Waarom (echte) vrouwen zonder mannen kunnen

zonder mannen

‘A woman needs a man like a fish needs a bicycle’. Dat scandeerden feministen in de jaren 70. Anno nu lijkt dit meer dan waar: tien redenen om mannen vandaag nog in de ban te doen. En vooruit, ook één waarom het fijn is om ze in de buurt te hebben.

Tekst: Esma Linneman | Illustraties: Michelle van der Valk

1. Geld? Laat ons maar schuiven

Vrouwen zijn tot nu toe altijd afhankelijk van mannen geweest voor geld. Was het niet voor de huur of de boodschappen, dan toch zeker voor dat peperdure crèmepje van La prairie. Wij zijn gewend om te bedelen, en die truc is zo oud als de bijbel: trek een pruillip, zeg met een piepstemmetje: ‘Ah toeeee’ en misschien tast je vent wel diep in de buidel. De dynamiek van de behoeftige vrouw en de gulle man vind je terug in beroemde popliedjes: van de jaren tachtig hit ‘Ain’t nothing going on but the rent’ (een man moet je huur betalen) tot Destiny’s Child ‘Bills bills bills’ (een man moet álle rekeningen betalen) een man is pas een man als hij kan schuiven. Maar al dat gebedel is definitief voorbij nu vrouwen mannen in salaris steeds vaker voorbijstreven. Volgens de laatste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek verdienen vrouwen tussen de 25 en 30 voor het eerst in de geschiedenis zelfs 0,7 procent meer dan mannen. Over de hele linie genomen verdienen mannen weliswaar 18 procent meer, maar de jonge, hoogopgeleide, Randstedelijke vrouwen brengen daar razendsnel verandering in. Hoogleraar sociale demografie Jan Latten: “We zien een duidelijke trend, namelijk dat vrouwen vaker kostwinner zijn. Tien jaar geleden was dat nog 10 procent, nu bijna 20 procent.” In de Verenigde Staten is die trend nog sterker: daar verdient 40 procent van de vrouwen meer dan hun partner. Volgens hoogleraar economie Janneke Plantenga moeten we niet te snel juichen door dit soort cijfers. “Mannen verdienen nog steeds meer dan vrouwen, het gaat vooralsnog om een kleine, elitaire groep vrouwen.” Maar ook Plantenga ziet een trend waarbij vrouwen steeds vaker werken en financieel onafhankelijk zijn. We hebben mannen in elk geval niet meer nodig om onze (designer)broek op te houden: in grote steden als Amsterdam is inmiddels meer dan de helft van de vrouwen financieel onafhankelijk. Wie weet kan dit in de toekomst leiden tot een situatie waarin vrouwen de grootverdieners zijn. En dan moeten mannen leren om met een pruillipje te wijzen naar iets wat ze heel graag willen, zoals een Xbox of een scheerapparaat. Of ze zich prettig voelen in die rol, is nog maar de vraag. Uit onderzoek van de Universiteit Gent blijkt dat mannen depressief worden als hun vrouw meer verdient. Latten: “Relaties komen meer onder druk te staan, omdat de partners elkaar minder nodig hebben. Bovenal geldt dat mannen zich zullen moeten aanpassen aan deze nieuwe situatie.”

