Schermtijd kent geen tijd?

Het is zo verleidelijk: je geeft 
je kind een iPad of plant hem voor de tv en hebt zelf even 
de tijd om dat belangrijke 
telefoontje te plegen. Maar 
is deze ‘digitale oppas’ een reddende Mary Poppins of 
een nanny from hell?

Tekst: Liesbeth Oeseburg | Beeld: Stocksy

Kinderen turen dagelijks zo’n anderhalf uur naar een scherm, zoals een tablet, smartphone of televisie. En die tijd neemt elk jaar toe. Volgens het laatste onderzoek zit in ons land 57 procent van de kinderen tot twee jaar regelmatig achter een scherm; vorig jaar was dat nog 50 procent. Voor dit recent verschenen Iene Miene Media-onderzoek, voor het zevende jaar uitgevoerd in opdracht van Netwerk Mediawijsheid, werden ruim duizend ouders met kinderen tussen de nul en zes jaar aan de tand gevoeld.

Heel eerlijk: deze cijfers verrassen mij niet. Toen ik zelf nog geen kind had, verbaasde ik me eens hooglijk bij het zien van een uit de kluiten gewassen baby die behendig op een iPhone swipete. Inmiddels weet ik uit eigen ervaring dat het kleine volk superhandig is met smartphones en tablets. Zelf hield ik de schermtijd voor mijn dochter in het begin streng op nul. Totdat ik twee keer per dag haar tanden moest poetsen, iets wat elke keer op een drama uitliep. Mijn vriend kwam toen met Okki’s tandenpoetslied. Kijkend en luisterend naar dat nummer op de iPhone, veranderde onze krijsende peuter in een mak schaap dat niet eens doorhad dat haar gebitje werd geschrobd.

‘Een scherm wordt steeds vaker ingezet als speen, om een kind te sussen als ie moe is of zeurt’

Het doel heiligde de middelen, vonden we, dus mocht ze voortaan twee keer per dag een ‘liedje’ kijken. Inmiddels is ze zes en krijgen we deze traditie er niet meer uitgeramd. Toen ze een jaar of drie was, begon ik haar ook mijn iPad te geven als ze in het weekend 
’s ochtends veel te vroeg klaarwakker bij ons in bed kroop. Kon ik nog éven ongestoord soezen. Wel hield ik dan een oogje in het zeil door af en toe mee te gluren naar de kinderliedjes op YouTube. Maar als ik soms per ongeluk in slaap viel en na een uur wakker werd naast een kind met vierkante ogen, voelde ik me daar niet prettig bij. Zeker als ik dan schuldbewust het ding terugnam en zij een woedeaanval kreeg.

Afkicken van internet

Een duidelijk waarschuwingsverhaal dat 
je het schermgebruik van je kind moet afbouwen, volgens Dr. Justine Pardoen. 
Zij is specialist mediaopvoeding bij Bureau Jeugd & Media en verdiept zich sinds 2002 in de begeleiding van het internetgedrag van kinderen. Ze schreef boeken over internetopvoeding en richtte met Remco Pijpers de stichting Mijn Kind Online op. ‘Als je kind buitensporig boos wordt als je de iPad of smartphone terugneemt, doe je er goed aan om het schermgebruik af te bouwen door deze alleen nog maar op strakke momenten aan te bieden. Zeker als kinderen zo klein zijn, hebben ze het helemaal niet nodig.

Het wereldwijde advies van kinderartsen is om kinderen tot twee jaar helemaal niet op een scherm te laten kijken,’ aldus Pardoen. Volgens haar maak je een kind makkelijk ‘verslaafd’ door ze je telefoon of een tablet te geven. Ze vergelijkt het gebruik ervan met die van een speen. ‘Zeurt een kind of is het moe? Je ziet ouders dan vaak de speen in 
het mondje stoppen en het is voorbij. Een iPhone of iPad heeft eigenlijk hetzelfde effect als een speen en wordt steeds vaker voor hetzelfde doel ingezet. Onlust in het lijfje wordt ermee gesust.’

Aha, vandaar die heftige reactie van mijn dochter. 
‘Op een niet bewust niveau voelt een kind zich ineens onprettig wanneer je de iPad afneemt. Hij reageert op een lichamelijk ongenoegen. Als ouder doe je er goed aan heel consequent en zonder in discussie te gaan de regels uit te leggen en er verder geen aandacht aan te besteden.’ In de overgangsfase naar die strakkere regels moet je je kind dan wel helpen zich te vermaken, waarschuwt Pardoen. ‘Je kunt van een klein kind niet verwachten dat het helemaal zijn eigen leven leidt. Dat betekent samen bewegen, zingen, naar buiten gaan. En ja, daar heb je je handen vol aan. Maar dat hoort bij het opvoeden van kinderen.’

Wil je het hele artikel lezen? Check VIVA Mama 4-2019. Deze editie ligt nu in de winkel of kan je hieronder online bestellen.

»BESTEL VIVA MAMA ONLINE«

Op de hoogte blijven van de leukste artikelen en winacties? Schrijf je in voor de VIVA-nieuwsbrief.