De hoofdpijnhel: feiten en fabels over migraine

hoofdpijn

Elke dag krijgen in Nederland 50.000 vrouwen een migraineaanval. Behalve dat het gruwelijk pijnlijk is, heerst er ook veel onbegrip over. Alle migrainemythes op een rij.

Tekst Fleur Meijer

Even een paar feestelijke cijfers: een op de drie vrouwen krijgt ooit te maken met migraine. Dat is drie keer zo vaak als mannen. Migraine is het soort hoofdpijn dat niet weggaat met een paracetamolletje, twee gebakken eieren en wat frisse lucht. Nee, migraine zorgt voor een pulserende, kloppende pijn die uren, zelfs dagen kan aanhouden. Sommigen zien ook lichtflitsen: dan heb je migraine met aura. Daarnaast ben je vaak misselijk tot brakens aan toe en kun je geen licht of geluid verdragen. Wat dus voor velen neerkomt op bedarrest met de gordijnen dicht, totdat de hoofdhel weer voorbij is.

Vijftien procent van de vrouwen – tegenover zes procent van de mannen – heeft deze aanvallen zo frequent en zo hevig dat je kunt spreken van een invaliderende aandoening. Michel Ferrari, neuroloog aan het LUMC, staat internationaal bekend als dé hoofdpijnprofessor. Het lukte hem in 1996 om wetenschappelijk bewijs te leveren dat migraine veelal erfelijk is: een doorbraak. ‘Vroeger werd migraine nogal eens afgedaan als typische kwaal van hysterische vrouwen,’ zegt hij. ‘Nu het een bewezen erfelijke ziekte is, worden de klachten gelukkig een stuk serieuzer genomen.’ Maar nog zeker niet altijd, haast hij zich te zeggen. Er doen nog steeds veel mythes over migraine de ronde, die ook vandaag de dag nog door artsen in stand worden gehouden. ‘Daardoor krijgen veel patiënten verkeerde adviezen, die als onderliggende boodschap hebben dat ze zélf schuld hebben aan hun migraine. Dat vind ik zeer kwalijk. Door dit onbegrip lopen er heel veel vrouwen onderbehandeld rond, terwijl een goede diagnose ontzettend belangrijk is.’ Dus zet hij, samen met zijn collega-onderzoeker en neuroloog Gisela Terwindt, met alle liefde nog een keer de feiten en fabels uiteen.

Fabel: stress is de oorzaak

Komt een vrouw bij de dokter: ‘Ik heb zo’n hoofdpijn, soms wel drie dagen lang.’ Dan gebeurt het nog maar al te vaak dat de dokter vraagt: ‘Hoe gaat het thuis? Hebt u het erg druk? Veel stress op het werk?’ ‘Aangetoonde onzin,’ aldus Michel Ferrari. ‘Stress is niet de oorzaak van migraine. Sterker nog: het kan juist een gevolg ervan zijn. Het is een mythe die heel moeilijk uit te roeien is, zelfs bij een hoop artsen. Waarom? Omdat het er wel op lijkt te wijzen. Voor de patiënt zelf begint een migraineaanval pas als ze de lichtflitsen zien of de daadwerkelijke pijn voelen.

Maar wat we de afgelopen tien jaar zijn gaan inzien, is dat, een paar uur tot een paar dagen voordat de migraineaanval begint, er al van alles gebeurt in het lichaam en hoofd. Je gaat bijvoorbeeld vocht vasthouden, krijgt nekpijn. Maar ook je stemming verandert vaak: je raakt gedeprimeerd, hyperactief, of juist gestrest. Het antwoord op zo’n vraag van de dokter luidt dan ook vaak: ‘Nu u het zegt, ik had de afgelopen dagen inderdaad veel stress.’ En dan wordt iemand met migraine weggestuurd met de boodschap om het rustiger aan te doen. Terwijl dat niets gaat oplossen. Sterker nog: in een klein aantal gevallen, bij mensen die een sterke, genetische aanleg hebben voor migraine, kan plotse ontspanning zelfs een aanval uitlokken. Zeker als er een lange periode inderdaad sprake was van stressvolle omstandigheden.’

Fabel: het komt door chocola/alcohol/drop/oude kaas

Waag eens een kort googelrondje aan migraine, en je komt bij de eerste tien sites al snel op lijsten vol middelen die een aanval zouden uitlokken. Chocola, suiker in het algemeen, oude kaas, aspartaam, nitriet in wijn, smaakversterker E621, nitraathoudende groenten: als je dit allemaal eet, moet je niet gek opkijken als je over een paar dagen kreunend een kussen over je hoofd trekt, zo luidt de boodschap. Niet waar, zegt Gisela Terwindt. ‘Het werkt ook hier weer andersom. In de dagen vóór de aanval krijg je vaak ook onbedwingbare trek in snacks en snoep. Het is goed te vergelijken met het premenstruele syndroom: dan krijgen vrouwen ook vaak behoefte aan zoet. En als je dan vervolgens ongesteld wordt, vraagt niemand zich af of dat misschien door die zak Engelse drop kwam. Maar bij migraine wel.

Dit verhaal is afkomstig uit VIVA 16-2018. De editie ligt in de winkel t/m 24 april. Je kunt de editie ook hieronder online bestellen.

»BESTEL VIVA ONLINE | KLIK HIER«