Dit is waarom we zo houden van reality-tv (+)

annelien coorevits Temptation

Dol op realitytelevisie? Daar hoef je je niet voor te schamen. Ons brein wordt namelijk heel blij van de emotionele drama’s, de enorme clichés en het veilig aftasten van onze morele grenzen.

Lianne weet er alles van. ‘Het is woensdagmorgen en een week na de laatste aflevering van De Bachelorette. Ik voel me onrustig. Wekenlang zat ik elke woensdagochtend te genieten van Gaby en haar mannen en nu is er toch een soort leegte. Ik lach mezelf een beetje uit: ik ben 31, universitair opgeleid en mis een realityprogramma waarbij een BN’er in een Zuid- Afrikaans kasteel op zoek gaat naar de prins op het witte paard.

Een programma waarvan ik natuurlijk hartstikke goed weet dat er een hoop in scene is gezet én waarbij de kans klein was dat er uiteindelijk een serieuze relatie uit zou voortkomen. En toch heb ik er elke week van genoten.

Gefascineerd

Niet alleen werd ik dolblij van De Bachelorette, ook heb ik vele seizoenen van Temptation Island verslonden en hoor ik mijn vriendinnen regelmatig praten over Love Island en Ex on the beach. Stuk stuk programma’s waarvan je nou niet bepaald kunt zeggen dat het niveau hoog ligt – diepgaande gesprekken worden amper gevoerd en je ziet vooral veel seks, vreemdgaan, losbandig gedrag en een hele hoop alcoholgebruik voorbijkomen. Hoe komt het dat mijn (intelligente) vriendinnen en ik daar zo gefascineerd door zijn?

Ik vraag het psycholoog Michelle Coenen, die lachend toegeeft zelf óók naar deze programma’s te kijken. ‘Veel hoogopgeleiden ervaren in het dagelijks leven een behoorlijke druk. Ze willen een mooie carriere, hebben veel sociale verplichtingen en zijn vaak perfectionistisch ingesteld. Ook hebben ze een heel duidelijk beeld van hoe het ‘hoort’ – wat kun je maken en wat juist niet. Welk gedrag gaat een morele grens over en wat wordt gedoogd.

Daarbij hebben hoogopgeleiden hun leven vaak hartstikke gestructureerd ingedeeld. Natuurlijk drinken we weleens te veel of gaan we los op een festival, maar al mer als springen we niet zo vaak uit de band. Zo’n realityprogramma, waarin veel morele grenzen worden opgezocht, is daarmee een heel lekkere afwisseling voor ons brein.’

De bachelorette

Coenen vraagt me wie ik de leukste jongen vond in De bachelorette. ‘Niek!’ antwoord ik direct. ‘En waarom dan?’ Ik denk even na. ‘Omdat hij zo lekker zichzelf was, zo authentiek, en omdat-ie z’n eigen plan trok en zich van niemand iets leek aan trekken.’ Ze lacht. ‘Dat is dus precies wat ik bedoel. We vinden het heerlijk om op televisie naar excentrieke types te kijken, omdat zij ons eraan herinneren dat het ook anders kan. Iedereen zei over Niek: ‘Met hem wil ik wel een avond stappen’, want het lijkt ons allemaal geweldig om een hele avond vermaakt te worden door iemand die zo zichzelf is en vooral: anders dan we gewend zijn.’

Door reality-tv gaan we anders kijken naar het keurslijf waarin wij onszelf vaak stoppen

Een lekkere fantasiewereld

Door reality-tv gaan we anders kijken naar het keurslijf waarin wij, hoogopgeleiden mensen, onszelf vaak stoppen. Ons brein snakt er namelijk naar om soms de morele grenzen op te zoeken, leert Coenen me. ‘Maar we weten die drang in het dagelijks leven vaak zorgvuldig te negeren. Toch denken we stiekem allemaal weleens: Hoe zou het zijn als je meedoet aan Temptation island? of : Hoe zou ik reageren, als ik met tien knappe dates werd opgesloten in een landhuis in Zuid- Afrika?

Door het kijken van zo’n programma kunnen we onszelf even compleet verliezen in buitensporig gedrag, terwijl we daar zelf de grenzen niet voor hoeven op te zoeken. We laten ons op een veilige manier gaan.’ Zelf denk ik tijdens het kijken ook vaak: wat zou ík doen in die situatie? En in Whatsapp-groepen met m’n vriendinnen, waarin afleveringen van De bachelorette maar ook Temptation island zorgvuldig worden nabesproken, worden er vaak dingen geroepen als ‘ik zou dat niet tolereren hoor!’ Of juist: ‘Wat reageerde zij overdreven, hij houdt zich keurig aan alle regels en nog is ze chagrijnig.’

Michelle Coenen: ‘Door het kijken van zo’n programma, durven we onszelf even te laten gaan in een fantasiewereld en nemen we onze morele bezwaren onder de loep. Wat vinden we nou écht te ver gaan? Daarna leggen we vaak verbinding met de mensen die dat ook doen, die dezelfde programma’s kijken: onze vriendinnen of collega’s. Dat geeft ons het gevoel dat we onderdeel zijn van een groep, dat we erbij horen, dat we dezelfde ideeën hebben als de rest.’

De kracht

Dat is de kracht van deze programma’s: ze houden hele groepen mensen in hun greep. Ieder mens wil erbij horen – dat is onze natuur. Als we buiten de groep vallen, voelen we ons bedreigd. Onbewust zijn we daarom altijd aan het scannen wat anderen in onze omgeving doen, zodat we ons daarop kunnen aanpassen. Dus als al je collega’s De bachelorette volgen of Temptation island standaard wordt besproken op de vrijdagmiddagborrel, ga je vanzelf ook kijken. Naar die verbondenheid met elkaar snakken we allemaal en daar handelen we naar.

Sommige artikelen kun je maar gedeeltelijk lezen op viva.nl, omdat ze afkomstig zijn uit de papieren VIVA. Uit respect naar onze abonnees én om te zorgen dat wij online leuke gratis content kunnen blijven maken, linken wij je door naar onze magazine-shop om het hele artikel te lezen. Dit is een online platform waar je alle edities van VIVA ook los kunt bestellen. We hopen te kunnen rekenen op je begrip!

Tekst: Lianne Sanders | Foto: Unsplash

»BESTEL VIVA ONLINE | KLIK HIER«

Op de hoogte blijven van onze leukste artikelen en winacties? Schrijf je in voor de VIVA-nieuwsbrief.