Deze week verschenen er onthutsende berichten en vooral beelden in de media van de jaarlijkse Gay Pride in Istanbul. De optocht werd midden op het bekende Taksim-plein woest uiteengerukt door hardhandig optreden van de politie. Reden? De gouverneur had de pride verboden, omdat het tijdens de ramadan wordt gehouden. Vorig jaar leek dit echter geen probleem… Wat gebeurde er precies afgelopen zondag? En hoe is het om homo te zijn in Turkije? VIVA’s Michelle vroeg het aan Levi Darling (31), een Brit die inmiddels 8 jaar in Istanbul woont en niet onbelangrijk: homoseksueel is.
Levi kwam in 2006 met een groep andere Britten naar Istanbul voor het organiseren van Homotopia, een van origine Engels cultureel LGBT festival (LGBT staat voor Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender). Eenmaal daar werd hij niet alleen verliefd op de stad, maar ook op een Turkse jongen en Levi besloot te blijven.
Ik ken Levi inmiddels ruim drie jaar en ik moet jullie erbij vertellen dat Levi Darling niet zijn echte naam is. ‘Levi’ is momenteel aardig op weg een bekende tv-ster te worden in Turkije en als het uitkomt dat Levi op mannen valt, wordt de kans op een glansrijke carrière een stuk kleiner. Echte naam of niet, het zegt al iets over de acceptatie van homoseksualiteit in het land.
Levi, hoe reageren mensen in Istanbul als je zegt dat je homo bent?
“Ik heb vier jaar een relatie gehad en ik heb nooit te maken gehad met geweld of agressiviteit. Nu ben ik ook niet het type dat de confrontatie opzoekt, dus hand in hand lopen deden we hier nooit, wat in landen als Nederland of Engeland wel kan. Ik zou ook nooit een foto plaatsen op social media waarop ik een man zoen. Alleen mijn allerbeste vrienden weten dat ik op mannen val. Mensen gaan er vanuit dat ik hetero ben, omdat ik een bekend gezicht ben op tv. Ik hou er niet van om te liegen, maar ik vermijd liever de vraag. Op mijn werk weten de meesten het, maar hebben ze mij specifiek gevraagd niet te vertellen dat ik homo ben. Ik krijg weleens fanmail van jongens die zeggen dat ze zouden willen dat ik gay ben en daar mag ik dan niet eerlijk op antwoorden – daar voel ik mij wel schuldig over. Maar ja, ’t zou funest zijn voor mijn carrière. Misschien als ik over een aantal jaar iets invloedrijker ben…”
Er wordt weleens gesuggereerd dat de gay community in Turkije achteruit gaat sinds de komst van premier Erdoğan, is dat ook zo?
“Nee niet per se, dit is altijd al zo geweest. In Turkije hangt een cultuur van ‘don’t ask – don’t tell’. Sommigen zullen misschien wel denken dat ik gay ben, maar zolang zij niets vragen – hoef ik niets te antwoorden. Dan is er ook niets om je over op te winden. Een lesbische vriendin van mij, Nicole, vindt het wel vreselijk dat ze haar geaardheid moet verbergen. Ik heb daar minder problemen mee.”
Dan nu over de Gay Pride van afgelopen zondag, wat is er precies gebeurd?
“Dit jaar werd de optocht voor de 13e keer gehouden. Zoals bij elke demonstratie of mars heb je een vergunning nodig, en deze was geregeld. Maar een paar uur voordat de pride march zou beginnen – blies de gouverneur van Istanbul het evenement alsnog af. Toen waren er al duizenden mensen op straat om met de mars mee te doen en gingen alsnog van start. De reden voor het afblazen was inderdaad de ramadan (onder de wereldwijde moslimgemeenschap staat de ramadan bekend als de maand van inkeer, red).”
Maar vorig jaar werd het evenement ook tijdens de ramadan gehouden, toen ging het wel door.
“Ik heb er wel een theorie over. AKP, de politieke partij van Erdoğan en ook dit jaar weer de grootste van Turkije, staat bekend om zijn conservatieve opvattingen en idealen. HDP, de pro-Koerdische partij, haalde dit jaar voor het eerst het parlement en in tegenstelling tot AKP zijn zij veel vooruitstrevender en vechten ze voor de rechten van minderheden. Nu is het zo dat de meeste media in Turkije in handen zijn van de overheid en ik heb het idee dat dit ook als een soort van propaganda-actie gold. Een soort van wraakactie tegen de opkomst van links. In Istanbul zijn we een stuk vrijer dan in de rest van Turkije. Dus als ze in het verre oosten van Turkije beelden op tv zien van halfnaakte, dansende mannen op straat tijdens de ramadan, zijn ze alleen maar blij dat er ingegrepen werd. Omdat Erdoğan fors minder stemmen kreeg dan bij de vorige verkiezingen, zal dit voor hem alleen maar gunstig zijn, gek genoeg.”
Er werd hier gesproken over rubberen kogels en traangas, heb jij daar nog iets van meegekregen?
“Zelf was ik er niet bij, want ik was aan het werk. Maar Nicole, de vriendin waar ik eerder over sprak, was er wel bij en zij vertelde vreselijke horrorverhalen! Volgens haar was niet alleen de politie buitensporig agressief, maar er waren ook mannen in het publiek die het nodig vonden om aan haar en haar vriendin te zitten. Ze is een paar keer onzedelijk betast en ze zal vast niet de enige zijn geweest. En naar wie moet ze om dat te melden? De politie? Het is zo dubbel. Aan de ene kant begrijp ik dat het een beetje gek is om een gay pride tijdens ramadan te houden, maar aan de andere kant is het optreden van afgelopen zondag onacceptabel.”
In Nederland heerst er soms angst over de islamisering van landen als Turkije. Is dat terecht?
“Wat er ook gezegd wordt, Turkije is een democratisch land en dit zal niet zomaar in één nacht veranderen. Gelukkig heeft het conservatieve AKP niet meer dan 50% van de stemmen gekregen. Dit betekent dat het voor Erdoğan een stuk moeilijker is om zijn strenge regels door te drukken. Aan de andere kant: ik hoorde laatst iemand klagen dat je hier geen alcohol mag kopen na tien uur ’s avonds. Maar hé, dat mag ook niet in Engeland. Mensen zien het in het verkeerde perspectief en denken op dat moment dat dat te maken heeft met islamisering. Vrienden in het buitenland vragen ook vaak of ik hier überhaupt alcohol drink. Dan zeg ik: “Denk je echt dat ik hier was komen wonen als ik niet mocht drinken?! Haha!”
Denk je dat er ooit een tijd komt dat jij openlijk gay kunt zijn in Turkije?
“Dat hoop ik natuurlijk wel. Turkije is al heel lang een land van twee uitersten. Aan de ene kant zijn er groeperingen die zwaar gelovig en conservatief zijn, die moeite hebben met dingen als homoseksualiteit. Maar je kunt hier ook goed uitgaan en je eigen leven leiden zonder al te veel moeite. Er wordt drank gedronken en drugs gebruikt en er is best een grote gay community. Afgelopen zondag was daar het perfecte voorbeeld van: terwijl miljoenen Turken zich streng aan de ramadan houden en het moeilijk hebben om een maand lang praktisch niet te eten, dansen er duizenden mannen door de straten van Istanbul die openlijk alcohol drinken. Dat is Turkije. Uiteindelijk hoop ik natuurlijk wel een keer uit de kast te komen, ook in mijn professionele leven.”
Door: Michelle Bakker
Beeld: Getty Images, privéarchief Levi
Delen