Baas boven baas Neelie Kroes: ‘Van op je bek gaan leer je meer dan van succes’

neelie kroes

Van een verlegen Rotterdams meisje groeide ze uit tot een van de machtigste vrouwen van Europa. Neelie Kroes (75) is het inspirerende voorbeeld van een vrouw die op doorzettingsvermogen de top bereikte. Hoe scoort zij op onze VIVA400-meetlat?

Tekst Nathalie Huigsloot | Anne Timmer / Holland Herald

Al ruim voor de afgesproken tijd is ze aanwezig in Museum Voorlinden in haar woonplaats Wassenaar. “Kom, we gaan 
daar zitten,” zegt ze, wijzend op drie stoelen die creatief tegen elkaar aan lijken gezet. “Dat is een museumstuk, die zitten aan elkaar vast,” waarschuwt een meisje van het museum, maar 
dat is voor de voormalige Europarlementariër geen probleem. Terwijl we in een soort treintje zitten, doen we het interview. No time to waste. Dat lijkt er op het voorhoofd geschreven 
te staan van de 75-jarige Neelie Kroes, die sinds ze twee jaar 
geleden in Brussel stopte nog geen geranium van dichtbij 
heeft gezien.

De VIVA400-lijst staat vol inspirerende vrouwen zoals u. We hebben de lijst verdeeld in Creatieven, Zakenwonders, Krachtpatsers, Knappe Koppen en Wereldverbeteraars. 
In welke categorie past u het best?

“Ehm, dat vind ik lastig. Ik zeg altijd dat het een combinatie 
is van politiek, bedrijfsleven en sociaal opereren. Laten we maar gewoon praten, dan zien we wel waar ik het best in pas.”

KNAPPE KOP

Waar blinkt u al van jongs af aan in uit?

“In niet opgeven. Doorzetten. En ik was al heel vroeg geïnteresseerd in Europa. Ik ben in de Tweede Wereldoorlog in Rotterdam geboren. Daardoor vroeg ik me van jongs af aan dingen af als: waarom is zo’n hele stad gebombardeerd? Waarom voeren mensen oorlog? Waarom zijn er grenzen die hinderen in plaats van mogelijkheden geven? Ook de opbouw van Rotterdam die daarna van de grond kwam en die ik van dichtbij meemaakte, heeft me gemotiveerd. Mijn vader is na de Tweede Wereldoorlog een transportbedrijf begonnen en ik heb zelf economie 
gestudeerd met als specialiteit internationale economische betrekkingen, met de keuzevakken transport- en haveneconomie. Niet om politicus te worden, maar om gedaan te krijgen wat ik dacht dat goed zou zijn voor de wereld.”

In die zin past u misschien ook wel in de categorie Wereldverbeteraar. Zit die drijfveer erachter?

“Jazeker, al vroeg was mijn drijfveer: geen oorlog meer, samenwerken. Daar hoorden wat mij betreft geen grenzen bij. En die drive is altijd gebleven.”

Was u een knappe kop op de basisschool?

“Ik ben niet onintelligent, maar ook geen uitblinker. Hard 
werken, niet opgeven en nooit ‘nee’ als antwoord accepteren hebben mij gebracht waar ik nu ben.”

U was ook wel verlegen, toch?

“Ja, maar tegelijkertijd dacht ik: het kan niet zo zijn dat doordat je verlegen bent, je iets niet doet. Dat stimuleerde me om het te overwinnen en juist wel initiatief te nemen. Verlegenheid is voor mij meer hoe je reageert als je in een vreemde ruimte komt waar je niemand kent. Ga je dan in een hoekje staan of neem je initiatief? Mijn natuur is om in een hoekje te gaan staan en af te wachten, maar dan denk ik: dat is niet verstandig.En dan ga ik toch naar dat clubje mensen toe. Ook al is dat 
best moeilijk.”

KRACHTPATSER

Wat zijn harde lessen geweest in uw carrière waar u toch dankbaar voor bent?

“De belangrijkste les is toch: niet opgeven. En dan ga je af en toe best op je bek. Maar daar leer je van. Ik heb meer van mijn fouten geleerd dan van mijn successen. Mijn successen vond ik redelijk vanzelfsprekend, want daar had ik hard voor gewerkt. Bloed, zweet, geen tranen. Maar als je onderuit gaat, denk je: dat moet me nooit meer gebeuren en dáár leer je van. In mijn ogen is de angst om te falen voor met name vrouwen de grootste barrière om verder te komen.”

Waarom hebben vooral vrouwen daar last van?

