Eenzaamheid onder jonge moeders: ‘Ik maak geen donder mee’

Eenzame jonge moeder

Je hebt het perfect voor elkaar: een mooie woning, een lieve man, gezellige peuter en blakende baby. Maar waarom voel je je dan soms zo ongelooflijk alleen? VIVA Mama’s Karin duikt in het grootste taboe onder jonge moeders: eenzaamheid.

Het was een heerlijke zomerse dag toen ik het huis uit ging met mijn paar maanden oude zoontje. De terrassen zaten vol, jongeren verzamelden zich aan de plas op hun handdoeken en ik liep in m’n eentje achter de kinderwagen. Hetzelfde rondje wat ik al maandenlang deed. Toen ik al die kletsende en lachende mensen zag, vroeg ik me ineens af of ik die dag al een fatsoenlijk gesprek met iemand had gevoerd. Ik kwam tot de conclusie dat ik niet verder was gekomen dan ‘Heb jij een dikke poepbroek, lieverd?’. Waarop ik overigens weer eens nul respons kreeg. Op de app was het ook stil. Mijn vriend was aan het werk en mijn vriendinnen zaten ook op kantoor of gingen naar het strand.

Iets wat ik met mijn kleine baby niet zag zitten. Bovendien had ik daar na de zoveelste gebroken nacht helemaal geen puf voor. En ineens overviel het me: een intens gevoel van eenzaamheid. Loop ik hier weer in m’n eentje, dacht ik, voor de zóveelste keer in de afgelopen maanden. De wereld draait door, iedereen leeft zijn leven, en ik ben al maandenlang afgescheiden van de normale wereld. Ik werk niet, ik kan niet even naar iemand toe en ik kom niet verder dan een kletspraatje met de kassière van de plaatselijke drogist. Snel maakte ik rechtsomkeert en ging naar huis. Ik had geen zin om te zien hoe anderen lol beleefden met elkaar, terwijl mijn enige lol een boertje of een glimlachje uit de kinderwagen was.

Meer dan de helft van de ouders met kinderen jonger dan vijf jaar voelt zich weleens eenzaam

Met je kinderen, maar toch alleen

Meer dan de helft (56 procent) van de ouders met kinderen jonger dan vijf jaar voelt zich weleens eenzaam, zo blijkt uit onderzoek van Coram Family and Childcare, een liefdadigheidsinstelling voor gezinnen in Engeland. Dat zijn best schrikbarende cijfers. Uit de studie die eind vorig jaar gepubliceerd werd, blijkt dat dit vooral vrouwen treft: tweemaal zoveel moeders als vaders zeggen zich vaak alleen te voelen. Niet zo gek als je je bedenkt dat je als moeder tijdens je verlof maandenlang alleen thuis zit met je baby, terwijl de vader vaak na een aantal weken weer aan het werk gaat.

Vervolgens is het anno 2020 nog steeds zo dat moeders na de geboorte veelal parttime gaan werken terwijl de meeste mannen nog steeds vijf dagen in de week het kantoor binnenwandelen. In Nederland werkt namelijk 73,8 procent van de werkende vrouwen in deeltijd, versus 23 procent van de mannen. En die andere dagen? Dan zit jij dus thuis met je kind(eren). ‘Heerlijk leek het me juist om nog maar drie dagen in de week te gaan werken na mijn verlof,’ vertelt Laura (34), moeder van een 2-jarige dochter. ‘Nu had ik eindelijk een ‘geldig excuus’ om minder te gaan werken.

Maar al tijdens m’n bevallingsverlof merkte ik dat ik me af en toe doodeenzaam voelde thuis met een baby. Ik verveelde me kapot. Ik vond het tegenvallen hoeveel gedoe het was om met een baby op pad te gaan. Daarbij was ik doodop van de nachtvoedingen, dus eigenlijk zat ik de hele dag een beetje boven die babygym te hangen, rondjes te wandelen met de kinderwagen en te kijken of er nog iets te beleven viel op Instagram. Ik was gewaarschuwd dat een baby in huis zwaar zou zijn, maar echt níemand had me verteld dat je je als nieuwe moeder ook af en toe zo vreselijk alleen kunt voelen. Ik ben altijd blij als ik de volgende dag weer naar kantoor kan en een normaal volwassen-mensen-gesprek kan voeren met m’n collega’s.’

Eenzaam? Wie, ik?

Net als Laura werd ook ik overvallen door het eenzaamheidsgevoel toen ik een baby kreeg. Waarom wordt hier niet wat meer over gepraat? Waarom is eenzaamheid onder moeders zo’n taboe? Frederike Dillingh, GZ-psycholoog en eigenaresse van praktijk Mama & Meer, snapt wel waarom. ‘Van moeders wordt simpelweg verwacht dat ze hartstikke druk zijn met hun gezin. Daar past het beeld van eenzaamheid niet bij. Maar hoewel je misschien je handen vol hebt aan poepluiers, eetschema’s en vuile was, kun je je hartstikke alleen voelen als je de hele dag doorbrengt met een kind met wie je nog geen gesprek kunt voeren en je niet zo makkelijk de deur uit kunt.

