Op werk vertellen dat je zwanger bent? Dit zijn de officiële regels

Aan een kinderwagen, aankleedkussen en stapel hydrofiele doeken denkt de gemiddelde ouder in spé wel. Maar wat moet je nog meer regelen/doen/weten als je zwanger of net bevallen bent? VIVA Mama zet alle rechten en regelzaken voor je op een rijtje.

Vóór de baby

Erkenning aanvragen

Kijk, dat jij de moeder bent, daar zal niemand over twijfelen als je straks achttien uur lang weeën weg puft en er uiteindelijk een wolk van een baby uit perst. Maar voor je partner is dat minder vanzelfsprekend. Bovendien is degene die het zaadje heeft geplant niet automatisch de vader van jouw kind. Dus: ben je niet getrouwd en heb je geen geregistreerd partnerschap, dan moet je partner jullie kind erkennen bij de gemeente. Hiermee wordt hij of zij juridisch ouder. Idealiter regelen jullie de erkenning voor de 24e week van je zwangerschap, voor het geval de baby te vroeg wordt geboren. Je kunt dan meteen ook de achternaam kiezen. Als je dit niet doet, krijgt de baby na de geboorte automatisch de achternaam van de moeder en kost het je geld om de achternaam te wijzigen

Ouderlijk gezag regelen

Oké, de baby is erkend, maar daarmee heeft je partner in feite nog niks te zeggen over jullie spruit. Naast de erkenning moet je namelijk ook het ouderlijk gezag aanvragen. Ook hier geldt weer: mits je geen geregistreerd partnerschap hebt of bent getrouwd. Hiervoor moet je bij de rechtbank een verzoek indienen. Tegenwoordig kan dat makkelijk online via het digitaal loket rechtspraak.nl met het BSN-nummer van je kind.

Verzekeringen checken

Dat een baby krijgen veel geld kost, ontdekte je misschien al bij het aanschaffen van de babyuitzet. Des te belangrijker is het om te checken of je het juiste pakket bij je zorgverzekeraar hebt afgesloten als je zwanger bent. Zo kom je na de bevalling niet voor verrassingen te staan (lees: een dikke vette rekening achteraf). De basisverzekering vergoedt alle verloskundige zorg – dat wil zeggen alle afspraken bij de verloskundige en hulp bij de bevalling – en twee echo’s: de termijnecho (rond de twaalf weken) en het structureel echoscopisch onderzoek, ook wel de twintigwekenecho genoemd.

Bovendien valt de verloskundige zorg niet onder het eigen risico. Dat scheelt je in de meeste gevallen €385. Kraamzorg wordt ook vanuit de basisverzekering vergoed, maar hiervoor betaal je wel een eigen bijdrage van € 4,50 per uur voor kraamzorg bij je thuis.

De kosten voor de NIPT-test en combinatietest moet je zelf betalen, tenzij je een medische indicatie hebt. Ga je thuis bevallen of ben je medisch en moet je naar het ziekenhuis, dan krijg je het hele feest vergoed. Ben je niet medisch maar wil je toch graag in het ziekenhuis of in een kraamhotel bevallen? Dan krijg je € 219 vergoed, de rest moet je zelf bijleggen. Als je aanvullend verzekerd bent, krijg je misschien meer geld terug van je zorgverzekeraar. Check dat dus even.

Of je een zwangerschapscursus vergoed krijgt of je kraampakket (die doos vol fijne spullen als zoogkompressen, gaasbroekjes, plastic matjes voor op je matras) verschilt per pakket en verzekeraar. Binnen vier maanden na de geboorte moet je je baby aanmelden bij je zorgverzekeraar. Tot achttien jaar is hij/zij gratis met jou meeverzekerd.

Verder rest je alleen nog te checken of je inboedel-verzekering up-to-date is met al die dure babyspullen, of je opstalverzekering nog klopt, of je een reisverzekering hebt met dekking voor een gezin met kinderen en
of je je autoverzekering misschien moet uitbreiden met een gezinspakket of een aanvullende inzittendenverzekering.

Lees ook

Eerlijke foto: zó ziet een buik er een paar uur na een keizersnede echt uit

Baby on the way

De meesten zullen niet meteen na een positieve test naar hun baas rennen, maar wachten tot de termijnecho is geweest. Officieel hoef je tot drie weken voordat je zwangerschapsverlof ingaat niks te vertellen. Of dat in de praktijk te doen is met een steeds dikker wordende buik is één ding. Het tweede ding is: volgens de wet heb je recht op bescherming tijdens je zwangerschap. Zo mag je niet te veel bukken, te zwaar tillen of werk doen dat schadelijk kan zijn voor de baby. Bovendien mag je in de baas z’n tijd naar afspraken met je verloskundige of gynaecoloog. Daarnaast heb je tot zes maanden na je bevalling recht op extra pauzes, hoef je niet over te werken of nachtdiensten te draaien en moet je kunnen uitrusten op een bed of bank in een rustige kamer.

Verlof

Zes tot vier weken voor je uitgerekende datum mag je met verlof. Alle tijd om aan je nesteldrang toe te geven, nóg een keer naar de Hema voor een rompertje/dekentje/spuugdoek en de vluchttas voor het ziekenhuis in- en uit- en weer inpakken. Verder: slapen nu het nog kan, langs de kapper, de manicure en de waxbar. Oh ja, en Netflix uitspelen natuurlijk.

