Catcalling anno 2019: ‘Hé schatje, mooie benen!’

Geen vrouw zal ‘Bitch, laat me je neuken’ als vleiend ervaren. Maar wat als je op straat wordt nageroepen om je mooie benen? VIVA zocht uit waar de grens tussen irritant en intimiderend eigenlijk ligt.

Sharon (24) is het inmiddels wel gewend. Geregeld krijgt ze op straat een schunnige opmerking naar haar hoofd. De ene keer over haar ‘strakke kontje’, de andere keer dat ze er ‘zo geil uitziet’. Meestal vindt ze het niet intimiderend, vooral irritant. Maar wat er laatst gebeurde, ging ook haar veel te ver. Als ze op klaarlichte dag over straat loopt, klinkt er vanuit een bouwput ‘Hallo mooierd’. Een onschuldige opmerking, dus ze knikt en zegt hallo terug. Maar als de bouwvakker vervolgens uit zijn bouwplaats klautert en haar begint te volgen, wordt de situatie grimmiger. ‘Blijf staan dan’, ‘Kom terug’, ‘Ga met me uit’. Ook zijn collega’s besluiten mee te doen. ‘Kom hem pijpen!’, ‘We neuken je allemaal’, ‘Niet doorlopen, vieze hoer!’

‘Blijf staan dan, kom terug, ga met me uit’

Voor veel vrouwen (en sommige mannen) is catcalling – mannen die naar je fluiten, sissen of seksueel getinte opmerkingen maken op straat – een bekend fenomeen. Bij Sharon was de situatie duidelijk bedreigend, maar in veel gevallen is het lastiger te bepalen of catcalling onschuldig is of niet. In Amsterdam, en sinds kort ook in Rotterdam en Tilburg, is het verboden om seksueel getinte opmerkingen naar iemands hoofd te slingeren, iemand te bespugen of in het nauw te drijven. Maar fluiten en sissen vallen dan weer niet onder dit verbod.

Afgelopen december werd de eerste boete ooit voor straatintimidatie uitgedeeld aan een 36-jarige Rotterdammer. Hij riep tegen acht vrouwen dingen als ‘Hey schatje’, maakte hand- en kusgebaren en liep achter vrouwen aan. De rechter achtte het aanspreken van de vrouwen niet strafbaar, maar met het achternalopen en handkussen geven was de man wel in overtreding. Hij kreeg uiteindelijk twee voorwaardelijke geldboetes van honderd euro.

In 2017 is voor het laatst onderzoek gedaan naar de frequentie van straatintimidatie in Rotterdam en Amsterdam – de enige steden waarvan cijfers bekend zijn. Uit onderzoek van de Erasmus Universiteit bleek maar liefst 84% van de Rotterdamse vrouwen tussen de 18 en 45 jaar te maken hebben gehad met naroepende en fluitende mannen. In Amsterdam was dit bij 79% van de vrouwen tussen de 15 en 34 jaar het geval, zo bleek uit onderzoek van de gemeente. De ondervraagde vrouwen in het onderzoek van de Erasmus Universiteit vinden het vooral intimiderend als zij in het nauw gedreven worden, worden achtervolgd, uitgescholden en om seks gevraagd. Sissen, fluiten of roepen wekt vooral irritatie op. Toch zijn er ook genoeg vrouwen (41%) die het vleiend vinden als mannen op straat hen complimenteren met hun uiterlijk.

‘Die mannen willen je heus niet allemaal bespringen’

Cecile (23) hoort ook bij deze groep. ‘Als ik word nagefloten of er naar me wordt geroepen dat ik mooie benen heb, geeft me dat een goed gevoel. Irritant vind ik het meestal niet.’ Maar, zo benadrukt ze, het maakt natuurlijk wel verschil of je ‘Hey mooierd’ of ‘Hoer’ voor de voeten geworpen krijgt. ‘Het tweede is naar en vervelend, het eerste leuk. Eigenlijk is het niets anders dan flirten. En in verreweg de meeste gevallen is het ook niet beledigend of seksistisch bedoeld. Die mannen willen je heus niet allemaal bespringen.’

Dear catcallers

De 23-jarige Noa Jansma was het worden nageroepen op straat helemaal zat. Met haar Instagram-account @dearcatcallers was zij een van de eersten die het bewustzijn rondom het fenomeen catcalling in Nederland vergrootte. In september 2017 postte zij gedurende een maand selfies met haar catcallers. Het project ging gigantisch viral en met de hashtag #dearcatcallers stuurden vrouwen van over de hele wereld hun eigen selfie met hun catcallers in. Opvallend aan Noa’s project is dat de mannen enthousiast meewerkten aan een foto. Een teken dat zij het dus kennelijk niet als ongewenst gedrag zien en zelfs denken dat het een compliment is voor de vrouw in kwestie.

Noa merkte ook zelf tijdens haar project dat er een dunne lijn zit tussen een irritante opmerking en seksistisch of denigrerend commentaar. In een interview dat ze gaf, zegt ze dan ook: ‘Elke vorm van catcalling is een vorm van seksisme, omdat het laat zien dat de man dominant is en alles mag zeggen over een vrouw. Maar het is niet zo dat mannen geen enkele opmerking meer tegen me mogen maken. Er is een verschil tussen vriendelijk ‘Hallo’ zeggen of uitdagend ‘Hállóoooo’, terwijl je een volledige bodycheck krijgt.’

Ook de New Yorkse Sophie Sandberg besloot duidelijk te maken dat ze het gedrag van mannen niet pikt. Op het Instagramaccount ‘Catcalls of NYC’ begon zij met stoepkrijt vulgaire teksten die naar mannen en vrouwen worden geroepen op straat te kalken, steeds op de exacte plek van het voorval. Inmiddels bestaat er een heel netwerk van jonge vrouwen die dezelfde soort accounts beheren in steden als Florence, Londen, Parijs, Antwerpen en Oxford. Ook voor Amsterdam bestaat er een account: @catcallsofams.

Dit artikel komt uit VIVA-20-2019. Dit nummer ligt op 15 mei in de winkel of lees je hier verder via Blendle. 

» LEES VERDER VIA BLENDLE «

Sommige artikelen kun je maar gedeeltelijk lezen op viva.nl, omdat ze afkomstig zijn uit de papieren VIVA. Uit respect naar onze abonnees én om te zorgen dat wij online leuke gratis content kunnen blijven maken, linken wij je door naar Blendle om het hele artikel te lezen. Dit is een online platform waar je betaalt per artikel – in de meeste gevallen een paar dubbeltjes – en de journalistiek mee steunt. We hopen te kunnen rekenen op je begrip! 

Op de hoogte blijven van onze leukste artikelen en winacties? Schrijf je in voor de VIVA-nieuwsbrief.