Tot nooit meer ziens: waarom veranderen onze vriendschappen tijdens de lockdown?

lockdown vriendschappen

Door de lockdown staan sommige vriendschappen op een lager pitje en worden andere juist hechter dan ooit. Hoe zit dat precies?

God, wat mis ik het. Samen dansen in de kroeg. Een tafeltje voor zes, een afzakkertje bij mij thuis. Samen blèren tijdens een concert, zwetend op een festival en lauwwarme worsten eten omdat de gasbrander het niet doet. Ik mis het niet alleen omdat ik wat ze tegenwoordig ‘knaldrang’ noemen heb, maar vooral omdat ik de mensen mis. Vrienden. Míjn vrienden. Sinds de lockdown zie ik ze een stuk minder. Dan kom je in het begin nog met coronaproof borrels en diners op de proppen, maar inmiddels kan ik geen kaasplank meer zien.

En dus was mijn agenda afgelopen week leeg. En de week daarvoor ook. Door corona veranderen vriendschappen. We zijn meer online en sommige contacten verwateren. Social media platform Snapchat interviewde 30.000 mensen uit zestien landen om te onderzoeken hoe de pandemie vriendschappen beïnvloedt. Wereldwijd deden zeventien experts mee aan het onderzoek. Wat blijkt? Meer dan de helft van de ondervraagden, 53%, is minder close met hun vrienden dan eerst. Iets meer dan een derde, 36%, is van mening dat het in deze tijd meer moeite kost om vriendschappen te onderhouden. Velen voelen zich eenzaam, zo vertelden ze de onderzoekers.

‘De huidige pandemie is interessant als het aankomt op vriendschappen,’ aldus psycholoog Saskia Geraerts. ‘We zijn aangewezen op online contact, een anderhalvemeterregel en een beperkt aantal gasten op bezoek. De avondklok zorgt ervoor dat we nóg minder mensen zien dan we al deden, vooral onder dertigplussers, die vaak liever niet blijven slapen.’ (Want: partner, kinderen of ze vinden hun slaap gewoonweg belangrijker dan jongere generaties).

‘Bovendien,’ zegt Geraerts, ‘nemen mensen in deze tijd hun vriendschappen meer onder de loep. Ze staan stil bij hun leven; hun carrière en sociale contacten. Zijn ze daar eigenlijk wel blij mee? Passen de vrienden die ze nu hebben wel bij ze? Ze zeggen weleens: in slechte tijden leer je je vrienden pas écht kennen. Wie staat er nu voor je klaar? Bij wie kun je terecht voor een luisterend oor, financiële steun? Vriendschappen hebben het door al deze factoren momenteel flink te verduren, The New York Times noemt het zelfs de friendship quiet season. Ik vraag me af: is de coronacrisis dé ultieme vriendschapstest?

Sterker of juist kapot

‘In feite heb je twee soorten vriendschap,’ legt Geraerts uit. ‘De situationele en de dierbare vriendschap. Die eerste groep is gebaseerd op activiteiten: samen naar festivals, samen studeren, samen sporten, samen naar de kroeg. Voornamelijk deze vriendschappen zullen nu sneuvelen. De betreffende sociale situaties doen zich niet meer voor waardoor ze elkaar veel minder, of misschien zelfs helemaal niet meer, zien of spreken.’ De andere groep, de dierbare vriendschappen, zal het eerder overleven. Dat zijn vriendschappen waarbij je elkaar een bepaalde waarde toekent. Er is vertrouwen, regelmatig interactie en een goed verdeelde investering.

Het zijn de vrienden die je vaak al langer kent, of die je bijna dagelijks spreekt. Je kunt bij ze aankloppen voor leuke en niet-leuke dingen. ‘In sommige gevallen zullen deze vriendschappen nu zelfs sterker worden,’ aldus Geraerts. ‘Als je stress ervaart of hoog in je emotie zit, ben je sterker geneigd op je bondgenoten te leunen. Corona zorgt bij jullie misschien wel voor dezelfde shit: jullie kunnen allebei niet daten of minder geld uitgeven omdat jullie baan op losse schroeven staat. Samen in dezelfde shit zitten, schept, hoe vervelend de situatie ook is, een band. Door de avondklok ga je niet meer om half twee zigzaggend door de wijn op de fiets naar huis, maar blijf je gezellig bij elkaar slapen. Misschien wel lepeltje-lepeltje met elkaar in bed. Ook dat brengt een nieuwe laag intimiteit in je vriendschap.’