2. Een baby? Die regelen we zelf

Ben je nog steeds single en eind dertig? Of ziet je huidige vriend het niet zitten? Dan doe je het toch lekker zelf. Wat wel zo is: voor een conceptie heb je een spermacel nodig. En dit befaamde celletje met zwiepstaart is voorlopig nog niet vervangen door een nepmodel. Alhoewel: wetenschappers doen hard hun best om menselijk zaad na te maken. In 2014 wisten Japanse onderzoekers uit stamcellen zaadcellen van een muis na te bouwen, en daarmee een vrouwtje te bevruchten. Het resultaat was een blakende ivf-muizenbaby. Nog even en wetenschappers kunnen dit trucje herhalen met menselijke stamcellen. Maar je hoeft niet op de wetenschap te wachten om in je eentje een kind te krijgen. Je kunt ook naar de spermabank. Waar Nederland nog een tekort heeft aan spermadonoren, biedt Denemarken soelaas voor de vrouw die het alleen wil doen. Bij spermabank Cryos bestel je met een klik op de muis een rietje sperma, dat een paar dagen later thuis of in de fertiliteitskliniek bij jou om de hoek wordt afgeleverd. Zwanger worden was nog nooit zo makkelijk, én goedkoop: voor Deens sperma betaal je, afhankelijk van je wensen, tussen de 35 en 799 euro per rietje – de eenheid die je per poging nodig hebt.

3. Baren? Zonder vent is het zó veel relaxter

Maar hoe moet dat dan, moederziel alleen zwanger zijn en bevallen? Is dat niet loodzwaar zonder een vent? De praktijk wijst uit dat een man aan je kraambed lang niet zo noodzakelijk is als veel vrouwen denken. Sterker nog: een man blijkt nogal eens een sta-in-de-weg. Zo toont gezamenlijk onderzoek van de Universitiy College London, Kings College en de Universiteit van Hertfordshire dat de aanwezigheid van partners er vaak voor zorgt dat vrouwen meer pijn ervaren tijdens de bevalling. Mannen zorgen bij het merendeel van de vrouwen voor meer stress. Het stresshormoon adrenaline onderdrukt de aanmaak van oxytocine, het hormoon dat je tijdens de bevalling juist nodig hebt om pijn te onderdrukken. Uitzonderingen zijn partners die een heel intieme band met elkaar hebben. Maar is jouw kerel niet je soulmate, dan kun je het net zo goed zonder hem doen. Breathe in, breathe out

4. Vaderfiguur voor je kind? Nergens voor nodig

Natuurlijk, er is niets heerlijker dan een betrouwbare goedzak achter de Bugaboo. Een man die luiers verschoont, papadagen opneemt, met de kinderen speelt, hutten bouwt, helpt met huiswerk. Maar is een vaderfiguur ook strikt noodzakelijk voor kinderen om later gelukkig en evenwichtig te zijn? Onderzoeken tonen aan dat vaders wel een grote invloed hebben op kinderen. Een overzichtsstudie van de universiteit van Connecticut laat bijvoorbeeld zien dat een absente of kille vader kan leiden tot onzekerheid en angststoornissen bij kinderen. Rotvaders laten diepe sporen na. Volgens cijfers van het CBS hebben vaders ook invloed op de Cito-score van het kind. Latten: “Die is hoger naarmate het opleidingsniveau van de vader hoger is.” Maar wat dan als er helemaal geen vader in beeld is? Onderzoeken onder donorkinderen van single vrouwen en lesbische vrouwen laten zien dat ze het net zo goed doen als kinderen uit een doorsnee gezinsconstructie. Pedagogen stellen dat het vooral belangrijk is dat een kind met meerdere personen een veilige en sterke hechting kan aangaan. Maar dat kan dus ook je moeder, je zus of de buurvrouw zijn. Of je gay best friend.

