Zo maak je je hoofd vakantieproof

Kneiterdrukke maanden waren het, dus beloon je jezelf met een vliegticket naar een tropisch oord. Maar wat als het piekeren doorgaat terwijl je op het strand ligt? Met deze tips laat je de stress voortaan thuis.

Stap 1: neem eerder vrij

Het lijkt zo’n belachelijke waste van je kostbare vakantiedagen. Toch kan het enorm schelen als je al een paar dagen voor vertrek vrij neemt. Uit onderzoek van de universiteit van Essex blijkt dat werknemers die voor en na hun vakantie een paar dagen opnamen, meer ontspanning uit hun vakantie halen. Eenmaal neergestreken in je vakantieparadijs, kun je veel sneller beginnen met chillen. Kun je echt niet eerder weg? Draag dan alvast wat werk over en zet je mail een paar dagen van tevoren op je afwezigheidsassistent, zodat je de laatste drie dagen kunt focussen op de noodzakelijke klusjes. Of nog beter: pak alvast een dagje Hollands strand mee – weer of geen weer – om jezelf alvast te laten wennen aan je bikinilijf, en het zand tussen je tenen.

Stap 2: wees onbereikbaar

Steeds meer bedrijven beginnen in te zien dat als ze hun werknemers met rust laten, ze veel relaxter terugkomen van de zomervakantie. Bij consultancybureau &samhoud krijgen werknemers een bonus van 250 euro als ze in de vakantie geen zakelijke telefoontjes en mailtjes sturen. Bij het Amerikaanse technologiebedrijf FullContact krijgen werknemers een bonus van 7.500 euro als ze beloven dat geld volledig in een vakantie te stoppen, en niet bereikbaar zijn in die periode op het idyllische strand of aan dat prachtige Italiaanse meer. Maar de meeste mensen vinden het doodeng om onbereikbaar te zijn. Uit onderzoek van vakantiewebsite Zoover blijkt dat driekwart van de Nederlanders hun laptop of iPad meeneemt naar de zon. 91 procent van de ondervraagden stopt zijn smartphone in de strandtas. Doe jezelf een lol en schakel al die media uit. Koop een lullig mobieltje zonder internetmogelijkheden en neem die mee: dan ben je bereikbaar voor familie, maar kun je zelf niets beginnen. Scheelt je ook weer roamingkosten.

Stap 3: check je stressgehalte

Een paar dagen extra vrij? Dan heb je ook tijd om eens je psychische balans op te maken. Want hoe erg is het nou werkelijk gesteld met dit stresskipje? Zo’n vraag begint eigenlijk met een heldere definitie van wat stress eigenlijk is. In het boek ‘Het stressbeeld’ schrijft hoogleraar sociale psychiatrie Christina van der Feltz-Cornelis uitgebreid over stress. Vaak hebben we niet precies door hoe overwerkt we werkelijk zijn, stelt ze. ‘Eigenlijk zijn mensen voortdurend bezig om in homeostase zijn. Homeostase is een balans in je lijf, maar ook tussen je lijf en de buitenwereld. Een stressrespons is een manier om die balans weer te bereiken, via gedrag.’
Bij stress maak je de stresshormonen cortisol en adrenaline aan, waardoor je kunt reageren op een situatie. ‘Je zogenoemde sympathieke stelsel wordt zo geactiveerd, dat leidt tot een angst-, vlucht- of vechtreactie.’ Zo’n stressrespons is niet alleen mentaal, maar ook fysiek: je pupillen verwijden, je spieren spannen zich aan. Als deze stressrespons te lang duurt, raak je uitgeput. Ga eens na bij jezelf: heb je last van lichamelijke stressverschijnselen? Hartkloppingen of een hoge bloeddruk? Een hese stem? Last van eczeem of uitslag? Hoe zit het met je spijsvertering? Heb je buikpijn? Deze dingen kunnen erop wijzen dat je structureel gestrest bent. Hoe beter je van jezelf weet wat het niveau van je pre-vakantiestress is, hoe beter je je vakantie kunt inzetten om je beter te voelen.

Stap 4: fuck verwachtingen

Gij zult ontspannen zijn, gij zult breed lachend op al vakantieselfies staan. O ja, en de vakantie moet ook nog eens mindblowing en life changing zijn. Grote kans dat je met die attitude supergestrest op je strandstoel ligt. Toch is dit een fout waar zo veel vakantiegangers instinken. Het Fonds van Psychische Gezondheid spreekt dan ook van ‘vakantiestress’: de spanning die gepaard gaat met het organiseren van een perfecte vakantie. Maar een vakantie is zelden perfect. Psycholoog Robert Haringsma: “Je hebt helemaal niets nodig om te ontspannen, maar het lukt vaak niet omdat alles in die paar vrije weken perfect moet zijn.” Volgens hem is het beter om niet uit je vel te springen als het behang op je hotelkamer zalmroze is of het zwembad te klein. “Het is beter om dan een relaxte houding aan te nemen en te denken: het komt wel goed.”

Stap 5: denk aan niks

Nu komt de moeilijkste opdracht voor op het strand: nergens aan denken. Wat is dat toch verdomde ingewikkeld, als je ongebreideld kunt malen met je tenen in het zand. Ria Bettgens is expert op het gebied van piekeren. En ook zij ziet in haar praktijk dat juist vakanties uitstekende piekeraangelegenheden kunnen zijn. “Negentig procent van de tijd stuur je je gedachten niet. Als je veel stress ervaart, gaat die gedachtestroom op je vakantieadres gewoon door.” Bettgens raadt drie dingen aan. Neem jezelf voor om elke dag één uur te piekeren. “Elke keer dat een piekergedachte opkomt, denk je: die stel ik uit tot 17 uur.” Je zult zien dat je aan het eind van de dag helemaal geen zin hebt om op een rots een uur te gaan zitten piekeren. Maar het uitstelgedrag zorgt er wél voor dat je minder nadenkt over je zorgen. Een tweede techniek werkt met een elastiekje om je pols. “Elke keer dat je een piekergedachte aanmaakt, schiet je dat elastiekje tegen je huid. Je schrikt, waardoor je even uit de piekermodus raakt. Hoe vaker je dit doet, hoe meer je jezelf kunt conditioneren om niet te piekeren.” Derde tip: neem een kladblok mee en schrijf aan het einde van elke vakantiedag waar je dankbaar voor bent. “Elke dag schrijf je tien dingen op. Dit doe je pas in de avond omdat je dan de hele dag in je hoofd aan het herhalen en aan het tellen bent hoeveel je er al hebt. Onze hersenen automatiseren pas bij herhalingen. Door deze oefening ga je minder piekeren en maak je meer positieve gedachten aan.”

Meer tips om je hoofd leeg te maken én het persoonlijke verhaal van VIVA’s Esma lees je deze week in VIVA 23. Online bestellen kan hier.

Tekst: Esma Linnemann

Jessica heeft een zwak voor (salsa)dansen, gekke taalfeitjes en de Spaanse cultuur. Voor VIVA schrijft ze over human interest, entertainment, reizen, liefde, seks, eten en al het andere wat haar bezighoudt.