Hoe we stapje voor stapje meer bekendheid geven aan betekenisvolle vrouwen uit de geschiedenis

vrouwen geschiedenis

Wie een kijkje neemt in de geschiedenisboeken, zou bijna denken dat er vroeger geen vrouwen bestonden. Het zijn immers bijna alleen mannennamen die de pagina’s sieren. Historicus Els Kloek laat met haar nieuwe boek zien dat er wel degelijk historische vrouwen zijn die een podium verdienen.

In augustus zagen we hoe feministen in elf steden de straat op gingen om mannelijke straatnaambordjes te vervangen voor vrouwelijke varianten. In het Britse parlement verscheen in april dit jaar voor het eerst (!) een standbeeld van een historische vrouw (feminist Millicent Fawcett was de gelukkige). Twee weken geleden liet onze eigen regering een borstbeeld van Suze Groeneweg – het eerste vrouwelijke Kamerlid – in de Tweede Kamer plaatsen. De boodschap is duidelijk: vrouwen uit de geschiedenis mogen gezien worden.

Goed, mooi en dom

Het nieuwe boek 1001 vrouwen in de 20ste eeuw van historicus Els Kloek past perfect in het straatje. Hierin beschrijft ze de levens van – de naam verraadt het al – ruim duizend uiteenlopende vrouwen in de twintigste eeuw. Niet allemaal bekend, maar wel het herinneren waard, zo vindt Kloek. Haar criterium: ‘Ze moesten iets bijzonders hebben gepresteerd of bekend zijn geweest in hun tijd of later. En ze moesten dood zijn,’ vertelt ze aan de Volkskrant. Het resultaat: een boek vol goede, slimme, mooie maar óók slechte, domme en lelijke vrouwen.

Smurfin-effect

Dat het boek nodig is, staat volgens Kloek buiten kijf. ‘Ik doe altijd het spelletje ‘noem eens tien vrouwen uit de geschiedenis’ en daar hebben mensen altijd moeite mee. Nou: ik heb er nu tweeduizend bij elkaar gezet.’ Met het boek hoopt ze bij te dragen aan het bestrijden van wat ze heel mooi verwoordt als ‘het Smurfin-effect’: ‘Dit houdt in dat je een dorp hebt met smurfen die allemaal bijzondere eigenschappen hebben, en daarin woont maar één Smurfin. Vrouwen worden gereduceerd tot hun vrouw-zijn. Dat blijft ons parten spelen, het gaat nog eeuwen duren voor het voorbij is.’

 Uitzonderingen op de regel

Het is volgens Kloek tijd om afscheid te nemen van het idee dat betekenisvolle vrouwen uitzonderingen op de regel zijn. ‘Dat zit heel diep, niet alleen bij mannen maar ook bij vrouwen. Die aanname moet langzaam maar zeker afgebroken worden. Daaraan draag ik bij door te laten zien: hé, je hoeft helemaal niet zo lang te zoeken: hier zijn ze.’

Met de vrouwen in dit boek zijn we er overigens nog niet, zegt ze. ‘Er ligt nog zo ontzettend veel. Ik hoop dat de jongere generatie het overneemt.’

Het boek 1001 vrouwen in de 20ste eeuw kun je hier bestellen. De gelijknamige tentoonstelling is t/m 9 maart 2019 te zien in Het Amsterdams Museum.

Bron: de Volkskrant, NOS