100 jaar vrouwenkiesrecht in Nederland: feministen, dankjulliewel

vrouwenkiesrecht

Vind je het fijn dat je kunt stemmen? Prettig dat je mag studeren en hoge functies mag bekleden? Goed dat je een abortus kunt laten uitvoeren, je baan behoudt als je getrouwd of zwanger bent, zonder toestemming van je man een bankrekening kunt openen of auto kunt kopen? Of zeg je van een van die dingen: neuh, had van mij niet gehoeven? Vandaag bestaat het kiesrecht voor vrouwen honderd jaar in Nederland. Dit is waarom we daar stil bij moeten staan.

Tekst: Iris Vandemoortele

We’ve come a long way, ladies

Het verraderlijke van de tijd die zo snel gaat? Dat we gewend raken aan de nieuwe dingen, dat we de oude dingen vergeten, dat we de dingen voor lief nemen en dat we teveel bezig zijn met het rooien van nu, in plaats van terugkijken naar en leren van het verleden en vooruit kijken naar de toekomst. Want laten we vandaag even terug gaan naar de tijd voor 1956, toen getrouwde vrouwen nog handelingsonbekwaam waren en wettelijk op één hoop werden gegooid met kinderen en mensen met een verstandelijke beperking.

De man mocht destijds als enige beschikken over de gemeenschap van goederen. Je kon geen cent opnemen van de bankrekening zonder zijn toestemming, maar als hij je geërfde sieraden wilde verpatsen om zijn drankrekening te betalen, dan had je dat te slikken. Tot 1971 was in het wetboek nog de zotte tekst opgenomen dat de man ‘het hoofd van de echtvereniging’ is. We’ve come along way, ladies. En dat is te danken aan feministen.

We’ve been surfing on some good waves

Tijdens de eerste feministische golf, eind negentiende eeuw, werd er vooral gestreden voor toegang tot universitair onderwijs en vrouwenkiesrecht. De tweede feministische gold, die vanaf de jaren zestig op gang kwam, draaide om recht op bepaald werk en toegang tot maatschappelijke functies. En meer: de verdeling van de huishoudelijke taken ging op de schop, het recht op abortus werd bevochten en seksuele misstanden werden aan de kaak gesteld. Feministische gold nummer drie startte in de jaren negentig en gaf aandacht aan de positie van vrouwen met andere etnische achtergronden en LHBT’ers. Seksueel geweld bleef op de agenda, net als geboortebeperking. Rond 2008 kwam de vierde golf. Daarin draaide het vooral om online actie ondernemen, met betrekking tot issues als plus-size modellen, alledaags seksisme en steun voor transgenders.

Hoera voor al deze feministen. Omdat we nu andere keuzes hebben dan een leven lang doorbrengen tussen pannen, poetsdoeken en heel veel kinderen. Omdat nu, dankzij een wet uit 1919, vrouwen hun stem mogen laten gelden. En omdat nu, dankzij een wet uit 1991, een echtgenoot strafbaar is als hij zijn vrouw verkracht. Omdat feministen de nog bestaande misstanden aan de kaak blijven stellen.

Let’s keep rocking that waves

Er is heel veel bereikt, maar we zijn er nog niet. O nee. De klok kan zelfs worden teruggedraaid. In de VS wordt gezaagd aan het recht op abortus en zwanger- schapsverlof, en aan toegang tot medische en andere voorzieningen voor vrouwen. Over president Trump kan geen twijfel bestaan: een weerzinwekkende seksist. Een man die al meerdere keren is beschuldigd van seksueel misbruik en die ongeremd denigrerende tweets over vrouwen de wereld in slingert. Toch stemden Amerikanen voor hem, onder wie 53% van de witte vrouwen.

Dichterbij is de situatie ook al niet best. Omdat de Britse Conservatieven bij de laatste verkiezingen hun meerderheid in het parlement verloren, sloten ze een deal met de Noord-Ierse Democratic Unionist Party. In Noord-Ierland geldt een strikte abortuswet. Abortus is strafbaar, ook als een zwangerschap het resultaat van een verkrachting of incest is. De DUP is anti-abortus en wil die wetgeving graag zo houden. De verwachting is dat de partij minstens gaat tornen aan de tijdslimiet voor legale abortussen in de rest van Groot-Brittannië.

Ook de ChristenUnie – momenteel met vijf zetels in kabinet Rutte III – verzet zich tegen de legalisering van abortus en wil dat de wettelijke grens voor abortus in Nederland omlaaggaat van 24 naar 18 weken. We leven in Nederland gelukkig niet met een abortusverbod of de horror van een president die opschept dat hij vrouwen ongestraft in hun kruis kan grijpen.

Wave after wave

Maar er zijn volop zaken die beter kunnen. Vrouwen verdienen 17,6% minder dan mannen, waarvan 8% niet te verklaren is door factoren als parttime- werk of de branche waarin een vrouw werkt. In hoge functies zijn vrouwen nog altijd ink ondervertegenwoordigd. 45% van de Nederlandse vrouwen heeft na haar vijftiende te maken gehad met fysiek of seksueel geweld. Seksisme is nog overal, van bangalijsten tot reclames waarin mannen vrouwen vertellen hoe ze hun poes moeten wassen.

Het feminisme is niet klaar. Hopelijk zullen zo lang er misstanden zijn, vrouwen (en mannen) zich uitspreken en actie ondernemen. Daarom is het belangrijk om stil te staan bij de mijlpalen die we al bereikt hebben en op basis hiervan vooruit te kijken: we kunnen nog zo veel doen.

Een groot deel van deze tekst komt uit VIVA 28-2017, Furies in tuinbroeken of bewust sterke vrouwen?. Het hele artikel kun je lezen op Blendle.

»LEES VERDER VIA BLENDLE «

Beeld: Getty Images