Het lichaam onder de loep

rebecca_site

Waarom rillen we als we ziek zijn? Of waarom huilen we als we pijn hebben? En waar komen die slapende ledematen toch vandaan? Voor mij zijn veel mysteries van het menselijk lichaam nog steeds precies dat: mysterieus. Tijd om eindelijk eens antwoorden te zoeken op zes belangrijke vragen over ons lichaam.

Door: Rebecca Hagens

Koude rillingen

Vraag: Waarom ril ik als ik ziek ben?
Rillen wordt vaak gezien als een reactie op kou, maar in werkelijkheid heeft het een ander doel. Rillen is namelijk onderdeel van het gevecht van ons immuunsysteem tegen een infectie. Onze lichaamstemperatuur wordt geregeld in de hypothalamus, een onderdeel van onze hersenen. Als ons lichaam reageert op de ziektekiemen, verhoogt de hypothalamus onze lichaamstemperatuur, zo stelt Lindsey Nicholson, specialist in auto-immune infecties aan de Universiteit van Bristol. Dit gebeurt omdat de bacteriën niet houden van hoge temperaturen. Je krijgt het dan koud, omdat je technisch gezien kouder bent dan de nieuwe gezette temperatuur in het lichaam. Het kost tijd om hierop te reageren. Eigenlijk zijn we dus te vergelijken met een verwarming die een paar graden hoger wordt gezet.

Om te kotsen

Vraag: Waarom moet ik overgeven als ik mijn vingers achterin mijn keel steek?
Soms is alles eruit gooien de enige manier je beter te voelen. Lukt het zelf niet, dan helpen twee vingers achterin je keel je een handje. Als je lichaam iets opmerkt wat er niet hoort te zijn, probeert hij het af te stoten. De zenuwen rondom de amandelen en achterop de tong zijn erg gevoelig, omdat ze ervoor moeten zorgen dat er niets gevaarlijks wordt ingeslikt, aldus Christian Potter, KNO-arts in het Torbay Hospital in Devon. Wanneer de zenuwen opmerken dat we iets verkeerds willen inslikken of dat iets de luchtwegen blokkeert, kokhalzen we. Als het gevaar blijft bestaan dan wordt het een reflex, wat leidt tot overgeven.

Zit toch eens normaal

Vraag: Waarom heb ik last van slapende ledematen?
Sta jij ook weleens op van de bank na een tijdje gezeten te hebben, om vervolgens weer door je slapende voet te zakken? Over het algemeen zijn slapende ledematen het gevolg van zitten in een rare positie. Dit ontstaat echter niet doordat de bloedcirculatie wordt afgesneden, zoals vaak gedacht wordt. Het ontstaat doordat de zenuwen onder spanning komen te staan, zo meldt Nicolas Silver, neurolist aan het Walton Centre in Liverpool. Dat zorgt ervoor dat de functie in de ledematen tijdelijk wegvalt. Het is op te lossen door weer beweging in de zenuwen te brengen. Zo’n slapende voet is dus niets dat een potje stampvoeten niet op kan lossen.

Wink, wink

Vraag: Waarom kan ik maar met één oog knipogen?
Je hebt eindelijk je oog op iemand laten vallen en je besluit er een dikke knipoog tegenaan te gooien. Niet goed doordacht kan dit problemen opleveren. Met het ene oog laat je een verleidende indruk achter, met het andere oog trek je een gezicht alsof iemand net een baksteen op je voet heeft laten vallen. Herkenbaar? Volgens Robert Scott, optometrist aan het BMI Priory Hospitol heeft dit een logische reden. De spier die je ogen sluit heeft zenuwen aan beide kanten. Als je beide ogen kunt sluiten, zou je dus ook met beide ogen kunnen knipogen. Veel mensen merken alleen dat ze voornamelijk maar met één oog kunnen knipogen, wat vaak ook de kant is waarmee je schrijft. Bij mensen die bijvoorbeeld rechtshandig zijn, is de linkerhersenhelft dominant. Hierdoor werken functies als knipogen, schrijven en je wenkbrauwen optrekken beter aan de rechterkant. Je kunt jezelf wel trainen om even goed te worden met de andere kant. Nog even blijven oefenen met knipogen dus.

Wat een lichtpuntje

Vraag: Waarom wordt mijn zicht beter als ik met mijn ogen knijp?
Je knijpt even met je ogen en die kleine letters in de verte worden ineens helderder. Maar hoe komt dat? Daarbij kan Robert Scott ons ook verder helpen. Met je ogen knijpen vermindert de hoeveelheid licht die bij je ogen kan komen. Door de lichtstralen die van boven of onder op de pupil schijnen te beperken, schijnt het overige licht in een rechte lijn op de pupil. Hierdoor kan het licht beter focussen op het netvlies en worden de beelden die we zien helderder. Nu alleen nog een oplossing vinden voor al die fronsrimpels en we kunnen knijpend door het leven.

Even een potje janken

Vraag: Waarom huil ik als ik pijn heb?
Springen bij jou ook weleens de tranen in je ogen als je bijvoorbeeld je teen stoot? Dat is heel normaal. Huilen in reactie op negatieve gevoelens of pijn komt namelijk voor uit een verbinding tussen de traanbuizen en de delen van de hersenen die te maken hebben met emoties, stelt Roger Knaggs, professor aan Nottingham University en specialist in pijnmanagement. Deze tranen ontstaan om stresshormonen vrij te geven die opbouwen als we pijn hebben. Door te huilen herstelt de normale balans. Daarnaast bevatten tranen endorfine, die dienen als een natuurlijke pijnstiller. Barst dus maar lekker in tranen uit de volgende keer dat je je teen stoot. Dan ben je gelijk weer in balans.

Beeld: iStock