“Veel vrouwen willen eerst zeker weten dat ze iets kunnen voordat ze ‘ja’ zeggen op een uitdaging. Ik heb nog nooit een man ontmoet die dat heeft. En het is wel te verklaren, want je bent als vrouw vaak in de minderheid. In mijn loopbaan ben 
ik heel vaak de enige of een van de weinigen geweest. Dus er was veel meer aandacht voor: gaat dat haar lukken? Kan ze waarmaken wat ze zegt? Maar als je eerst wacht totdat je zeker weet of het je lukt, is die kans alweer weg. Je moet een stuk 
risico incalculeren.”

Kunt u een voorbeeld noemen van iets waarmee u op uw bek ging?

“Ik heb als minister, en ook als commissaris in Brussel, heus weleens maatregelen genomen waarvan ik met terugwerkende kracht afvraag of ze nou de meest verstandige zijn geweest. Soms heb ik dingen niet goed genoeg gecheckt. Dan ging ik er te veel van uit dat degene met wie ik zaken deed, te vertrouwen was. En soms had ik meer af moeten gaan op mijn buikgevoel. Dan zegt een stemmetje dat je het niet moet doen en toch 
redeneer je het de andere kant op. Ik heb geleerd dat ik meer naar mijn buikgevoel moet luisteren.”

U zei net dat vrouwen meer worden bekeken omdat ze in 
de minderheid zijn. Vindt u in die zin botox een zegen voor de vrouw?

“Nee, dat maakt niks uit. Een mooi voorbeeld vind ik Sonja 
Barend. Die heeft rimpels en is zo’n interessante vrouw. Dat heeft niks te maken met of je nou wel of geen rimpels hebt.”

Cisca Dresselhuys zei dat u zelf cosmetische ingrepen heeft ondergaan om fris en fruitig in Brussel te beginnen.

“Absolute onzin. Ik heb alleen mijn oogleden laten doen, om medische redenen. Ik kan niet tegen airco en er is heel veel 
airco op kantoren. Maar je moet op dit gebied zelf uitmaken wat je wilt. Het gaat er uiteindelijk om waar je je zelfvertrouwen vandaan haalt. Als iemand meer zelfvertrouwen krijgt 
als ze make-up op heeft of botox gebruikt, moet ze dat vooral doen. Het is alleen absoluut niet zo dat je daardoor een succesvollere carrière krijgt.”

Waar heeft u uw zelfvertrouwen altijd uit gehaald?

“Uit doorzetten en een purpose hebben: wat is echt je doel? Waar wil je aan meewerken? En bij mij was onderliggend 
altijd het doel om een bijdrage te leveren aan meer welvaart 
en meer welzijn. Doordat ik die oorlogservaring had. Oorlog komt meestal door het verschil in welvaart of welzijn.”

Wat voor herinnering heeft u aan de oorlog?

“Een platgebombardeerde stad waar ik op houten zolen met touwen doorheen liep, want er waren geen schoenen.”
Herinnert u zich ook angst?

“Nee, niet echt. Ik ben in ’41 geboren, dus ik was nog heel jong. Ik zag wel de gevolgen van het bombardement. Mijn school 
was in het centrum van de stad, dus je moest echt door die 
lege ruimte lopen. Maar tegelijkertijd zag je hijskranen en 
heimachines. Men was alweer aan het opbouwen. Dat gaf een 
positief gevoel van: het wordt weer opgepakt.”

Hoe is het op dit moment met u? Mist u het Brusselse leven?

“Nee. Ik heb een fantastische periode gehad, maar na elf jaar Brussel was het mooi geweest. En ik heb nu ook een heel fascinerend leven. Interessante internationale posities en start-ups, wat wil je nog meer?”

U maakte dagen van acht tot tien, met geluk pakte u 5,5 uur slaap per nacht. Bent u wel iets minder hard gaan werken?

“Ja, alhoewel mijn vriendinnen dat zullen ontkennen. Dat zit nu eenmaal in de aard van het beestje.

Vliegt de angst voor de stilte u aan als u minder zou werken?

“Nee, dat zal niet snel gebeuren. Ik heb nog een stapel boeken liggen waarvan ik me heb voorgenomen om ze te lezen. En die stapel slinkt heel langzaam.”

Heeft u veel vrienden overgehouden aan uw werk?

“Ik geloof niet zo in vrinden maken in werksituaties. Maar ik geloof ook niet in handen vol vrinden. Die van mij zijn op één hand te tellen.”

Heeft u overwogen om in Amerika te gaan wonen, dicht bij uw zoon en zijn gezin?

“Ja, maar ik denk toch dat dat op mijn leeftijd niet verstandig is. Omdat je daar geen nieuwe vrienden maakt. Je kunt er wel een cursus macramé gaan doen, maar nee, ik blijf nu gewoon in Nederland.”

Het hele interview met Neelie Kroes lezen? Check VIVA 47. Het blad ligt nu in de winkel of lees je online via Blendle. Abonnee worden of een losse editie van VIVA bestellen? Klik hieronder:

»Bestel VIVA online | Klik hier «