Wie herdenk jij zaterdag?

Wat doe jij aanstaande zaterdag om 20.00 uur ’s avonds? Is het een zaterdag zoals alle anderen voor jou of sta je ook 2 minuten letterlijk stil bij de nationale herdenking van de Nederlandse oorlogsslachtoffers?

En aan wie denk je dan? Uitsluitend aan de oorlogsslachtoffers van de Tweede Wereldoorlog? Aan alle de gevallenen in Nederlands-Indië? Of die van de vredesoperaties in Libanon, Bosnië of Afghanistan?

Misschien wel aan allemaal. Of juist helemaal niet.

Vlekkie
Laat ik beginnen met heel eerlijk antwoord geven: ik herdenk he-le-maal niemand in het bijzonder. Er gebeurt veel in mijn hoofd in die 2 minuten stilte, maar er komen nou niet direct herinneringen aan Nederlandse soldaten mijn hersenpan in gemarcheerd.

Als kind hebben mijn ouders mij keurig opgevoed en bijgebracht dat de herdenking op 4 mei een belangrijk moment is. Toch konden ze niet voorkomen dat een kamer met stille volwassenen toch vooral op de lachspieren van mij en mijn broer werkte. Uiteindelijk kwam mijn moeder met een geniaal idee waardoor wij ons gezicht in de plooi konden houden.

“Herdenken jullie anders Vlekkie”, waren haar magische woorden. Met als gevolg dat ik jarenlang op 4 mei alleen maar heb stilgestaan bij onze kat die veel te vroeg was heengegaan.

Wat is nou écht belangrijk?
De vraag is, is dat erg? Ik kan me namelijk niet voorstellen dat iedereen 2 minuten lang heel verheffende gedachten heeft over de oorlog, het verleden, de slachtoffers. Ik kan me vergissen natuurlijk. Maar nogmaals de vraag: is dit erg? Gaat het er specifiek om aan wie je denkt op dat moment of gaat het meer om het gevoel en het besef dat je hebt bij het moment zelf?

Voor mij geldt toch vooral dit laatste. Ieder jaar op 4 mei ben én sta ik stil bij het feit dat ‘vrijheid’ niet vanzelfsprekend is. De aanblik van de Waalsdorpervlakte met die prachtige rood-wit-blauw gekleurde dennenappels. Het geluid van de trompet, de oorverdovende stilte die daarop volgt en doorbroken wordt door het luiden van de Bourdonklok… ieder jaar maakt het weer diepe indruk op me. En terwijl ik dan stiekem toch nog steeds aan Vlekkie denk, realiseer ik me heel goed dat anderen vroeger grote offers hebben gebracht voor onze vrijheid.

Vrijheid van meningsuiting
Het heet herdenken, maar persoonlijk ervaar ik het ieder jaar meer als grote dankbaarheid. Zonder dus heel bewust stil te staan bij ‘wie’ ik nu eigenlijk herdenk. Toch is dit ook dit jaar weer onderwerp van discussie. Sinds 1961 heeft de nationale herdenking een ‘algemeen’ karakter, wat inhoudt dat alle Nederlandse oorlogsslachtoffers herdacht worden op 4 mei. Iets waar niet iedereen het mee eens is.

“Van oorsprong is de herdenking bedoeld om de slachtoffers uit WOII te herdenken en zo moet het weer worden” is één van de geluiden. Weer anderen vinden dat het ook tijd wordt om stil te staan bij de Duitse slachtoffers die gevallen zijn in diezelfde oorlog. Dat verzoening onderdeel hoort te zijn van de herdenking.

Ik zal eerlijk zijn, ik vind het een moeilijke discussie. En ik ben ook heel benieuwd hoe jij daarin staat. Maar het feit dat we deze discussie kunnen voeren, zegt ook iets over het land waarin we nu leven. We kunnen én mogen zeggen wat we vinden. Hardop. Zonder politieke consequenties.

Dat is voor mij vrijheid. En ik ben iedereen oprecht dankbaar die dit mogelijk heeft gemaakt.

Bron foto: -JvL-