Chicks in space: zij werken in de ruimtevaart

Carina, Inge Loes en Wendy hebben ruimte nodig. Letterlijk. Want hun werk en passie zijn: de Melkweg, de maan, 
Mars en vele andere places in space.

Interview Jill Waas | Beeld Natasja Noordervliet

Melkwegwerker

Carina Maas-Olij (48) wil graag naar de maan. Ze heeft een eigen bedrijf in de 
ruimtevaarttechniek: Science & Technology Corporation.

“Ik ben begonnen als dochter van de melkboer en hou me nu bezig met de Melkweg. Al op jonge leeftijd had ik een fascinatie voor de ruimte. Ik raakte geïnteresseerd doordat ik samen met mijn vader een Teleaccursus sterrenkunde deed. Het was de tijd dat Wubbo Ockels werd gelanceerd en ik weet nog dat ik het prachtig vond om hem op televisie bubbels jus d’orange te zien drinken in de ruimte. Mijn ouders waren nuchtere kruideniers, ze vonden mij een dromer. Op mijn twaalfde zei ik al: ‘Ik word de eerste vrouw in de ruimte.’
Tijdens mijn eindexamenjaar op het vwo heb 
ik Wubbo Ockels een brief geschreven en hij nodigde me uit. Heel bijzonder dat hij mij koos uit alle brieven en dat hij in me geloofde. Wubbo zei: ‘Als je dit echt wilt, moet je iets technisch gaan studeren en je vliegbrevet halen.’ Ik ben Sterrenkunde gaan doen aan de Universiteit 
Leiden en haalde mijn Private Pilote Licence-vliegbrevet. Na mijn afstuderen heb ik tien jaar bij TNO Space gewerkt en in 2000 startte ik 
samen met mijn businesspartners S[&]T, dat zich focust op softwareontwikkeling om satellietgegevens te verwerken. We hebben zo’n 
honderd hoogopgeleide mensen in dienst die 
onderzoeken hoe je uit die satellietdata nuttige informatie haalt. Zo kunnen we bijvoorbeeld gaspijpleidingen, luchtverontreiniging, maar ook het ozongat in de gaten houden. Uiteindelijk waren mijn ouders ook enorm trots. Mijn vader heeft, toen hij nog leefde, zelfs een prachtige Kuifje-raket gemaakt, die nu bij de ingang van mijn bedrijf staat.”

Dat vraagt een man niet

“Ik denk dat het vrouw zijn me veel heeft gebracht in dit mannenvak. Als ik ergens binnenkom, vergeten ze me niet zo snel weer. Ik werk ook meer vanuit mijn hart en kwetsbaarheid en durf vragen te stellen die mannen misschien niet stellen, dat is wel een deel van mijn succes. Al ben ik ook wel eens rechtstreeks naar de 
stagiairekamer gestuurd. Dat was bij mijn eerste vergadering van de Space Advisory Group in Brussel. Ze dachten dat ik voor de introductiedag kwam. Ik kon er wel om lachen.
Ik geloof dat ruimtevaart de toekomst is, we 
hebben het voor alles nodig. Of het nu om de navigatie van onze auto gaat of de vraag of je 
je moet insmeren tegen de uv-straling. Mijn droom om de ruimte in te gaan, heb ik nog steeds. Ik heb twee keer bij ESA gesolliciteerd: 
de eerste keer was ik pas twintig en te jong. De tweede keer was ik net veertig en daarmee te oud volgens ESA-normen. Vorig jaar ben ik op bezoek geweest bij het Amerikaanse pioniers-
bedrijf XCOR, dat een ruimteschip ontwikkelt voor toekomstige commerciële ruimtevluchten. Misschien dat ik op die manier ooit nog mijn droom kan verwezenlijken. Ik kan nog steeds de eerste vrouw op de maan worden.”

Vrouwen komen voor Mars

Inge Loes ten Kate (40) is universitair docent en onderzoeker aan de faculteit Geowetenschappen in Utrecht. Ze ging ooit voor een baan als astronaut.

“Ik kan me niet herinneren dat ik ooit iets anders heb gewild dan in de ruimtevaart werken. Ik was negen toen Wubbo Ockels de ruimte in ging, waarvoor ik mocht opblijven. Een jaar 
later ontplofte de spaceshuttle Challenger. Daar heb ik zo om moeten huilen. Ik vond het verschrikkelijk. Ik weet ook nog dat er in 1986 een grote ruimtevaartbeurs in Utrecht was en dat 
de Dom werd ingepakt in een Saturnus-raket. Toen ik elf was, moest ik op school een verhaaltje schrijven. Ik schreef: ik wil ruimtevaarttechniek gaan studeren en daarna bij NASA werken. En dat heb ik dus maar gewoon gedaan.
Voor mijn afstudeeropdracht ging ik naar Amerika om te onderzoeken hoe je de atmosfeer van Mars kunt gebruiken als je daar met een ruimtevaartuigje naartoe gaat, bijvoorbeeld om ’m af 
te remmen bij het landen. Ik realiseerde me dat ik nieuwsgieriger was naar wat er op het oppervlak van Mars gebeurde dan hoe je er moet 
komen en ben promotieonderzoek gaan doen. Terwijl ik dit deed, leerde ik een professor in de VS kennen die me in contact bracht met een groep bij NASA die met soortgelijk onderzoek bezig was. Ze hadden een plek vrij en ik mocht direct na mijn promotie bij NASA aan de gang, waar ik vijf jaar heb gezeten. Ik heb daar onder meer meegewerkt aan de Curiosity-missie, beter bekend als het Marskarretje dat vloeibaar water vond. Dat ik daar een rol in heb gehad, is natuurlijk ontzettend leuk en bijzonder.
Uiteindelijk ben ik terug naar Nederland gegaan, omdat ik meer fundamenteel onderzoek wilde doen en ook graag met studenten wilde werken. Ik ben op de Universiteit van Utrecht beland, waar ik een lab heb gebouwd waarin we experimenten doen geconcentreerd op het organische materiaal op Mars, maar we kijken ook naar 
ander losvliegend puin zoals meteorieten en 
astroïden. We zijn net opgestart, dus op de echte leuke resultaten moeten we nog even wachten, maar Mars nabootsen lukt in ieder geval erg goed.”

