Persen zonder verloskundige? Dit zijn de 3 nieuwste hypes rondom bevallingen

Een bevalling zonder verloskundige, in compleet relaxte toestand een baby op de wereld zetten of baren met een doula aan je zijde. Dit zijn de drie nieuwste manieren om te bevallen.

Freebirthing

In je eentje, dus zonder medische hulp, bevallen. Wat? Voor menig zwangere is dat een absolute no-go, maar er zijn steeds meer vrouwen die bewust kiezen voor zo’n niet geassisteerde geboorte, ook wel freebirthing genoemd. In Engeland, Amerika en Australië is het al een trend en in Nederland bevallen jaarlijks zo’n tweehonderd vrouwen op deze manier. Zij zien bevallen als iets natuurlijks, wat ze niet in het ziekenhuis doen maar thuis. Zonder verloskundige, samen met hun partner.

Bevallen zonder angst

Marjolein (33) is zo’n freebirther. ‘Mijn eerste twee dochters zijn hands off geboren, dat wil zeggen dat de verloskundige er wel bij was, maar me volledig mijn gang liet gaan. Ze heeft me niet getoucheerd, liet me op mijn eigen gevoel persen en ik heb beide kinderen zelf aangepakt toen ze in bad geboren werden.

Mijn eerste bevalling duurde zeven uur, de tweede vijf en bij beide verloor ik weinig bloed en hoefde ik niet gehecht te worden. Van tevoren al besprak ik met mijn verloskundige dat ik zoveel mogelijk zelf wilde doen. Waarom? Omdat ik een geboorte zie als iets natuurlijks. Ik heb totaal geen angst. Mijn verloskundige vond dat prima, mijn man ook, en familie en vrienden waren eigenlijk ook best enthousiast. Mijn derde kind is binnen een uur geboren, ook zonder verloskundige. Dat was niet per se een bewuste keuze, het ging gewoon heel snel. Eerlijk gezegd vond ik dat helemaal niet erg. Angstig ben ik nooit geweest. Ze deed haar ogen open, keek me aan en ik wist: alles is goed.

Geen professionele hulp

Baby nummer vier is wel bewust zonder verloskundige geboren. In een kwartier tijd. Dat was mijn eerste echte zogeheten freebirth. De nageboorte deed ik ook zelf en mijn man knipte, net als bij de andere kinderen, de navelstreng door. Inmiddels ben ik 32 weken zwanger van de vijfde en ik wil deze laatste bevalling ook weer thuis en zonder medische hulp doen. Ja, ik weet dat er risico’s aan de geboorte van een kind kleven, maar ik ben daar niet bang voor. En daardoor voelen mijn geboortes veel vrijer. Ze waren stuk voor stuk prachtig. Laat je lijf het overnemen, dit is iets fysiologisch, we doen het toch al eeuwen? Nee hoor, daar heb ik echt geen hulp bij nodig.’

De risico’s

Maar is het wel verstandig om zonder medische hulp te bevallen? Gynaecoloog Martine Hollander vindt van niet. ‘Vrouwen als Marjolein willen uit overtuiging alleen bevallen. Ze zijn oervrouw en ze kunnen het zelf. Precies zoals de natuur heeft bedoeld. Ik sta daar genuanceerd tegenover. Deze vrouwen hebben meestal geen medische indicatie, hebben dus een laag risico op complicaties en de kans dat het goed gaat, is heel erg groot. In de meerderheid van deze gevallen is er dus niks aan de hand en hoeft de zorgverlener – in het geval van een thuisbevalling is dat de verloskundige – geen levensreddende handelingen uit te voeren.

Maar je hebt altijd die enkele gevallen waarbij de baby of de barende vrouw zelf hulp nodig heeft. Er kunnen tijdens de bevalling namelijk complicaties optreden waarbij je echt een deskundige nodig hebt. Het schoudertje van de baby kan vast komen te zitten in het geboortekanaal bijvoorbeeld. Je verloskundige doet bepaalde handelingen om de baby geboren te laten worden, met zo min mogelijk schade en zuurstoftekort. Zelf lukt dat je meestal niet. Na vier minuten heeft je baby al schade en na tien minuten is ‘ie dood. In je eentje ben je dan gewoon echt te laat.

Ik wil dus adviseren om altijd met een deskundige te bevallen. Daarbij wil ik wel benadrukken dat ik weet dat er ook baby’s doodgaan in het ziekenhuis of thuis met een verloskundige erbij, maar die kans is toch kleiner als er een deskundige bij staat. Elke vermijdbare sterfte is er een te veel. Gezonde baby’s van gezonde moeders moeten het gewoon redden.’

