Burn-outdeskundige aan het woord: ‘Werken is geen hobby. Logisch dat je moe wordt en daar word je voor betaald’

burn-out

De burn-outepidemie onder mensen tussen de 25 en 40 jaar is een van de meest besproken onderwerpen van 2018. De zogenoemde epidemie, het ziekteverzuim door stress, kost onze samenleving jaarlijks zo’n 1,8 miljard euro. Voor de PvdA reden genoeg om te pleiten voor een nieuw wetsvoorstel: zij willen dat de Arbeidswet wordt aangepast, zodat werknemers het recht krijgen hun werk te negeren na werktijd. Maar volgens Toon Taris, professor in arbeidspsychologie, lost dat niet het probleem op. In een gesprek met NU.nl vraagt de professor zich af wat het probleem nou eigenlijk wél is.

Professor Toon Taris doet al sinds 1995 onderzoek naar burn-outs. ‘Dat was toen allemaal nieuw en interessant en veel mensen hadden er last van. De omslag kwam in 2000. Het woord verdween bijna helemaal en ineens had iedereen het over ‘bevlogenheid.’ Mensen waren blij dat ze een baan hadden in crisistijd, ze waren bereid hard te werken, want banen waren onzeker.’ Nu, in 2018, is het begrip ‘burn-out’ sterker terug dan ooit tevoren. ‘Toen de crisis voorbij was, begonnen de burn-outklachten weer. Blijkbaar klagen we makkelijker als we ons veilig voelen. Een burn-outverschijnsel kan erg mild zijn: moe zijn en geen zin hebben om naar je werk te gaan,’ aldus de professor.

Eigen keuze

Maar staat de periode ná een economische crisis dan gelijk aan een burn-outepedimie, of spelen ook andere factoren – zoals altijd bereikbaar zijn voor je baas – een rol? De professor in arbeidspsychologie denkt niet dat mensen ‘altijd maar gelijk in een burn-out schieten’ als ze een appje buiten werktijd krijgen van hun werkgever. ‘Het onderbreekt alleen de hersteltijd die je nodig hebt na werk en dat vermindert de kwaliteit ervan.’ De professor weegt de constante bereikbaarheid van werknemers af tegen hun verantwoordelijkheden: ‘Als je in een fabriek aan de lopende band werkt en rond 17.00 uur uitklokt, zal je baas je echt niet ’s avonds storen. Mensen met een meer verantwoordelijke baan en een hoger inkomen kiezen daar zelf voor. Je hoeft namelijk geen burgemeester of Tweede Kamerlid te worden. Je kunt er ook voor kiezen een simpele baan te nemen en minder te werken.’

Volgens Taris kiezen mensen dus zélf voor een baan met meer verantwoordelijkheden, en ligt dat niet zozeer bij de werkgever. ‘Hun inspanningen worden beloond met een veel hoger salaris. Dus werken ze meer en dragen ze meer verantwoordelijkheid. Verantwoordelijk werk is mentaal veeleisender. We houden er allemaal van om te klagen hoe druk we wel niet zijn. Werk is ook geen hobby. Logisch dus dat je je inspant en dat je moe wordt. Dat is een gevolg van inspanning en daar word je voor betaald.’

Is er nog hoop?!

Is er dan, in tijden waarin we vergroeid zijn met onze smartphone, nog wel een weg terug? ‘We zitten allemaal de hele dag met ons gezicht verdiept in de smartphone. En dat vinden we allemaal heel erg. Deze technologie is nog vrij nieuw en wekt dus wantrouwen op. Dat is van alle tijden. Toen de Industriële Revolutie op gang kwam, schreven Marx en Engels in hun Communistische Manifest dat in een fabriek werken onmenselijk is. Ze waarschuwden dat we mensen niet moeten behandelen als machines.’

‘Dat zie je nu weer. Het wordt anders en dat stuit op zorgen en verzet. Maar zelfs als je mensen verplicht hun server uit te zetten, vinden ze wel een manier om bereikbaar te zijn. Als je ergens in je hoofd mee bezig bent, krijg je dat er toch niet uit.’

Hou moed

Oké, dat klinkt niet erg hoopvol. Wat nu? Professor Taris wijst nogmaals op de herstelperiode, je vrije tijd. ‘Zorg dat je herstelperiode effectief is. Doe in je vrije tijd zo veel mogelijk andere dingen dan je op het werk doet. Als je boekhouder bent en in je vrije tijd de administratie van je postzegelclub op orde houdt, dan ben je niet aan het uitrusten. Wie veel mentaal bezig is op zijn werk, kan het beste gaan sporten, wandelen of tuinieren. Ga niet thuis hetzelfde doen of op de bank hangen en tv kijken, maar wees actief. Omgekeerd geldt dat ook.’

Benieuwd naar het hele interview met Toon Taris? Dat kun je op NU.nl lezen.

Op de hoogte blijven van onze leukste artikelen en winacties? Schrijf je in voor de VIVA-nieuwsbrief.

VIVA's Lise gelooft in een poederroze planeet ergens hier ver, ver vandaan, waar Justin Bieber en Idris Elba samen president zijn en het altijd glitter giet. Zolang die planeet nog niet gevonden is, houdt Lise zich bezig met millennial perikelen en entertainment. Véél entertainment. Wil je me volgen op insta? @lisejasmijn, dan kan ik ook zien wie jij bent.