Internationale Vrouwendag: De geschiedenis van feminisme in beeld en geluid

Vechten voor je rechten

Op 8 maart is het Internationale Vrouwendag. Afgelopen week gaven wij je in VIVA 9 een opfriscursus vechten voor je rechten. Want waar komen we vandaan en belangrijker, hoe staan we er nu voor als het gaat om feminisme? We nemen je graag nog even mee door de tijdlijn van het feminisme, met hier en daar bewegende beelden om je geheugen op te frissen. Verplichte kost!

1870

Aletta Jacobs wordt als eerste vrouw toegelaten tot een hbs. Het jaar daarop wordt ze de eerste vrouw die aan een universiteit mag studeren.

1880

De eerste feministische golf begint: steeds meer vrouwen verenigen zich in een beweging die strijdt voor o.a. vrouwenkiesrecht en toelating tot het hoger onderwijs. Het duurt nog tot 1919 totdat vrouwen actief stemrecht verwerven.

1913

In 1913 werpt de Britse suffragette Emily Davison zich voor het paard van de koning, om aandacht te vragen voor de rechten van vrouwen. Heftige beelden die de wereld schokten.

1919

Het vrouwenkiesrecht werd in 1919 een feit voor Amerikaanse vrouwen, maar deze strijd ging zeker niet zonder slag of stoot…

1956

Gehuwde vrouwen worden handelingsbekwaam gesteld: ze kunnen zelfstandig – en dus zonder toestemming van hun man – rechtshandelingen verrichten. In hetzelfde jaar wordt Marga Klompé aangesteld als de eerste  vrouwelijke minister van Nederland.

1967

Zeg je feminisme in Nederland, dan zeg je Joke Smit (1933-1981). Haar pamflet ‘Het onbehagen bij de vrouw’, over hoe vrouwen méér willen zijn dan echtgenote en moeder, betekende het startschot voor de tweede feministische golf in ons land.

1970

De feministische actiegroep Dolle Mina strijdt voor legalisering van abortus. In 1970 valt de groep een gynaecologencongres binnen, om met ontblote buik en de leus ‘Baas in eigen buik’ een inmiddels beroemd statement te maken.

1974

In VIVA een interview met Françoise Giroud: journalist, oud-ELLE-hoofdredacteur, moeder en de eerste Franse staatssecretaris van Emancipatie. “Vrouwen moeten leren in zichzelf te geloven.”

1975

De VN roepen 1975 uit tot Jaar van de Vrouw. In VIVA lees je dat jaar de artikelen ‘Liefde is: samen plezier’, over sexuele bevrijding, en ‘Wat bezielt de carrièrevrouw?’, over vrouwen die getrouwd zijn met hun werk in plaats van met een man.

De strijd rondom de abortuswet leeft onder de bevolking.

1980

In VIVA een artikel over papadagen: ‘Willen vaders wel moederen?’ En ja, zelfkritisch zijn we ook: ‘Vrouwen gaan net zo vaak vreemd als mannen’.

1981

Een wetsontwerp dat abortus toestaat, wordt aangenomen. Maar wie een abortus wil laten doen, moet verplicht vijf dagen wachten (‘bedenktijd’). Slechte zaak, vindt VIVA, omdat er veel buitenlandse vrouwen naar Nederland reizen om de ingreep te laten doen. We roepen lezers op om deze vrouwen onderdak te bieden tijdens de wachttijd en te ondersteunen.

1984

De Wet afbreking zwangerschap, oftewel de abortuswet, treedt in werking.

1986

In VIVA een verhaal over twee vrouwen die mannen werden: “Van mijn moeder moest ik me als een meisje gedragen.”

1987

Ondertussen verschijnt in 1987 een Postbus 51-spotje op de buis waarin er naarstig gezocht wordt naar vrouwen voor  ‘mannenklussen’.

1988

“Mevrouw Smit heeft nu wel zo’n mooie jurk aan, maar met wat ze zegt, ben ik het niet eens.” Die reactie krijgt Neelie Smit-Kroes, dan minister van Verkeer en Waterstaat, nadat ze in de Kamer haar verhaal heeft gehouden. Neelie in VIVA: “Ik sta daar niet als vrouw, maar als mens.” In het artikel roepen we vrouwen op om carrière te maken als politica. En dat gebeurt: steeds meer vrouwen dringen door.

