Internationale Vrouwendag: komen we al in de buurt van gelijkheid?

girl power feminisme

Vandaag is het Internationale Vrouwendag: een mooi moment om even stil te staan bij de resultaten van de feministische opmars. Want er gebeurt van alles, maar komen we al in de buurt van gelijkheid?

Tekst Nydia van Voorthuizen | Illustratie The Phoney Club

Qua feminisme gebeurt er internationaal gezien van alles: wetenschapstijdschrift The Lancet wijdde een hele editie aan ongelijkheid in de wetenschap, Beyoncé samplede stukken uit de TedTalk We should all be feminists van Chimamanda Ngozi Adichie 
in haar nummer Flawless, celebrities spraken zich massaal uit over #MeToo en Dior ontwierp een T-shirtlijn met feministische leuzen. Ook in Nederland strijdt de feminist ondertussen onvermoeibaar door, waardoor de positie van 
de vrouw nog altijd verbetert. Tijd om de balans op te maken en de resultaten te vieren.

Voor de wet gelijk

In 1974 werden man en vrouw volgens de wet gelijk, maar Bureau Clara Wichmann vecht ook nu nog voor een gelijke juridische behandeling. ‘Ja,’ zegt directeur Anniek de Ruijter, ‘dat is nodig, want ook in 2019 zijn er nog steeds regels en wetten die nadelig zijn voor vrouwen, al is de ongelijkheid niet altijd letterlijk terug te lezen.’ Nieuwe, eerlijke regels worden met succes via de rechtbank afgedwongen door Bureau Clara Wichmann. De Ruijter: ‘Een van de grootste recente successen die we hebben behaald, is de zwangerschapsuitkering voor zzp’ers. Die was er, maar werd in 2005 ineens afgeschaft. Door lobby kwam de uitkering in 2008 terug, maar voor de 20.000 zzp’ers die in de tussenliggende jaren zwanger waren geweest en geen uitkering hadden gekregen, hebben 
wij er door onze rechtszaak bij de rechter 
en bij het internationale comité van het VN-vrouwenverdrag voor gezorgd dat ze compensatie kregen.’ 
Maar de successen zitten niet alleen in gewonnen zaken. Alleen al door een rechtszaak aan te spannen, zet De Ruijter samen met haar team allerlei gevallen van ongelijkheid op de kaart. Iets wat erg belangrijk is om de politiek mee te krijgen.

Waar is mijn € 300.000?

Ook WOMEN Inc. is continu bezig met het onder de aandacht brengen van ongelijkheid. ‘Of je als jongen of meisje geboren wordt, maakt nog steeds een verschil in je kansen en WOMEN Inc. wil dat verschil rechttrekken,’ aldus managing director Christine Swart. De organisatie richt zich op drie hoofdthema’s waarin ongelijkheid sterk aanwezig is: geld, gezondheid en beeldvorming. 
‘Door middel van campagnes, onderzoek, guerillastunts, gesprekken voeren met kamerleden en het ontwikkelen van tools om kennis te verspreiden, brengen we verandering teweeg.’

In 2014 lanceerde WOMEN Inc. de campagne Waar is mijn € 300.000? om de loonkloof in Nederland aan te kaarten. Swart: ‘De loonkloof was 18,6%, maar de reactie was vaak: ‘Dat bestaat niet!’ Door 
de jaren heen is die reactie veranderd én 
is de kloof verkleind. We zitten nu op een verschil van 15,5%. Daar zijn we blij mee, maar het mag nog een stuk sneller. Er is bovendien nog altijd sprake van ongelijke beloning voor hetzelfde werk, ook al is dat bij wet verboden.’
Een ander resultaat is de verdeling van zorgtaken tussen mannen en vrouwen. Maria van Tongeren, coördinator pr en communicatie bij WOMEN Inc. wijst in eerste instantie op de achtergestelde positie van Nederland op dit vlak: ‘We scoren ontzettend laag ten opzichte van andere landen, maar er is wat winst: in 2015 namen vrouwen twee keer zo veel zorgtaken op 
zich in vergelijking met de man, nu is dat anderhalf keer. Omdat de verandering wat ons betreft veel sneller moet gaan, zijn we vooral trots op het partnerverlof dat dit jaar dankzij onze campagnes van twee naar vijf dagen is gegaan en op het feit dat partners volgend jaar de optie krijgen om vijf weken vrij te nemen die voor 70% worden doorbetaald. Het is nog niet voldoende, maar 
het zijn stappen.’
‘We zullen nooit zeggen dat vrouwen minder moeten zorgen of meer moeten werken,’ vult Swart aan, ‘maar het is belangrijk om bewust een keuze met je partner te maken én te weten wat de financiële consequenties zijn wanneer een van 
de twee stopt met werken. Dat 
is nu vaak nog niet het geval en dus proberen we hier bewustzijn voor te creëren. Dat doen we onder andere met de WerkZorgBerekenaar die we in samenwerking met Nibud startten.’ Zo’n 100.000 mensen vulden deze tool in, waarmee je kunt uitrekenen hoe je financiën zijn bij verschillende vormen van zorg-werkverdeling. Van Tongeren: ‘Het gaat lang niet altijd op dat je meer geld overhoudt wanneer de partner met het laagste inkomen minder gaat werken. Toeslagen en effecten op de lange termijn worden vaak vergeten in de eigen berekening. Met de WerkZorgBerekenaar maken we dit inzichtelijk en laten we zien dat financiële aannames niet altijd kloppen.’
Ook in de gezondheidszorg valt er volgens Van Tongeren en Swart nog veel winst te behalen. ‘De zorg is nu nog vooral gebaseerd op het mannenlichaam, wat allerlei negatieve effecten heeft voor vrouwen. 
Zo kunnen vrouwen vaker bijwerkingen hebben van medicijnen, of worden bepaalde symptomen bij hen niet herkend. De arts weet natuurlijk niet wat hij of zij niet weet, maar door een gebrek aan kennis is er veel onwetendheid bij zorgprofessionals,’ aldus Swart. ‘Om maar iets te noemen: een op de tien vrouwen heeft last van endometriose, maar er is nog weinig over bekend. Dankzij ons lobbywerk is er twaalf miljoen euro vrijgemaakt om te besteden aan onderzoek naar gezondheid van vrouwen. Daar zijn we heel erg blij mee, maar we blijven ons inzetten voor meer onderzoeksgeld om ervoor te zorgen dat nieuwe kennis terechtkomt bij de professionals.’
Hoewel er op veel vlakken nog enorm veel ruimte is voor verbetering, ziet Swart in de ruim zeven jaar dat ze voor WOMEN Inc. werkt wel degelijk verandering in hoe mensen naar ongelijkheid kijken. ‘Nog steeds hoor ik op een borrel weleens: ‘Ach, is dat nou echt belangrijk?’ maar over het algemeen is er in de publieke opinie meer maatschappelijke verontwaardiging en zijn de onderwerpen die wij aankaarten meer bespreekbaar. Ook zie je dat er meer bewustzijn is bij jonge meiden. De beweging groeit.’

Het hele artikel lees je in VIVA-10, t/m 12 maart in de winkel. Of lees het artikel verder via Blendle. 

» Lees verder op Blendle «

Op de hoogte blijven van onze leukste artikelen en winacties? Schrijf je in voor de VIVA-nieuwsbrief.