Hoe snel je een oester hebt doorgeslikt, zo lang duurt het voordat het eindelijk eens op je bord ligt. Het kweken van de oesters in Zeeland duurt namelijk jaren. Er zijn daar twee soorten: de platte, die pas na zo'n vijf tot zes jaar rijp is, en de creuse, die ongeveer drie jaar nodig heeft.
De oesterkwekers kunnen heus niet op hun luie reet wachten tot ze rijp zijn. Een deel van de oesters wordt gekweekt met behulp van de tafelmethode, waarbij flink wat handwerk komt kijken. In de eerste fasen van de kweek moeten de oesterkwekers de oesters namelijk elke twee tot drie weken keren en schudden in hun zakken.
Ongeschreven oesterregels
Je snapt dus wel dat oesters na zo'n lang groeiproces wat respect verdienen. Daarom zijn er een paar (ongeschreven) regels die gelden voor je een oester klakkeloos in je keel laat glijden. Zo is het in oesterland een schande om 'm in één keer door te slikken én om het te serveren op ijs. Waarom? Dat kan ik je na mijn bezoekje aan de 'oesterhoofdstad van Nederland' haarfijn uitleggen.
Eet het als er een R in de maand zit
Tegenwoordig eten we oesters het hele jaar door, maar dat was lang niet altijd zo. Er gaan verhalen dat er in de 18e eeuw zóveel dodelijke voedselvergiftigingen waren aan het Franse hof dat koning Lodewijk XV ingreep: hij bepaalde dat oesters alleen nog van september tot en met april gegeten mochten worden. Precies de maanden dat het buiten koud genoeg was om ze veilig te vervoeren. Zo werd de 'maanden met een R erin'-regel geboren.
Oesters in de zomer waren not done, want er bestond een kans dat je oestersperma inslikte. Buiten het oesterseizoen gaan de schelpdieren zich namelijk voortplanten door de verhoogde temperatuur van hun leefwater. Zo komt er een melkachtige substantie in hun schelp.
Toch eten we ze inmiddels ook in de zomer, en gelukkig ook nog eens verantwoord. Dat komt door triploïde oesters, speciaal gekweekte oesters die zich net even wat anders voortplanten. Spot je nog wel iets wits? Eet 'm dan vooral niet op. Het zaad is niet alleen vies; je kan er ook ziek van worden. Leg je plateau oesters in de zomer dus voor de zekerheid ook vooral niet in de zon.
Kauwen, kauwen, kauwen
Sommige mensen vinden een oester eten nog best spannend (als je er lang naar kijkt, ziet-ie er ook niet megasexy uit) en slikken 'm daarom het liefst meteen door. Alleen dan houd je je niet helemaal aan de oesteretiquette – ja, die is er. Je moet er minimaal drie tot vier keer op kauwen, want dan pas proef je de échte smaak ervan. Vaak begint-ie zilt, maar krijgt hij naarmate je kauwt een zoete, frisse of misschien juist kruidige smaak. Hoe? In de Oosterschelde zijn er al drie verschillende waterlagen, waardoor de schelpdieren al verschillend smaken.
En niet schrikken: de oester leeft nog als je 'm gaat eten. Op deze manier behouden ze de smaak, textuur en voedingsstoffen. Bovendien heeft een dode oester bacteriën waar je ziek van kunt worden. Door erop te kauwen, sterft-ie tussen je tanden en niet in je maag.
Eén oester is geen oester
De smaak van oesters is behoorlijk uniek en daarom zou je er eigenlijk meer moeten eten. I know, niet heel lekker voor je portemonnee, maar zo proef je 'm op z'n best. De eerste zet je smaakpapillen namelijk wijd open, waarna je mond de smaken herkent bij de tweede. Bij meerdere oesters begin je de smaak pas echt te waarderen.
Serveer het niet op ijs
In de meest luxueuze restaurants worden oesters op schalen met ijs geserveerd, maar dat is eigenlijk niet de bedoeling. Als ze te koud worden, gaat de smaak verloren. 'Kaas of wijn smaakt ook niet op z'n lekkerst als het ijskoud is, toch?' zei de vrouw van de Oesterij mij. En gelijk heeft ze. Wanneer ze wel op hun best smaken? Als de temperatuur aansluit bij die van de zee waarin ze zijn opgegroeid.
Zo herken je een bedorven oester
Oesters hebben dus best een gebruiksaanwijzing. Van de rotte wil je liever wegblijven. Gelukkig kun je dat zelf checken: hij moet vochtig zijn, zwaar aanvoelen en een ziltige geur hebben. Twijfel je? Schud 'm even en kijk of hij geen hol geluid maakt, want dan kan hij beter de prullenbak in.
Hopelijk ben je hierna niet afgeschrikt, maar ben je de oester juist meer gaan waarderen. Grote kans dat hij de volgende keer met dit in je achterhoofd een stuk lekkerder smaakt.