Astronautentest

“Fascinerend aan de ruimte vind ik het grote 
onbekende. Ik vind de aarde geweldig, maar 
ik denk altijd: hoe zou dit werken op Mars of 
Venus? In 2008 heb ik meegedaan aan een 
sollicitatieronde van ESA om zelf astronaut te worden. Ik werd uitgekozen om naar Hamburg te gaan voor de eerste ronde testen, maar uiteindelijk gaan er zo weinig mensen door dat ik niet verder ben gekomen. Ik ben blij dat ik het geprobeerd heb, anders zou ik altijd spijt hebben gehad, maar ik denk niet dat een baan als astronaut uiteindelijk iets voor mij zou zijn geweest. Je moet veel uitvoeren wat anderen bedenken, en ik doe toch liever mijn eigen ding.
Ik zie het wel als mijn taak om ruimtevaart toegankelijker te maken en mensen uit te leggen waarom het zo belangrijk is dat er onderzoek wordt gedaan door ruimtemissies. Velen denken dat een baan in de ruimtevaart onbereikbaar is, maar in Nederland is er een hele industrie die bouwt aan onderdelen voor satellieten en andere instrumenten. Dus ik zeg: ga er gewoon voor als ruimtevaart je droom is!”

Fly me to the moon

Wendy Mensink (25) is grafisch ontwerper 
in de ruimtevaartsector en co-founder van een start-up die satellietdata omzet voor 
bosbeheer.

“Toen ik acht was, namen mijn ouders me voor het eerst mee naar het Kennedy Space Center in Florida. Daar onder die Saturnus V raket dacht ik: ik wil hier zelf in vliegen. En daarmee was mijn astronautendroom geboren. Ik begon boeken over ruimtevaart en astronomie te lezen 
en mijn eigen zonnestelsels te tekenen. Toen
ik tien was, wist ik alle details van planeten en hun afstanden tot de zon.
Een paar jaar later kwam daar mijn passie voor gevechtsvliegtuigen bij toen mijn moeder me meenam naar een open dag van de Luchtmacht. Ik wilde vanaf dat moment F16-vlieger worden, want als (test)vlieger zou je sneller door kunnen stromen naar een baan als astronaut. Ik heb twee keer met de selectie meegedaan, helaas zonder resultaat. Wel werd ik aangenomen op de Kunstacademie. Voor tekenen had ik altijd 
al meer talent gehad. Ik won tijdens mijn studie een ontwerpwedstrijd voor de zakelijke postzegel van PostNL, wat een goed visitekaartje was voor na mijn afstuderen. Maar ik was mijn interesse in het ontwerpvak een beetje kwijt en dacht: om echt gelukkig te worden, moet ik toch weer de kant van de ruimtevaart op.
Ik heb ESA gemaild met de vraag of er met mijn achtergrond überhaupt iets bij hen te doen viel en was verrast te horen dat ze ook in de ruimtevaartsector grafisch ontwerpers nodig hebben. Ze brachten me in contact met een ontwerpbureau in Keulen, dat zich ook richt op het vertalen van ruimtevaartmissies. Het bureau vroeg 
of ik bij hen wilde werken aan een project over de maan voor ESA. Ik mocht tekeningen maken van raketten en de maan en was helemaal in mijn element. Dit was precies wat ik wilde. 
Ondertussen heb ik samen met een andere vrouw ook nog een start-up project bij ESA 
gewonnen, waarin we risicoanalyses ontwik
kelen voor insectenplagen in de bosbouwsector aan de hand van satellietdata. Met deze start-
up zijn we in het Space Business Incubation Centre van ESA in Noordwijk terechtgekomen.”

Ticket naar de maan

“Wat me het meest boeit aan de ruimte, is dat er veel meer is dan wat wij hier op aarde kennen. Ik vind het een fascinerende gedachte dat we deze planeet kunnen verlaten om naar andere werelden te gaan. Er zijn miljoenen sterren, 
dus er is vast nog wel ergens een planeet die op eenzelfde afstand van zijn ster staat als de aarde, en waar dus ook leven is. Ook het feit dat techniek die in de ruimte wordt gebruikt, weer wordt
toegepast op aarde, vind ik ontzettend boeiend. Dit brengt veel nieuwe mogelijkheden en ontwikkelingen met zich mee in allerlei sectoren.
Mijn astronautendroom heb ik nog steeds, al heb ik momenteel niet de technische achtergrond. Misschien kan ik ooit een bijdrage leveren aan de vertaling van die ingewikkelde informatie naar de mensen op aarde. En anders koop ik 
later, als mijn start-up goed loopt, zélf wel een ticket. Ooit moet en zal ik de ruimte in gaan.”

Dit artikel is afkomstig uit VIVA 43. Abonnee worden of een losse editie van VIVA bestellen? Klik hieronder:

»Bestel VIVA online | Klik hier «