Lees ook

10x jullie tips voor het oppakken van je seksleven na de bevalling

Hypnobirthing

Hypnobirthing is hartstikke hip. Menig celeb (denk Doutzen Kroes, Angelina Jolie, Gisele Bündchen en Kate Middleton) bevalt tegenwoordig uiterst zen. Wees niet bang voor Rasti Rostelli-achtige toestanden, hypnobirthing is niet meer dan een soort mindfulness voor zwangere vrouwen waarbij je jezelf in een diepe staat van ontspanning brengt.

Dit doe je met behulp van visualisaties en ademhalings- en ontspanningstechnieken. De truc is om je bepaalde beelden of teksten in te beelden en die te conditioneren. Bijvoorbeeld: ‘Ik vertrouw op mijn lichaam en op het natuurlijke proces van de bevalling. Ik blijf rustig en laat mijn lichaam zijn gang gaan. Ik accepteer wat ik voel en ga bij elke wee in diepe ontspanning. Als de bevalling anders loopt dan ik had verwacht dan blijf ik rustig en accepteer wat er gebeurt en maak er het beste van.’

Doordat je je gedachten richt op datgene dat je wilt (een fijne bevalling), krijg je er meer vertrouwen in en des te meer lukt het je om te ontspannen. En dat zorgt weer voor een makkelijkere en snellere bevalling. Want wist je dat een bevalling met hypnobirthing gemiddeld twee uur korter duurt, de pijn een stuk minder is, er dus minder pijnbestrijding nodig is en er minder medische ingrepen gedaan worden?

Zen bevallen

Presentatrice/actrice Georgina Kwakye beviel twee keer met hypnobirthing, geeft er cursussen over (relaxedbevallen.nl) en schreef er een boek over: Ik ga relaxed bevallen. ‘Toen ik voor de eerste keer zwanger was, viel het me op dat veel vrouwen negatief spraken over hun bevalling. Behalve mijn collega, die een cursus hypnobirthing had gevolgd en totaal niet bang was voor haar bevalling maar er juist zin in had. Aangestoken door haar enthousiasme besloot ik me erin te verdiepen.

Acht jaar geleden was het echt nog heel geitenwollensokkerig. Mijn omgeving was dan ook sceptisch, maar na mijn bevalling hing iedereen aan mijn lippen en wilden ze dit ook. Ik ben namelijk heel zen, in bad bevallen. Het duurde achttien uur, maar dankzij hypnobirthing ging het toch heel relaxed. Mijn tweede bevalling was best pittig – mijn zoon was een sterrenkijker – maar door hypnobirthing was ik totaal niet bang en kon ik het goed aan. Bij elke wee probeerde ik me volledig te ontspannen waardoor ik automatisch in een roes kwam. Het deed niet echt pijn, maar ik voelde wel druk in mijn lichaam. Toen het zwaarder werd, probeerde ik de druk en de intensiteit van de wee te accepteren waardoor ik ook geen erge pijn voelde. En ik gebruikte visualisaties. Ik zag mezelf op mijn favoriete plek in de natuur.

De laatste paar centimeters waren het zwaarst, de druk in mijn lijf werd nu wel heel groot. Ik gebruikte een afleidingstechniek door bij elke wee het alfabet in mijn hoofd op te zeggen. Dat, plus de gedachte dat ik bij elke wee een beetje meer ontsluiting had en mijn baby er vast bijna was, hielpen goed. Al met al kijk ik terug op weer een relaxte bevalling.’

Weinig effect

Sabine (32) lukte het minder goed te ontspannen tijdens haar bevalling. ‘Mijn vriend en ik waren braaf zes weken lang elke dinsdagavond naar een cursus hypnobirthing geweest. We hadden een playlist gemaakt voor tijdens de bevalling, ik had een peperdure geurkaars gekocht en de bevalmantra’s in mijn hoofd gestampt (ik kan dit, mijn lichaam kan dit, elke wee brengt mij dichter bij mijn baby, etc.). We waren er klaar voor. Toen ’s avonds na het eten mijn lichte buikkrampen steeds heviger werden, besefte ik dat het begonnen was. Dus: playlist en geurkaars aan, ontspanningsoefeningen doen en gaan. En zo zaten mijn vriend, de verloskundige en ik met z’n drieën de hele nacht in de woonkamer. Het ging goed, ik was relaxed en kon me dankzij de technieken die ik had geleerd bij de cursus goed ontspannen. De weeën vielen me alles mee, ik voelde amper pijn.