5. Seks? Mannen vervelen, vibrators nooit

Mannen hebben de grootst mogelijk moeite met monogamie, vrouwen willen zich levenslang binden. Althans, dat is het hardnekkige misverstand. Die verschillen worden al jaren – door voornamelijk mannen – verklaard vanuit de zogenoemde parental investment theory: vrouwen investeren in een man die voor hun kroost kan zorgen en zijn daarom supermonogaam. Mannen willen hun zaad onder zo veel mogelijk vrouwen verspreiden: promiscuïteit is de aard van het beestje. Maar nieuwe inzichten in de vrouwelijke sexualiteit geven een heel ander beeld: wij vrouwen zijn juist snel verveeld door mannen, we willen continu nieuwe prikkels. Zo blijkt uit een Duitse studie dat vrouwen gemiddeld genomen veel sneller uitgekeken zijn op een relatie dan mannen. 26 procent van de ondervraagde vrouwen die langer dan drie jaar een relatie had, wilde ‘vaak’ sex met haar partner, tegen driekwart van de mannen. Een ander onderzoek: mannen en vrouwen kregen foto’s te zien van aantrekkelijke mensen en hun eigen partner. Mannen reageren lichamelijk het sterkst op foto’s van hun eigen vrouw. Maar voor vrouwen zijn de foto’s van hun man juist een regelrechte turn-off; zij kijken liever naar een onbekende vent met ontbloot bovenlijf. Al deze onderzoeksresultaten zijn samengevat in het boek ‘What do women want’ van de Amerikaanse wetenschapsjournalist Daniel Bergner. Zijn conclusie: vrouwen zijn juist niet monogaam, want sexueel eerder uitgekeken op een man. Dat hangt niet alleen maar samen met de natuur van een vrouw, die volgens evolutionair biologen al snel klaar zou zijn met een man als ze eenmaal een kind van hem heeft. Volgens sexuologen hangt die verveling in een monogame relatie vooral samen met het feit dat mannen nog steeds sexen volgens het ‘mannelijke script’: weinig voorspel, het aloude erin en eruit. Dat wordt op den duur slaapverwekkend. Mannen weten ons maar zelden een leven lang sexueel te boeien. Nee dan ons zoemende vriendje dat altijd braaf ligt te wachten in het nachtkastje: gegarandeerd plezier. Vergeet hem, gebruik je willy!

6. Brainpower? Hebben wij inmiddels het patent op

De wetenschappen worden van oudsher gedomineerd door mannen. Maar niet lang meer. Mannen worden in alle disciplines ingehaald, met als voorlopig hoogtepunt de toekenning van de Fields Medal – het equivalent van de Nobelprijs, maar dan voor de wiskunde – aan een vrouw: de Pakistaanse Maryam Mirzakhani. Vrouwen timmeren hard aan de weg in de biologie, scheikunde, wiskunde, de gamma- en de alfastudies. Dat komt niet alleen doordat we hard werken, we zijn gewoon slimmer. Dat blijkt uit een grootschalige studie van Nieuw-Zeelandse psycholoog en IQ-deskundige James Flynn. Volgens Flynn scoren vrouwen inmiddels hoger op IQ-testen dan mannen. Sinds een paar jaar zijn er in het wetenschappelijk onderwijs ook officieel meer vrouwelijke dan mannelijke studenten. Hoogleraar onderwijskunde Jos Claessen (Open Universiteit) zegt daarover: “Jongens blijven in het voortgezet onderwijs al flink achter op de havo en het vwo. Ze hebben meer moeite met plannen en organiseren, hun studiegedrag is anders.” Ook hoogleraar Plantenga ziet vrouwen een intellectuele inhaalslag maken. “Toen ik ging studeren, was tien procent van de economiestudenten vrouw, dat is nu veertig procent. Vrouwen scoren beter in het onderwijs. Maar mannen kunnen de schade later vaak beter inhalen. Bovendien: als je zzp’er of ondernemer bent, zijn die diploma’s minder belangrijk.” Onze brainpower zet zich dus nog niet altijd om in maatschappelijke macht. Maar met zo veel slimme meisjes in de schoolbanken is dat waarschijnlijk een kwestie van tijd.