We leven daarnaast tegenwoordig in een maakbare samenleving. Dat betekent dat je voor alles wat niet goed gaat in je leven, zelf verantwoordelijk bent. Dus als jij je als moeder eenzaam voelt, is de gangbare gedachte dat dat aan jou ligt (wat natuurlijk onzin is, want het zijn de omstandigheden). En dat betekent dat je daar dus ook zelf wat aan moet doen.

We zullen het over het algemeen dus minder snel toegeven als het even niet zo lekker gaat of als we ons alleen voelen. Bovendien ís het moederschap daadwerkelijk ook wat eenzamer dan vroeger. Ten eerste omdat vroeger vrijwel alle moeders thuis bij de kinderen waren en je dus even langs die vriendin in de buurt kon. Nu werken er veel meer vrouwen (parttime). Ten tweede wordt onze samenleving steeds individualistischer. Tientallen jaren terug was het bijvoorbeeld veel gebruikelijker dat je als gezin in de babytijd regelmatig geholpen werd door je familie. Tegenwoordig is dat toch minder en staan ouders er wat meer alleen voor.’

Lees ook

De leukste mijlpalen van je baby’s eerste jaar

Postnatale eenzaamheid

De ouders in het onderzoek geven inderdaad aan dat de eenzaamheid het ergst is rond de geboorte van een baby. Een beetje googelen levert zelfs een heuse term hiervoor: postnatale eenzaamheid. Vooral als de moeder of baby gezondheidsproblemen heeft en niet gemakkelijk uit huis kan, worden de gevoelens van eenzaamheid sterker. Stéphanie (43), moeder van een dochtertje van twee en een zoontje van negen maanden, worstelt hier ook mee door de gezondheidsproblemen van haar jongste. ‘Mijn zoontje heeft verborgen reflux waardoor hij de eerste maanden constant huilde. Ik sliep niet, was doodop en kwam het huis vrijwel niet uit. Met een huilbaby ga je nou eenmaal niet graag de supermarkt in.

Mijn oudste dochter is daarnaast erg gevoelig voor prikkels en is geen makkelijke eter. Ook dit zijn redenen om meer gebonden te zijn aan huis. Hierdoor zie ik op de dagen dat ik niet werk nauwelijks anderen. En omdat de nachten met de jongste ook nog niet goed gaan, ben ik ’s avonds veel te moe om nog op stap te gaan met vriendinnen.’ Stéphanies wereldje is sinds de komst van haar kinderen dus behoorlijk klein geworden. ‘Ik maak geen donder mee. Niemand zit ook te wachten op het zoveelste verhaal over gebroken nachten.’

#singlemom

Ook het CBS heeft onderzoek gedaan naar eenzaamheid onder Nederlanders. Ook hieruit blijkt dat we ons beeld over eenzaamheid moeten bijstellen. Het zijn zeker niet alleen ouderen in het bejaardentehuis die smachten naar wat gezelschap. Uit dit onderzoek uit 2017 blijkt dat alleenstaande ouders zich het meest eenzaam voelen. 19 procent van hen ervaart ‘sterke gevoelens van eenzaamheid’ en ruim twee op de drie alleenstaande ouders zegt ‘enigszins eenzaam’ te zijn.

Voor Margot (34), onlangs gescheiden en moeder van een 5-jarige dochter en 2-jarige zoon, een bekend verhaal. ‘Mijn ex-man woont twee uur rijden bij ons vandaan, hij heeft de kinderen één keer in de twee weken een weekend. De rest van de dagen zorg ik voor de kinderen. Het is aan de ene kant fijn om ze zo veel bij me te hebben, maar dat betekent wel dat m’n sociale leven tot het nulpunt is gedaald.

Doordeweeks kan ik ’s avonds niet weg zonder oppas en alleen om de week in het weekend kan ik afspreken met vriendinnen om te lunchen of te shoppen. Maar heel eerlijk? Zelfs dat doe ik amper. Dat ene weekend dat ik geen kinderen heb, wil ik alleen maar slapen. Dus nee, aan daten moet al ik al helemaal niet denken. Gelukkig heb je tegenwoordig veel manieren om toch contact te hebben met anderen, ook al is dat niet in real life. ’s Avonds maak ik altijd even een WhatsApp- en Facebook-rondje.’