Tot ik 6 centimeter ontsluiting had, de baby in het vruchtwater gepoept bleek te hebben en we naar het ziekenhuis moesten. Daarna ging het supersnel, de weeën barstten in alle hevigheid los en had ik mezelf niet meer onder controle. Ik raakte in paniek. Alles wat ik in de cursus had geleerd, was weg. Mijn vriend kreeg me ook niet meer zen. Ik heb hem zelfs geslagen en gilde het bij elke wee uit. Toen ik smeekte om een ruggenprik mocht ik gelukkig al gaan persen. Er was weinig mindfulls meer aan, haha. Toch kijk ik met een goed gevoel terug op mijn bevalling, want het eerste deel ging heel relaxed.’

‘Zolang je blijft geloven in jezelf, luistert naar je lichaam en je volledig ontspant, kan je baarmoeder haar werk doen’

Niet bang voor de pijn

Ook verloskundige Judith de Jong van Femme-Amsterdam vindt hypnobirthing een fijne methode om zo ontspannen mogelijk te bevallen. ‘Je ziet vaak dat vrouwen in een soort trance raken, heel mooi en krachtig. Ook de voorbereiding naar de bevalling toe ervaren vrouwen en hun partner vaak als prettig omdat ze leren welke processen er tijdens het baringsproces een rol spelen. Als je begrijpt hoe weeën werken en hoe je hiermee om kunt gaan, ga je met vertrouwen de bevalling in. Maar ook als een bevalling anders loopt dan van tevoren gepland, hoor je vaak dat vrouwen toch veel aan hun ademhalingstechnieken gehad hebben en blij zijn dat ze een cursus hypnobirthing gevolgd hebben.’

Georgina Kwakye geeft zo’n cursus. En nee, daar hoef je echt niet zweverig voor te zijn. Om vertrouwen te hebben in jezelf en in je lichaam en niet bang te zijn voor de pijn. Zo legt Georgina uit: ‘Baringspijn is een heel ander soort pijn. Ga tijdens je bevalling eens voelen wat je voelt – is dit een kramp of voel je een druk op je baarmoedermond – in plaats van meteen in de paniekmodus te schieten. Wat je voelt en de acceptatie daarvan gaat je namelijk helpen om je kind op de wereld te zetten. Omarm het en wees er niet bang voor. Dat is wat ik mijn cursisten leer.

Belangrijk is ook om te beseffen dat jouw lichaam dit écht kan. Zelfs als het bij een eerdere bevalling niet is gelukt en je bijvoorbeeld wél pijnstilling nodig had of het is uitgelopen op een keizersnee. Zolang je blijft geloven in jezelf, luistert naar je lichaam en je volledig ontspant, kan die baarmoeder haar werk doen en komt het helemaal goed.’

Bevallen met een doula

De doula is hét nieuwe gezicht in de bevalkamer. Zeker nadat het gerucht ging dat Meghan Markle is bevallen van baby Archie met een doula aan haar zijde. Doula betekent letterlijk ‘dienende vrouw’. Zij is dan ook een soort geboortecoach: ze informeert je over alle keuzes die je kunt maken voor je bevalling en bereidt je zo goed mogelijk voor. Ze kent je wensen, je angsten en je krachten. Ze blijft er – als jij dat wil natuurlijk – tijdens de bevalling continu bij en ondersteunt jou en je partner.

In de bevalbubbel

Kassandra Schröder, zelf moeder van vier kinderen, is doula (instagram.com/doulatribe.nl). ‘Ik ben echt een geboortefreak. Ik kan uren kijken naar filmpjes van bevallingen en praat over niets liever. Het doula-zijn voelt voor mij daarom ook absoluut niet als werk. Dit is gewoon wat ik het liefste doe. Een bevalling is zoiets super aards en magisch, je wordt overgenomen door iets wat groter is dan jij. Je gaat notabene een kind op de wereld zetten. En dus is een goede voorbereiding het halve werk. Want onwetendheid zorgt voor angst en als je bang bent dan maak je cortisol aan (het stress-hormoon) en dat remt je bevalling.

Met een cliënt ga ik kijken naar hoe we de meest optimale situatie kunnen creëren tijdens de zwangerschap en de bevalling. Zeker als je voor de eerste keer zwanger bent, heb je geen idee van wat je allemaal tegen kunt komen en wat je opties zijn. En daar komt een doula om de hoek kijken. Ik kijk heel goed naar wat voor persoon ik voor me heb en welke belemmerende factoren een positieve bevalervaring in de weg staan. Iemand die zichzelf altijd wegcijfert bijvoorbeeld, leer ik om voor zichzelf op te komen en in het middelpunt te gaan staan. Iets waar ze niet alleen tijdens de bevalling – want als je iets moet ownen is het wel je eigen bevalling – profijt van gaat hebben. Maar ook in het moederschap, haar werk, relaties, seksleven enzovoort.