1991

Verkrachting binnen het huwelijk wordt strafbaar gesteld. Deze jaren zijn ook de aanloop voor de (officieuze) derde feministische golf, gericht op zelfontplooiing en keuzemogelijkheden van vrouwen. Het verbeteren van de positie van allochtone vrouwen is een belangrijk speerpunt.

Van Kooten en De Bie maken hier eind 1990 een sketch over in hun Keek op de Week.

1992

Vrouwenemancipatie blijft een dingetje, en Herman Finkers neemt het mee in één van zijn shows.

1994

Commissie gelijke behandeling gaat in: wie zich benadeeld voelt vanwege zijn/haar geslacht, ras, nationaliteit, godsdienst of ander onderscheid, kan een verzoek tot onderzoek indienen. In VIVA daarom een artikel over ‘De waarheid rond het vrouwensalaris’, over ongelijke beloning bij hetzelfde werk. Het gemiddelde uurloon van  vrouwen is dan 18,48 gulden, van mannen 23,65 gulden. Ook te lezen: ‘En dan ben je de baas’ (“Leiding geven is echt leuk!”) en ‘Vier vrouwen op weg naar de Tweede Kamer’, met o.a. Sharon Dijksma. “Ik zie de mannen denken: ach, wat leuk, zo’n jong ding. Totdat ze met me debatteren.”

1996

De tweede helft van de jaren ’90 staat bij veel jonge meisjes in het  teken van ‘bubblegumfeminisme’ met de komst van de Spice Girls. GIRL POWER!

2002

Of Pim Fortuyn het nu grappig bedoelde…?

2003

In VIVA een artikel over ‘De voordelen van down-daten’: hij moet langer en slimmer zijn dan jij én een betere baan hebben. Maar waarom eigenlijk?

2005

VIVA schrijft over vrouwen aan de top. Geïnterviewde Deanne den Hartog (hoogleraar bedrijfspsychologie): “Er komt regelmatig post voor de heer prof. Dr. Den Hartog.”

2007

Het ene feminisme is het andere niet meer, blijkt: vrouwen zouden zich anno nu belachelijk sexy gedragen onder invloed van pornosterren, hip-hopvideo’s en types als Paris Hilton. Onzin, pleit VIVA. “Het is een vooruitgang dat een decolleté mag en dat vrouwen daar slim gebruik van maken,” benadrukt psycholoog Abdoeline Soleman in dit blad.

2008

VIVA start met de VIVA400, dé jaarlijkse lijst van 400 inspirerende vrouwen die het verschil maken binnen hun vakgebied.

2012

In 2012: onder hashtag #whoneedsfeminism posten vrouwen hun redenen waarom feminisme nog steeds nodig is.

2013

In 1978 schrijft VIVA al over het beeld van vrouwen in reclames: ‘Waarom hebben ze altijd een stofzuiger vast of een schort voor?’ 35 jaar later is dat nog steeds actueel: journalist Asha ten Broeke spreekt zich uit tegen seksisme in speelgoedmarketing. Zoals in de folder van Bart Smit, waarin meisjes worden aangemoedigd een plastic strijkijzer of stofzuiger aan Sinterklaas te vragen, want ‘zo goed zijn als mama, dat wil jij ook!’ Jongens staan op de pagina ‘voor jonge wetenschappers’.

2014

De Britse actrice en Goodwill Ambassador voor de VN Emma Watson, dan 24, geeft een speech over ongelijkheid en feminisme. Niet alleen voor vrouwen, maar vooral ook voor mannen: “Men, I would like to take this opportunity to extend your formal invitation. Gender equality is your issue, too.” Inmiddels heeft Emma ook een feministische boekenclub opgericht: Our Shared Shelf, met meer dan 100.000 leden.

Speciaal voor Women Inc. maakten de dames van Toren C een hilariche sketch over het salarisverschil tussen man en vrouw.

2015

Met de #zeghet-campagne wordt op social media actie gevoerd tegen het taboe rondom sexueel misbruik. Slachtoffers van aanranding of verkrachting – vrouwen én mannen – delen hun ervaringen via tweets om het stilzwijgen te doorbreken.

Ondertussen legt hedendaags feministe Lena Dunham uit wat volgens haar feminisme is.

2016

Naar aanleiding van de aanrandingen in Keulen met oud en nieuw protesteert de Zwitserse kunstenares Milo Moiré op 8 januari naakt op de Domplatte. Op haar bord: ‘Respecteer ons, zelfs wanneer we naakt zijn’.

En misschien is 2016 ook het jaar dat Amerika eindelijk een vrouwelijke president krijgt?