Slaap inhalen: werkt het wel of niet?

Het lukt doordeweeks niet altijd om de benodigde uren slaap te halen, dus besluit je ze tijdens het weekend wel ‘even’ in te halen. Herkenbaar? Ik maak me er geregeld schuldig aan. Maar is slaap inhalen eigenlijk wel verstandig? Ik besluit het uit te zoeken.

Door Rebecca Hagens | Beeld iStock

Op korte termijn: ja

Je kunt slaap inhalen, maar alleen tot op zekere hoogte. Een paar dagen wat meer slapen na een bijzonder korte nacht, zal je helpen beter te presteren en je meer uitgerust te voelen. Maar als je maanden of zelfs jaren te weinig slaapt, is die slaap allang verloren.

Een onderzoek van het Britse vaktijdschrift Journal of Translational Medicine toont aan dat mensen met chronisch slaaptekort die één nacht tien uur lang slapen, de volgende dag alerter en meer in staat zijn om dagelijkse taken uit te voeren. Het onderzoek toont echter ook aan dat dit de gezondheidseffecten van slaaptekort op langere termijn niet kan tegengaan.

Op lange termijn: nee

Als je gedurende de week vijf korte nachten hebt, kan dit al snel optellen tot een slaaptekort van twintig uur. Je kunt dit tekort onmogelijk inhalen tijdens het weekend. Zelfs als je uitslaapt, zijn er maar weinig volwassenen die meer dan negen of tien uur achter elkaar kúnnen slapen. Dit omdat naarmate je ouder wordt, het ‘uitslaapsysteem’ van je lichaam lakser wordt. Hierdoor wordt het steeds moeilijker om een gat in de dag te slapen, zoals je dat misschien in je tienerjaren zou hebben gedaan, stelt Kristen Knutson, biomedisch antropoloog aan de universiteit van Chicago. Bovendien: wie heeft er nou zin om 48 uur te slapen in het weekend? We hebben wel wat beters te doen.

Maar zelfs als je het je lukt om af en toe uit te slapen en jezelf op de been te houden met een emmer koffie per dag, is dat het waarschijnlijk niet waard op lange termijn. Volgens Knutson verandert je slaapritme per nacht, waardoor de kans op obesitas en chronische aandoeningen als diabetes en hart- en vaatziekten verhoogt. Het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek stelt zelfs dat onregelmatige slaapritmen een verhoogde kans op kanker geven. Daarnaast kan het slaapproblemen veroorzaken. Want als je om twee uur ’s middags wakker wordt, lukt het waarschijnlijk niet om rond tien uur ’s avonds weer in te slapen. Daardoor word je niet bepaald uitgerust wakker als de wekker weer om zes uur klinkt. Dit kan het begin van chronische slapeloosheid zijn.

Dat kan beter

Dus, hoe moet je nu je verloren uurtjes slaap inhalen zonder je gezondheid tegen te werken? Ik heb tips!
Verdeel het verschil: Als je toch probeert slaap in te halen, probeer dan het verschil tussen je slaapuren in het weekend en je slaapuren doordeweeks zo klein mogelijk te maken. Slaap bijvoorbeeld niet twee uur langer uit, maar ga een uur eerder naar bed en wordt een uur later wakker. Dat helpt voorkomen dat je slaapritme in de war raakt en je de volgende nacht de slaap niet kunt vatten.
Lekker indutten: Niets lekkerder dan een dutje, toch? Daarnaast kan zo’n nap het negatieve effect van een korte nacht op je lichaam en metabolisme keren. Experts adviseren om het dutje niet langer dan 15 tot 20 minuten te laten duren. Anders word je waarschijnlijk slaperiger wakker dan voordat je ging liggen.
Slapen is een serieuze zaak: Uitslapen met de gordijnen open of dutjes doen met de tv nog aan: het zorgt niet bepaald voor veel rust. Probeer je écht meer slaap mee te pakken, zorg er dan voor dat je omgeving de kwaliteit van je slaap waarborgt. Doe alle lichten uit, sluit de gordijnen, zet alle schermen uit en verkies je bed boven de bank. Zorg dat je goed slaapt, het is immers gezond.