Je totale verlof duurt zestien weken. Als je baby er eenmaal is, heb je nog minimaal tien weken vrij, ook als ie na de uitgerekende datum wordt geboren. Het verlof vraag je aan met een zwangerschapsverklaring, die je kunt opvragen bij je verloskundige of huisarts. Als je in loondienst bent, is je zwangerschapsuitkering gelijk aan je salaris. Ben je zelfstandige of werkloos dan vraag je het verlof aan bij het UWV en is de zwangerschapsuitkering afhankelijk van je inkomen in het jaar vóórdat je zwanger werd, maar nooit hoger dan het minimumloon. Op de website van het UWV kun je zien of je in aanmerking komt voor een ZEZ-uitkering (Zelfstandige en Zwanger uitkering).

En je parter? Die krijgt ook verlof. Eerst was dat drie dagen, nu is dit vijf. En vanaf 1 juli 2020 mag de partner in het eerste half jaar na de bevalling zelfs vijf weken aanvullend kraamverlof aanvragen en krijgt dan 70% salaris uitgekeerd. Kunnen jullie gezellig samen babywasjes draaien, flesjes uitkoken, luiers verschonen en bonden met de baby.

Na de bevalling

Kolven

Als je baby er eenmaal is en je geeft borstvoeding, dan mag je kolven onder werktijd. Dit mag tot negen maanden na de bevalling en maximaal een kwart van je werktijd in beslag nemen. Hoewel dit in de praktijk helaas niet overal mogelijk is, heb je wel recht op een rustige, schone ruimte om te kolven.

Ouderschapsverlof

Bevalt het moederen je wel en ben je stiekem toch liever meer thuis met je baby in plaats van de kantoortijger uit te hangen dan kun je − en je partner trouwens ook − tot je kind acht jaar oud is, ouderschapsverlof opnemen. Dit mag je bij ieder kind opnieuw aanvragen en moet je minimaal twee maanden van tevoren doen. Of dit onbetaald of (gedeeltelijk) betaald is, hangt af van je werkgever. Je mag 26 keer het aantal uur dat je per week werkt opnemen en verdelen over een langere periode. Bijvoorbeeld door elke week één dag op te nemen. Je bouwt in dit verlof geen vakantie-uren op.

Lees ook

Deze 9 beroemde moeders showen een realistisch lijf na hun bevalling

Toeslagen

Ze zeggen weleens dat een kind net zo veel kost als een Ferrari. Volgens het CBS kost één kind gemiddeld 17% van je besteedbaar inkomen, twee kinderen kosten 26% en drie kinderen 33% van je besteedbaar inkomen. Gelukkig heb je in Nederland recht op een aantal tegemoetkomingen. Voor ieder kind krijg je vier keer per jaar kinderbijslag. Ben je voor het eerst moeder, dan krijg je binnen een maand na de bevalling een brief van de SVB (Sociale Verzekeringsbank) waarmee je de kinderbijslag kunt aanvragen. Bij elk volgend  kind wordt de hoogte van de kinderbijslag automatisch aangepast. Je krijgt de kinderbijslag elk kwartaal op je rekening gestort. Als je inkomen en vermogen niet te hoog is, kun je in aanmerking komen voor het kindgebonden budget. Je krijgt dan vanzelf bericht van de Belastingdienst of
kunt het aanvragen via Toeslagen.nl als je denkt dat je hiervoor in aanmerking komt.

Werken jullie allebei en gaat je baby naar de crèche? Dan kun je kinderopvangtoeslag aanvragen. Dit gaat niet automatisch en moet je dus zelf regelen. Doe dit binnen drie maanden nadat je kind is gestart bij een geregistreerde opvang. Hoeveel je terugkrijgt, hangt af van hoeveel uur je kind naar de crèche gaat en hoeveel jullie verdienen.

Zwangerschap

Je baas mag je niet ontslaan als je zwanger bent, niet tijdens je verlof en ook niet in de eerste zes weken na je verlof. Punt. Er zijn natuurlijk uitzonderingen – als je je baas een blauw oog slaat, je de kassa plundert of je hele afdeling wordt opgeheven of het bedrijf failliet gaat bijvoorbeeld – maar in principe heb je tijdens eerdergenoemde periode immuniteit. En wat nou als je contract afloopt? Dan hoeft je werkgever die niet te verlengen, maar de reden mag in elk geval nooit je zwangerschap zijn. Zit je in je verlof en wordt je contract niet verlengd? Dan heb je alsnog recht op zestien weken doorbetaling en kun je daarna een WW-uitkering aanvragen bij het UWV.

Als je gaat solliciteren ben je niet verplicht om te zeggen dat je zwanger bent of te antwoorden op de vraag of je kinderen hebt. Dat zou namelijk een reden kunnen zijn om je niet aan te nemen. En volgens de wet
mag je iemand niet discrimineren vanwege zwangerschap, bevalling of moederschap. Je bent dus niet strafbaar als je liegt of zegt dat je de vraag privé vindt.

Credits: Tekst Philippine Dankelman|Beeld: iStock

Dit artikel is afkomstig uit VIVA MAMA Editie 2 uit 2020. Bestel hier de nieuwste VIVA-Mama.

Op de hoogte blijven van onze leukste artikelen en winacties? Schrijf je in voor de VIVA-nieuwsbrief.