7. Brute kracht? Zó achterhaald

Toen we nog in berenvellen rondliepen, was brute kracht belangrijk: je moest jezelf en je medeholbewoners beschermen tegen wilde dieren, in de jacht was conditie en kracht minstens zo belangrijk. Maar wat heb je aan fysieke kracht in 2015? Natuurlijk, het is handig om een sterke man in de buurt te hebben als je dat potje jam niet open krijgt. Maar je kunt ook een gaatje in het deksel prikken, dan draai je elk potje zo open. Kracht is in onze samenleving geen factor van belang meer. De Amerikaanse publicist Hanna Rosin schrijft hierover in haar bestseller ‘The end of men’: ‘Op een gegeven moment in de afgelopen veertig jaar is de arbeidsmarkt grotendeels ongevoelig geworden voor grootte en kracht. En vanaf dat moment zijn er veel gebieden waarop mannen niet langer de touwtjes in handen hebben. Van belang in de nieuwe dienstverlenings- en kenniseconomie zijn sociale intelligentie, open communicatie en het vermogen om lang stil te zitten en je te concentreren.’ Zaken waarop vrouwen beter scoren dan mannen. Ook Plantenga ziet meer kansen voor vrouwen. “Economen zien drie grote verschillen tussen mannelijke en vrouwelijke werknemers: vrouwen nemen minder risico, houden minder van concurrentie en zijn meer gericht op gelijkheid in het werk. Eigenschappen die na de financiële crisis, waarin door testosteron gedreven mannen bij financiële instellingen belachelijk grote risico’s namen, erg worden gewaardeerd.”

8. Voor altijd gelukkig? Mannen sterven toch eerder (uit)

Het is waar, mannen zijn heerlijk om tegenaan te kruipen. Maar let’s face it: vroeg of laat moet je het toch zonder ze stellen, want mannen leggen nog steeds eerder het loodje dan vrouwen. Dat doen ze om verschillende redenen. Ten eerste verzorgen mannen zich minder goed: ze roken, drinken, eten minder gezond, en al helemaal geen superfoods en fruitshakes. Hoogleraar Jan Latten: “Vooral lager opgeleide mannen lopen hogere gezondheidsrisico’s door overmatig drankgebruik. Ook kunnen ze hun gevoelens slechter onder woorden brengen, waardoor ze minder snel hulp zoeken als het niet goed gaat.” De levensverwachting van vrouwen is weliswaar ietsje gekelderd omdat we meer zijn gaan roken en werken, maar nog steeds worden we gemiddeld vier jaar ouder dan mannen. Dat komt naast lifestyle ook nog door iets anders: ons immuunsysteem. Onderzoekers hebben ontdekt dat mutaties in de mitochondriën – de energiecentrales van onze cellen – alleen effect hebben op het verouderingsproces van mannen. Omdat onze cellen minder snel verouderen, blijft ons immuunsysteem langer in tact, hebben wetenschappers aan de Tokyo Medical & Dental University vastgesteld. En er is nog een andere reden om je niet te veel te hechten aan het fenomeen man: ze sterven op den duur toch uit. Er is namelijk iets aan de hand met het Y-chromosoom, dat zorgt voor de productie van mannelijke hormonen en dus mannelijke geslachtskenmerken. Dat Y-chromosoom is langzaam maar zeker aan het verschrompelen. Sinds het zich 150 miljoen jaar geleden afsplitste, heeft het voortdurend genen verloren. Wetenschappersvrezen dan ook dat het hele chromosoom op den duur zal verdwijnen, en dan worden er geen jongetjes meer geboren. Toegeven: dat duurt waarschijnlijk nog wel een paar miljoen jaar. Maar de degeneratie kan ook sneller gaan. Het geeft hoe dan ook te denken over de houdbaarheid van de man.

