Keep Calm & Wees een rat: zo hou je het leuk op je werk

Je wilt er eigenlijk niets meer over horen, over die stomme crisis. Maar helaas ontkom je er niet aan. Daarom is het tijd voor een survivalgids die je van deze barre tijden naar een blije werkplek loodst.

Maak een rattenplan

Heb jij ook zo’n collega? Die wat er ook gebeurt – ontslagrondes, herstructureringen, reorganisaties – altijd weer een topbaan voor zichzelf regelt, terwijl jij in angst afwacht wat er komen gaat? Hoe doet ze het toch? Het antwoord is simpel: die overlever is een rat. En jij kan dat ook worden.

Joep Schrijvers, universitair docent veranderkunde en auteur van diverse boeken over werken legt uit: “Er zijn altijd mensen die, wat de crisis ook is, op een goede werkplek terechtkomen. Ze zijn meestal niet de besten in hun vak, maar zijn wel het meest bedreven in politieke machtspelletjes. Reken maar dat een rat meer kans op promotie heeft dan de hardwerkende grijze muis die in een hoekje zit. Slijmen en netwerken helpen je hogerop.” Mocht je nu denken: oei, dit wil ik niet, dit druist in tegen mijn principes en ik wil op eigen kracht verder komen. Helaas hebben deze gedachtes invloed op je carrière. “Wil je deugdzaam zijn en mensen niet voor het hoofd stoten, dan zul je het lastig krijgen op de werkvloer. Als je denkt dat het wel goed komt, omdat je goed bent in wat je doet, dan ben je naïef. In de ideale samenleving worden mensen beoordeeld op hun capaciteiten, maar we leven niet in een utopie. Je zult dit vanzelf ervaren. Zelfs de meest zachtaardige werknemers leren het: als je drie keer flink genaaid wordt door een organisatie en bij een werkcoach van het UWV hebt gezeten, leer je vanzelf dat je voor jezelf moet opkomen,” weet Schrijvers. Zou het dan niet veel leuker zijn om niet telkens rekening te hoeven houden met iedereen in plaats van op alles ja en amen te zeggen? “Je hoeft nu niet meteen over lijken te gaan, maar je morele kompas een tikje bijstellen, is wel een vereiste om te overleven. Een organisatie stelt altijd zijn eigen belangen op de voorgrond. En als je slim bent, doe jij dat ook: kies dus voor jezelf.” Maar hoe doe je dat dan?

Rat2

De 7 crisis-survivaltips

Rattenexpert Joep Schrijvers geeft raad.

1.    Behaag
“Wees complimenteus naar je baas. En vooral: niet zeuren, niet klagen en niet tegendraads zijn.”

2.    Wees voorspelbaar
“Als je zegt dat je levert, doe dat dan ook. Managers zijn zekerheidszoekers. Ze hebben geen boodschap aan een creatieve chaos, want zij worden op jouw gedrag beoordeeld. En een medewerker die op tijd levert, liefst nog iets eerder, is een fijne medewerker.”

3.    Leer een kunstje waar vraag naar is
“Je capaciteiten moeten schaars zijn. Stel, je hebt een ICT- achtergrond en je merkt dat je baan op de tocht staat en dat er weinig vacatures zijn, ga dan richting de big data of het internet, wat nu een lucratieve tak is. Volg een cursus of opleiding – liefst op kosten van je bedrijf, zolang dat nog kan.”

4.    Denk vooruit
“Wees niet spuit elf, dan word je alleen maar onaangenaam verrast. Maak toekomstscenario’s. Hiervoor heb je geen gouden bol nodig, maar informatie. Ga hiernaar op zoek.”

5.    Ken de organisatiestructuur
“Om de hoge piefen zit de hofhouding, de vertrouwelingen met wie de machthebbers veel delen. Bij hen moet je dus zijn. Ga als vriend en wees een spion. Bied een luisterend oor, wees ‘oprecht’ geïnteresseerd. Geef aandacht. Hoe eerder je iets weet, des te sneller je maatregelen kunt treffen. Als je hoort dat je afdeling over een jaar wordt opgeheven, weet jij wat je te doen staat.”

6.    Netwerk
Sluit je aan bij een beroepsvereniging, kijk op Linkedin naar mensen die iets voor je kunnen betekenen. Waar liggen je kansen?

 7.    Laat niet het achterste van je tong zien
Leer te veinzen. Vriendschap op de werkvloer, allemaal leuk en aardig, maar alles wat je zegt, kan tegen je worden gebruikt. Dat klinkt wantrouwend, maar als mensen bang worden, komen ze voor zichzelf op. En wie weet, is jouw vriend of vriendin een grotere rat op de werkvloer dan jij.

Bron en beeld: VIVA 17, tot 22 april in de winkel.