Aan haar zijde

Tijdens de bevalling sta ik volledig in dienst van de barende vrouw. Ik zorg voor rust en ondersteuning zodat zij samen met haar partner in die bevalbubbel kan gaan zitten. Ik geef massages tijdens de weeën, stimuleer bepaalde drukpunten die de pijn wat verzachten, zorg voor natte washandjes en slokjes water. Ja dat kan de partner natuurlijk ook, maar vaak is die zo overrompelt dat hij of zij niet goed weet wat te doen. Een doula weet wat er gebeurt tijdens een bevalling en neemt alle praktische zaken over. Zo kan de partner er echt honderd procent voor de barende vrouw kan zijn.

Verder doe ik niks medisch en beïnvloed ik nooit het proces, maar ik waak wel voor de wensen van mijn cliënt. Want als er toch een medische handeling verricht moet worden, dan wil ik dat dat in goed overleg met de barende vrouw gaat. Zolang dat met respect en beleid gebeurt, kan iemand achteraf trots op haar bevalling terugkijken, ook al zijn dingen anders gegaan dan het oorspronkelijke plan was. Zodat ze alsnog het gevoel heeft dat ze het zelf heeft gedaan en op haar manier. Bijna al mijn cliënten kan ik inmiddels vriendinnen noemen. Het is zo’n intiem proces dat je samen aangaat, dat je als doula een diepe vertrouwensband met iemand krijgt. Ja, ik wens alle vrouwen een freaking awesome bevalling toe met een lieve, dienende doula aan haar zijde.’

‘Mijn doula gaf ons vertrouwen, ze was echt een engel, en mijn bevalling daardoor fantastisch’

Fijn gevoel

Karen (35) beviel vijf maanden geleden met zo’n doula. ‘Ik vond het heel fijn dat ik haar al bij de eerste wee kon oproepen en dat ze bij me bleef. Al die tijd heeft ze mijn hand vastgehouden, mee gepuft, andere houdingen geadviseerd en me gemasseerd. Ze heeft me letterlijk door de bevalling geloodst, ook al zag ik het niet meer zitten. Voor mijn man was het ook fijn dat er continu een kundig iemand bij was, want zeker in het ziekenhuis loopt de gynaecoloog in en uit en lig je zo een paar uur alleen. Mijn doula gaf ons vertrouwen, ze was echt een engel, en mijn bevalling daardoor fantastisch.’

Beetje overbodig?

Zou iedereen moeten bevallen met een doula? Verloskundige Judith vindt dat moeilijk in te schatten, want iedereen reageert anders tijdens een bevalling en iedereen heeft verschillende behoeftes. ‘Wat wel alle vrouwen gemeen hebben, is dat ze iemand nodig hebben die haar vertrouwen geeft, haar geruststelt en lief voor haar is en haar moed inspreekt tijdens de baring.’ Maar in principe doet een verloskundige dat toch ook? ‘Ja, daarom voelt een doula soms een beetje overbodig. Maar soms is het juist ook een fijne samenwerking, bijvoorbeeld als de verloskundige een drukke dienst heeft met veel telefoontjes tussendoor of als de barende vrouw medisch wordt en de verloskundige de bevalling moet overdragen aan de gynaecoloog. De verloskundige gaat dan weg, de doula blijft. Dus voor vrouwen die weten dat ze medisch gaan bevallen is een doula echt een uitkomst. Je ziet toch vaak dat het druk is op de verloskamers waardoor er niet altijd continue iemand van het medische team bij de baring aanwezig kan zijn voor support. Er zit overigens wel veel verschil in doula’s: sommigen masseren, hebben heerlijke essentiële oliën bij zich, zorgen voor ontspannende muziek, andere doula’s zitten er alleen maar bij en observeren of trekken elk beleidsmoment in twijfel en gaan onnodige discussies aan. Dat brengt de sfeer van de baring niet ten goede. Gelukkig zijn de meesten heel fijn, dus vraag zeker ook bij je verloskundige met wie ze goede ervaringen hebben.’

Credits: Tekst Philippine Dankelman | Beeld: Istock

Dit artikel is afkomstig uit VIVA MAMA Editie 1 uit 202o. Bestel hier de nieuwste VIVA-Mama.

Op de hoogte blijven van onze leukste artikelen en winacties? Schrijf je in voor de VIVA nieuwsbrief.