrontaties, en hoopte eigenlijk dat het vanzelf over zou waaien. Ik duimde mijn duimen blauw dat Arjen zijn promotie zou krijgen, zodat hij weer een beetje kon ontspannen. Maar dat gebeurde niet. Integendeel. Arjen begon nachtmerries te krijgen. Hij schoot vaak rechtop in bed en was dan zo in de war dat hij geloofde dat zijn dromen echt waren gebeurd. Als ik hem probeerde uit te leggen dat dat simpelweg niet kon, werd hij boos.’

‘Vervolgens somde hij allerlei dingen op die volgens hem bewezen dat zijn dromen wél echt waren. Ingewikkelde gedachtegangen waar ik geen touw aan vast kon knopen. Vooral niet omdat hij maar doorging met praten, minutenlange monologen waren het. Vaak leek het meer of hij het tegen zichzelf had in plaats van tegen mij. Toch hoopte ik nog steeds dat zijn vreemde gedrag vanzelf over zou gaan. Dat het gewoon met stress te maken had. Maar het werd steeds erger. Ik begon me zelfs voor hem te schamen.’

Lees ook:
In vertrouwen: ‘Het is mijn schuld dat er iemand dood is’

Ongemakkelijk diner

‘Tijdens een etentje met vrienden bleek pas echt hoezeer Arjens gedachten met hem op de loop gingen. We hadden het over iets luchtigs, toen hij vanuit het niets een ellenlang betoog afstak over hoe spionnen van Erdogan zich bij ons in de wijk zouden bevinden, en dat hij dit zou gaan melden bij de AIVD. Volgens hem zat er zelfs afluisterapparatuur in onze keukenkastjes. Ik zag dat onze vrienden wat ongemakkelijk op hun stoel begonnen te schuiven toen ze doorkregen dat hij geen grap maakte.’

‘Ik kon alleen maar zenuwachtig lachen en probeerde een grapje te maken over dat Arjen maar geen wijntjes meer moest drinken. Met een hoop overredingskracht wist ik hem vervolgens mee naar huis te loodsen. Maar mijn maag kromp ineen toen ik nog even achteromkeek en de blikken van onze vrienden opving. Waar ben ik mee bezig, dacht ik op dat moment. Ik ben gewoon zijn gedrag aan het verdoezelen!’

‘Eenmaal in de auto probeerde ik Arjen in te laten zien dat het niet rationeel was om zoiets te denken. Aanvankelijk voelde ik zelfs nog een soort boosheid. Waarom deed hij zo raar? Maar ik merkte al snel dat hij echt het niet expres deed. Voor hem was het werkelijkheid. Ik kon dat niet bevatten, en wist al helemaal niet wat ik ermee aan moest. Uiteindelijk wist ik hem af te leiden. Ik ben gewoon een verhaal gaan vertellen over iets onbenulligs, en daardoor kalmeerde hij. Eenmaal thuis waren we beiden dermate emotioneel uitgewrongen, dat we meteen ons bed indoken. Nu denk ik: ik had toen meteen de crisisdienst in moeten schakelen. Maar ja,
ik had geen enkele ervaring met dit soort dingen. Op dat moment wilde ik maar één ding: slapen. Vergeten. De volgende morgen zou ik wel weer verder zien.’

Op de hoogte blijven van onze leukste artikelen en winacties? Schrijf je in voor de VIVA-nieuwsbrief

Tekst: Vivienne Groenewoud | Beeld: Getty

 

Deze ‘In Vertrouwen’ over de psychotische vriend van Nathalie komt uit VIVA-12-2021. Dit nummer ligt op 24 maart in de winkel of lees je hier verder via Blendle. 

» LEES VERDER VIA BLENDLE «

Sommige artikelen zoals de ‘In vertrouwen’ kun je maar gedeeltelijk lezen op viva.nl, omdat ze afkomstig zijn uit de papieren VIVA. Uit respect naar onze abonnees én om te zorgen dat wij online leuke gratis content kunnen blijven maken, linken wij je door naar Blendle om het hele artikel te lezen. Dit is een online platform waar je betaalt per artikel – in de meeste gevallen een paar dubbeltjes – en de journalistiek mee steunt. We hopen te kunnen rekenen op je begrip!