The Transketeers (5/5): Hoe het ervoor staat met de acceptatie van transpersonen in Nederland

transketeers

Is het gek om een transgender persoon te vragen of hij of zij een piemel heeft? Wat mist een transman aan zijn leven als vrouw? En hoe werkt het eigenlijk met kinderen krijgen? Jonah, Bart en Chris – alle drie geboren als vrouw – geven zich bloot.

Jonah Lamers (31), Bart Peters (28) en Chris Rijksen (26) vormen sinds 2014 The Transketeers. De drie creatievelingen bundelen hun krachten als regisseur, producent en fotograaf om verhalen te vertellen die transpersonen en hun omgeving kunnen helpen – en op die manier te laten zien dat het hartstikke oké is als je identiteit niet binnen de hokjes ‘man’ en ‘vrouw’ past. Vorige week vertelden Jonah en Bart over hun kinderwens en de manier waarop ze deze willen realiseren. Deze week praten we over de acceptatie van transgender personen in de huidige maatschappij.

transgender kinderen
Van links naar rechts: Bart, Chris en Jonah.

Hoe staat het er vandaag de dag in Nederland voor met de acceptatie van transpersonen?

Chris: ‘Je kan het op verschillende niveaus bekijken. Het is zestien jaar geleden dat het VUmc als eerste ziekenhuis begon met het behandelen van transkinderen door het geven van puberteitsblokkers. Dat was echt revolutionair. Alleen de mensen die er zelf iets mee te maken hadden, waren er toentertijd nog van op de hoogte. Het open en bloot over transpersonen praten zoals dat nu gebeurt, is volledig nieuw. Dat is natuurlijk waanzinnig. Wij staan op schouders van mensen die dit al dertig of misschien zelfs vijftig jaar doen. Tegelijkertijd hebben we nog een lange weg te gaan. We zitten nog steeds vast in genderhokjes.’

Waaraan merk je dat?

Chris: ‘Kijk bijvoorbeeld naar alle mensen die roepen dat hen iets wordt afgenomen op het moment dat de NS bekendmaakt mensen in de trein voortaan met ‘beste reizigers’ aan te spreken. De maatschappij is door de jaren heen wel anders gaan denken over transgender personen, maar het proces is nog gaande. De zorg is nog niet op ons ingericht. De schoolboeken gaan nog niet over ons. Maar langzaam begint het besef te komen dat transpersonen bestaan, en ze dat ze echt niet zo vreemd en raar zijn als gedacht werd. Het taboe wordt iets minder en dat is geweldig.’
Jonah: ‘Chris, Bart en ik mogen van geluk spreken dat we leven in een veilige setting met veel privileges. We zijn alle drie hoogopgeleid en wit. Ook qua familie en support zitten we goed. Dat helpt ons al uit het stigma. Toch zijn er in Nederland ook veel transmensen die niet in zo’n fortuinlijke positie zitten. Er is nog veel sprake van isolement en het weigeren van banen. 62 procent van de transmensen is werkloos. Dat is ontzettend veel. Dus aan de ene kant hebben we geluk omdat we in ieder geval leven in een land waar we openlijk kunnen zeggen dat we transgender zijn. Maar aan de andere kant zijn we nog steeds derderangsburger en raar. In die zin is er nog veel verbetering mogelijk.’

Hebben jullie zelf last van pesterijen?

Jonah: ‘Hoe zichtbaarder is dat je trans bent, hoe meer last je hebt. De moeilijkste fase is die waarin je begint met hormonen, en voor de buitenwereld niet duidelijk een jongen of meisje bent.’
Chris: ‘Als ik word nageroepen, is dat omdat mensen mij beschouwen als homojongen. Mensen zien mij namelijk wel als man, altijd en overal. Mijn vrouwelijkheid levert echter spanning op. Dat komt door gender non-conformiteit (wanneer de gedragingen en expressie van een persoon niet overeenkomen met wat we traditioneel verwachten bij de toegeschreven geboortesekse, red.). Maar Jo heeft daar nog veel meer last van dan ik, omdat die constant gender non-conform is. Voor iedereen.’
Jonah: ‘Dat varieert van mensen die heel lang staren tot in een hoekje gedreven of uitgescholden worden. Ook spuugde een man ooit op me. En dan hebben wij nog geluk, want er worden ook mensen fysiek mishandeld. Ook in Nederland.’

Hoe hopen jullie bij te dragen aan de acceptatie?

Jonah: ‘Een van de belangrijkste doelen van onze projecten is positieve zichtbaarheid. In tv-programma’s zoals Hij is een zij wordt vooral gefocust op de problemen waar transmensen mee kampen en de medische stappen die we vaak moeten ondergaan. Terwijl ook wij gewoon een rijk bestaan hebben en positief in het leven staan. Het is wel zo fijn als dat óók gezien wordt. We maken onze video’s niet alleen voor mensen die zelf transgender zijn, maar ook voor hun omgeving. Het gaat immers over ons allemaal: we hebben allemaal een identiteit. Alleen het is ergens misgegaan waar we in twee hokjes geduwd zijn.’

Wil jij The Transketeers volgen of in contact komen met Bart, Chris en Jonah? Neem een kijkje op hun website.

Lees ook:

The Transketeers (1/5): Hoe Bart, Chris en Jonah erachter kwamen dat ze transgender zijn
The Transketeers (2/5): Wat Bart, Chris en Jonah missen aan het leven als vrouw
The Transketeers (3/5): De vragen die je een transgender persoon beter niet kunt stellen
The Transketeers (4/5): Jonah en Bart over hun kinderwens

Wil je niets meer missen van VIVA? Neem een abonnement. Klik hier voor onze speciale aanbiedingen.

Jessica heeft een zwak voor (salsa)dansen, gekke taalfeitjes en de Spaanse cultuur. Voor VIVA schrijft ze over human interest, entertainment, reizen, liefde, seks, eten en al het andere wat haar bezighoudt.