9. Veiligere wereld? Juist mannen maken er een zooitje van

Eigenlijk zouden mannen extra belasting moeten betalen, want jaarlijks zijn we zó veel geld kwijt aan ontspoorde, criminele, gewelddadige en zelfs terroristische mannen. In 2013 (cijfers van vorig jaar zijn er nog niet) zaten 10.575 mannen in de gevangenis, tegen 595 vrouwen. Mannen plegen vaker geweldsdelicten en laten met een stalen gezicht een complete ravage achter na een typische mannenactiviteit als een uitwedstrijd van Feyenoord. Mannen gaan niet alleen lulliger met andermans spullen om, ze bungelen ook eerder aan de onderkant van de samenleving. Jan Latten: “Er is een groeiende groep laag opgeleide mannen met weinig sociaal en emotioneel kapitaal. Zij staan aan de zijkant van de samenleving, want ze hebben geen perspectief op een baan of een vrouw. Terwijl het juist beter zou gaan als ze een vrouw zouden hebben.” Mannen zijn eigenlijk kwetsbaarder. Kijk maar naar de daklozen: daarvan is meer dan tachtig procent man. Hebben we echt zin om die mannen steeds maar weer op te lappen?

10. Ernstig ziek? Je vriendinnen zorgen beter voor je

Mannen hebben meer moeite om medeleven te voelen en te uiten. Dat heb je waarschijnlijk wel gemerkt toen je een superverdrietig verhaal over je buurvrouw vertelde (ernstig ziek, staat er nu helemaal alleen voor) en je vriend midden in je meest emotionele zin begon te gapen. Mannen zijn minder empatisch, dat is wetenschappelijk vastgesteld: uit gedeeld onderzoek van de Griffith University en de University of Queensland blijkt dat mannen minder meeleven met hun partner dan vrouwen. Een schokkend cijfer: als mannen ziek worden, leidt dat in 3 procent van de gevallen tot een echtscheiding. Als vrouwen ziek worden, eindigt dat in 21 procent van gevallen tot een scheiding, blijkt uit onderzoek van de Seattle Cancer Care Alliance. Zorgen en meehuilen: mannen kunnen het gewoon minder goed. Alhoewel een jongere generatie mannen wél verbetering laat zien. Maar uiteindelijk zijn vrouwen nog steeds de ultieme caretakers. Laat je dus vooral vertroetelen door je vriendin, en vergeet die man. Maar…er is natuurlijk geen bal aan zonder vent

‘This is a man’s world/but it would be nothing without a woman or a girl’, zong testosteronbom James Brown. De macho bandleider en soulzanger had het anno 2015 waarschijnlijk moeilijk gehad met alle sterke vrouwen die de entertainmentindustrie domineren. ‘Who run the world? Girls,’ zingt Beyonce nu. Maar als deze wereld al door vrouwen wordt geregeerd – en zover zijn we écht nog niet, wil hoogleraar Janneke Plantenga vooral benadrukken – dan is er helemaal niets aan zonder mannen. Tuurlijk, zonder mannen is er iets meer rust in de tent: je hoeft niet langer obsessief naar je telefoon te staren, omdat HIJ niet heeft gebeld. Je hoeft je niet een ons te swipen op zoek naar Mr. Perfect. Op zondagavond om stipt zeven uur klinkt niet langer de tune van ‘Studio sport’ door de huiskamer, maar het vrolijke deuntje van jouw lievelingsserie. Er zijn geen ruzies over de afwas, over rondslingerende sokken. Maar zonder mannen is het tegelijkertijd een dorre woestijn. Geen geniale, keiharde mannengrappen. Geen blozende wangen omdat hij je iets te lang aanstaart. Geen voorspel dat geen voorspel is, maar whatever, het is toch lekker. Geen liefkozende woorden over je lijf, waarvan jij vindt dat het hier en daar te dik is, terwijl je in zijn ogen perfect bent. Geen praktische oplossingen als je dag in de soep dreigt te lopen. Geen baas die doorpakt, omdat hij wél risico durft te nemen. Je zult zelf het vuilnis moeten buitenzetten, zelf het kliklaminaat moeten leggen. En er is geen man meer in de buurt om je dat heerlijke gevoel te geven dat jij een vrouw bent. Maar ach, dan lak je je nagels toch gewoon lekker voor jezelf? Zonder mannen is het allemaal best te doen. Maar mét is zo veel leuker.