Waarom niks doen soms zo lastig kan zijn

niks-doen

Niksen, door de lockdown worden we er bijna toe gedwongen. Maar hoe lekker dat ook lijkt, het is makkelijker gezegd dan gedaan. Maar waarom eigenlijk?

Mark Rutte zit nog midden in zijn zin over het einde van de tunnel – bijna in zicht, jawel mensen, alleen nog niet vandaag of morgen, dus nog even aanpoten en vriendelijk bedankt voor de inzet – als vriendin Caroline belt. Ze zit net als ik te kijken naar de persconferentie waarin de zoveelste verlenging van de lockdown wordt aangekondigd, met als pleister op de wonde de mededeling dat we hier echt, heus waar, samen doorheen gaan komen.

‘We gaan samen naar de eindstreep,’ herhaalt ze onze minister-president. Carolines stem klinkt schamperend, alsof ze na de eindstreep eerder een diep donker gat dan een helder schijnend licht verwacht. Ze is geen complotgekkie, en ze snapt de noodzaak van de maatregelen, maar de muren van haar ieniemienie Amsterdamse appartement komen inmiddels niet meer op haar af, ze staan al als een blokkade om haar heen. Ze is kláár met niks kunnen en mogen, en dat al maandenlang op rij.

Ik herken haar frustratie maar al te goed. Waar ik tijdens de allereerste lockdown, gevoelsmatig anderhalve eeuw geleden, nog in de ‘kop op, schouders eronder en deze klus gaan we klaren’-modus zat, overheerst nu lamlendigheid. Wederom een week waarin ik niet met vriendinnen kan afspreken in een café, weer een weekend zonder activiteiten waar je blij van wordt, de zoveelste maand waarin we geen inspirerende stedentrip kunnen maken.

Als ik over een paar jaar met een helikopterview naar mezelf zou kunnen kijken in de coronatijd, zou ik een vrouw met joggingbroek en uitgroei op de bank zien zitten, een coronapuppy – ter verdediging: ik had hiervoor ook al een hond, maar die ging dood tijdens de eerste lockdown en dan moet je wat – op schoot en om haar heen allerhande stapels boeken en tijdschriften, die ze verder niet aan het lezen is, omdat ze apathisch met de afstandsbediening zapt tussen de zenders.

Eerlijk is eerlijk: dat klinkt verschrikkelijk, maar het is niet alsof ik om me heen veel anders zie. Dat kwieke dat we eerst hadden, met eindelijk lekker alle achterstallige klusjes in huis aanpakken en gebroederlijk met z’n allen in de rij voor de milieustraat, das war einmal. De interieurs van onze thuiswerkkantoren hebben we vervolmaakt, de raamkozijnen staan driedubbel in de lak en het gedachtegoed van Marie Kondo is teruggezet naar waar het hoort, achterin een kastje met prullaria, opladers en kapotte apparaten, want het is ergens ook gewoon fijn om veel troep te hebben.

Wat rest is niets doen en de tijd uitzitten totdat we eindelijk door die vreselijk lange tunnel zijn getijgerd. En daarin zit ’m de crux, want niets doen lijkt zo lekker, maar als je niet anders kan, blijkt het ineens heel moeilijk. Maar waarom eigenlijk?

Niet niks

‘We leven in een maatschappij waarin we altijd iets te doen moeten hebben,’ verklaart sociaal psycholoog Wijnand van Tilburg onze aversie jegens vrijwillig niets doen. Van Tilburg is verbonden aan de University of Essex en doet vooral onderzoek naar verveling, wat we kunnen beschouwen als de overtreffende trap van even niks ondernemen. ‘Voor de coronacrisis stonden onze agenda’s vol met van alles en nog wat,’ vervolgt hij zijn uitleg. ‘Niet alleen met werkgerelateerde zaken, ook in onze vrije tijd vonden we dat we constant bezig moesten zijn. Het is voor ons normaal dat we altijd iets om handen hebben, waarbij zowel biologische als culturele factoren meespelen. Zo wordt het toch vaak een beetje negatief geïnterpreteerd als mensen zich vervelen. Er zit een soort stigma omheen: wie niks doet, zal wel lui zijn. Verveling is een normale menselijke emotie, maar het voelt niet prettig om eraan toe te geven, omdat je bijna het idee krijgt dat
je faalt.’

De ultieme bevestiging van deze redenatie krijg ik in volle glorie op m’n bordje als ik op Facebook de onschuldige vraag stel hoe mijn connecties het eigenlijk ervaren, dat we door de coronacrisis vrijwel niks kunnen en mogen. Een relatief onschuldig onderwerp, zo dacht ik van tevoren toen ik op ‘plaatsen’ klikte, maar tussen de reacties zitten een heleboel mensen die zich geïrriteerd of zelfs bozig uitlaten Niks doen? Ik werk keihard en heb nog net zo weinig tijd als toen er nog geen corona was!’ reageert Nathalie, alsof ik haar beticht van een vreselijke misdaad. Ze wordt opgevolgd door Anne-Marije, die zich hardop afvraagt waarom je nu niks kan en mag. ‘Je kunt ontzettend veel doen,’ zegt ze, ‘zoals een online business opzetten, een thuisstudie volgen, je voorbereiden op als straks ‘alles weer kan’. Ik vind het zo inspiratieloos dat
er zo wordt gehamerd op dat er ‘niks’ kan, alleen maar omdat je niet naar de geijkte plekken toe kunt’.

Na het lezen van alle 197 berichtjes kan ik niet anders dan concluderen dat we ons blijkbaar al aangevallen voelen als iemand ook maar suggereert dat we even niks aan het doen zijn. Het hele land zit op slot, werken doen we al maandenlang thuis, restaurants en winkels zijn tot nader order gesloten, reizen naar het buitenland wordt met klem afgeraden en we mogen liever zelfs niet bij andere mensen op bezoek, maar mán, wat hebben wij een enorme zee aan mogelijkheden om uit te kiezen. ‘Zal ik dan maar de eerste zijn die schrijft dat ik er wel moeite mee heb?’ parkeert Bianca een paar dagen later op Facebook een bommetje onder alle ‘hoezo niks?’-uitlatingen. En zoals dat gaat, als het eerste schaap over de dam is, volgt de rest al snel. Voordat ik het weet zit mijn mailbox – in het openbaar reageren is toch nog een brug te ver – vol met verhalen van mensen die mal worden van het thuiszitten, ervan balen dat alles dicht
is en gewoon Iets Willen Doen.

Lees ook
Nooit meer vervelen: 27 dingen om te doen tijdens de lockdown

Zó kun je zinvol niksen

  • Maak op Spotify een relax-playlist aan. Probeer elke dag een kwartiertje op de bank te liggen en ontspannen naar muziek te luisteren.
  • Schrijf je in voor een online taalcursus, zodat je als we er weer op uit kunnen vloeiend Spaans/Mandarijn/Frans spreekt.
  • Veel mensen nemen zich voor meer boeken te lezen, maar het is vaak lastig om jezelf ertoe te zetten. Richt een online boekenclub op, voor de gezelligheid en extra motivatie.

Het hele verhaal lees je in VIVA-01-2021. Deze editie ligt vanaf 3 februari in de winkel.

Sommige artikelen kun je maar gedeeltelijk lezen op viva.nl, omdat ze afkomstig zijn uit de papieren VIVA. Uit respect naar onze abonnees én om te zorgen dat wij online leuke gratis content kunnen blijven maken. We hopen te kunnen rekenen op je begrip! 

VIVA nieuwsbrief

Iedere week de leukste nieuwsbrief van Nederland in je mailbox?

Beeld: GettyImages