Terwijl jij thuis zit met je baby aan de tiet, zie je al scrollend je vriendinnen losgaan op een festival

823 vrienden op Facebook, maar toch alleen

Je zou inderdaad zeggen dat door de opkomst van sociale media het eenzaamheidsgevoel minder wordt: zonder je vriendinnen te zien, kun je toch met ze in contact blijven. Maar dat is lang niet altijd zo. Onderzoek van de Erasmus Universiteit Rotterdam uit 2016 laat zien dat vooral ongelukkige mensen nóg ongelukkiger worden van online-vriendschapsnetwerken als Facebook en Instagram. Bladeren door blije foto’s van anderen roept juist gevoelens van jaloezie, verdriet en eenzaamheid op.

Want denk maar in: zit jij thuis op de bank met je baby aan de tiet, zie je al scrollend je vriendinnen losgaan op een festival of een avondje wijnen-wijnen-wijnen met elkaar. Uit een experiment van Pennsylvania State University blijkt zelfs dat als je minder sociale media gebruikt dan normaal, dit leidt tot een significante afname van depressie en eenzaamheid. Ook het welbekende FOMO (fear of missing out) wordt aanzienlijk minder. Maar ja, wat doe je als je thuiszit met een slapende baby? Juist, dan pak je je telefoon er maar weer bij… Niet zo’n goed idee dus.

Het wordt beter

Het eenzame gevoel is er nog steeds als de kinderen ouder zijn, maar nog niet naar school gaan, volgens het onderzoek onder jonge ouders. Met name wanneer er gezinsuitbreiding komt en het lastiger wordt om met twee kinderen de deur uit te gaan, komt het gevoel van alleen zijn weer terug.

Maar… er is ook goed nieuws! Het moment dat de kinderen naar school gaan is vaak een keerpunt. Niet zo gek: je kunt onder schooltijd ineens weer gaan en staan waar je wilt. Je kunt misschien (meer) gaan werken (hallo gezellige collega’s en werkborrels!), lunchen met vriendinnen én je leert mede-moeders kennen op het schoolplein. Josien (36), moeder van een 5-jarige en een 7-jarige zoon: ‘Voor mij is het een verademing sinds mijn kinderen allebei op de basisschool zitten. Wij waren na de komst van de eerste van de grote stad naar een dorp verhuisd. Veel fijner, maar ik kende er verder niemand en moest altijd kilometers reizen naar vriendinnen. Nu heb ik eindelijk wat leuke moeders op het schoolplein leren kennen en krijg ik in mijn eigen dorp een sociaal leven. En op mijn vrije dag kan ik onder schooltijd gewoon gaan en staan waar ik wil. Héérlijk!’

Lees ook

Je kunt de pot op: In vijf stappen zindelijk

Zo versla je de eenzaamheid!

Wil je postnatale eenzaamheid voorkomen of verbannen? Psycholoog Frederike Dillingh van praktijk Mama & Meer heeft een paar tips:

  • Maak kennis met CenteringPregnancy: veel verloskundigenpraktijken doen tegenwoordig de controles in groepsverband, waardoor je in contact komt met andere zwangere vrouwen. Vaak houd je tijdens en na de zwangerschap contact met elkaar. Ook zwangerschapsyoga zorgt regelmatig voor nieuwe moedervriendschappen.
  • Op steeds meer plekken vind je borstvoedingscafés. Dit zijn horecagelegenheden waar moeders samenkomen en waar ook een lactatiekundige aanwezig is om vragen over borstvoeding te beantwoorden. Moeders onderling kunnen daar ervaringen uitwisselen en vaker ontstaan daar ook vriendschappen.
    Voel je vrij een oude kennis, vroegere buurvrouw of collega te benaderen die in een gelijke levensfase zit. Alle jonge moeders vinden het fijn om zorgen, gevoelens en ervaringen te delen.
  • Vraag oppashulp! Tijd voor jezelf is heel moeilijk vrij te maken met een baby in je leven. Opa’s en oma’s staan meestal klaar om een dag op te passen nadat je weer bent gaan werken, maar dit kan ook al tijdens je verlof, zodat je een ochtend of middag wat met vriendinnen kunt doen. Ook kan je partner zijn papadag, die meestal ook pas ingaat na jouw verlofperiode, al eerder inzetten.
  • Stel je verwachtingen bij en onthoud: het is een fase. Accepteer dat je huis wat minder schoon of opgeruimd is, dat je wat meer aan huis gekluisterd zit en dat je misschien tijdelijk wat minder attent bent richting anderen. Hoge verwachtingen leiden tot stress en dat leidt vervolgens tot negatieve gevoelens als ‘wat voor leven heb ik nog?’. Echt, het wordt beter.
Credits: Tekst: Karin Broeren|Beeld: iStock

Dit artikel is afkomstig uit VIVA MAMA Editie 3 uit 2020. Bestel hier de nieuwste VIVA-Mama.

Op de hoogte blijven van onze leukste artikelen en winacties? Schrijf je in voor de VIVA-nieuwsbrief.