Uit hetzelfde onderzoek van Snapchat blijkt dat meer dan de helft van de Nederlandse vrienden (51%) nu meer digitaal contact met elkaar heeft. Voor 30% van hen zijn die gesprekken inniger dan eerst. Ze ervaren hierdoor een diepgaandere connectie en voelen zich meer verbonden. Dat herken ik wel. Waar ik sommige vrienden al een jaar niet meer een-op-een heb gesproken, spreek ik een handvol vrienden juist veel intensiever. Met een vriendin, die notabene zwanger is, FaceTime ik elke dag. Een andere vriendin eet bijna elke avond bij mij. Daardoor heb ik met sommige vrienden een nog closere band opgebouwd.

Lees ook:
Debby: ‘Eten bij vrienden? Dat haal ik avondklok-technisch niet, dus ga ik niet’

Blijkt ze een complotgekkie

‘Toch sneuvelen ook heel goede vriendschappen in deze tijd,’ zegt Geraerts. In tijden van crisis kom je er niet alleen achter wie je echte vrienden zijn, maar je leert ook hun ware aard kennen. Sommige vrienden blijken helemaal niet zo behulpzaam, geïnteresseerd of medelevend als gedacht. Of: die ene vriendin van wie je dacht dat ze zo goed bij je paste, blijkt opeens heel anders in de crisis te staan. Wat doe je dan?

Marloes (37) was met stomheid geslagen toen ze hoorde dat haar vriendin in complottheorieën gelooft. ‘Frederiek was altijd al een beetje alternatiever en spiritueler dan ik, maar dat stond onze vriendschap nooit in de weg. Mijn dochter van dertien ging laatst bij haar zoon spelen en kwam terug met de gekste verhalen. Frederiek had haar verteld dat rijke en machtige mensen bloed drinken van kinderen. Ze wilde dat eigenlijk niet tegen mijn dochter vertellen, omdat ze al dacht dat ik het niet zou geloven, maar het was toch echt de waarheid. Zelfs koning Willem-Alexander drinkt bloed. Daarbij bleef het niet: Trump was volgens haar een goede president en die verkiezingen waren welvoeglijk beïnvloed. Dat had ze op YouTube-filmpjes gezien.’

‘Het journaal laat alleen maar leugens zien, daarom kijkt ze geen journaal meer, maar zoekt ze haar eigen nieuws. Ik vraag me af of ze weleens van algoritmes heeft gehoord. Social media heeft ze ook al helemaal verbannen. Volgens Frederiek wil de overheid de zwakke, oudere mensen dood hebben. Ze hebben fysieke aanraking en vitamines nodig, maar die krijgen ze expres niet, daarom sterven ze. Echt, ik heb een halfuur met klapperende oren naar mijn dochter zitten luisteren. Mijn dochter zei: ‘Ik vind het interessant dat mensen anders kunnen denken, maar ik geloof het niet.’

Godzijdank. Zij is met haar dertien jaar wijzer dan mijn vriendin van veertig. Voor deze keer zal ik mijn vriendin er niet op aanspreken, maar als ze mijn dochter er nog een keer mee lastigvalt, krijgt ze de wind van voren. Natuurlijk mag iedereen zijn eigen ideeën erop nahouden, maar dit ging me echt een brug te ver. Ik ben er zo van geschrokken. Frederiek is gewoon een heel slimme vrouw, het klikte altijd goed tussen ons. Hoe kon zij nou zulke dingen geloven? Door corona was ons contact al minder, maar nu neem ik bewust afstand. Mijn dochter mag in ieder geval niet meer met haar zoon spelen. Als ze mij een bericht stuurt, wil ik het er misschien nog wel met haar over hebben, maar voor nu hoef ik haar even niet meer te spreken.’

Ook Mirna (32) heeft gebroken met haar goede vriendin Kiki (34). ‘Dat doet pijn, maar we denken zó anders over de hele coronasituatie dat het ons uit elkaar heeft gedreven. Het enige waar ze het over heeft, is dat de mensheid gek aan het worden is. Daar kan ik dus precies helemaal niks mee. Daarom heb ik haar gebeld om te zeggen dat ik onze vriendschap op een lager pitje wil zetten. Gelukkig begreep ze dat wel; ze vond dat ik naïef was, hoopte dat ik dingen ging inzien. We hebben het netjes afgesloten, voor nu. Misschien dat we onze vriendschap na de crisis weer oppakken, maar ik denk het niet.’

Het hele verhaal lees je in VIVA-10-2021. Deze editie ligt vanaf 10 maart in de winkel.
Sommige artikelen kun je maar gedeeltelijk lezen op viva.nl, omdat ze afkomstig zijn uit de papieren VIVA. Uit respect naar onze abonnees én om te zorgen dat wij online leuke gratis content kunnen blijven maken. We hopen te kunnen rekenen op je begrip!

VIVA nieuwsbrief

Iedere week de leukste nieuwsbrief van Nederland in je mailbox?

Tekst: Kimberly Palmaccio | Beeld: Getty