‘Deeltijdluxe’: werken vrouwen in Nederland wel genoeg?

Nergens in West- Europa werken vrouwen zo weinig als in Nederland. Het gevolg: de helft van ons staat financieel niet op eigen benen. Waarom kiezen we zo vaak voor een deeltijdbaan?

In de collegebanken zitten meer vrouwen dan mannen. En vrouwen studeren ook nog eens eerder af, met hogere cijfers. Dit lijkt een goede basis voor een indrukwekkende carrière. Maar gek genoeg worden al deze kennis en kunde maar beperkt ingezet op de arbeidsmarkt. Want hoewel de afgelopen decennia veel meer vrouwen zijn gaan werken, doen we dat voornamelijk parttime: onze werkweek duurt circa 27 uur per week. Ter vergelijking mannen werken 37 uur.

‘Mogen we carrière maken, doen we het vaak niet. Of is die vrijheid juist een zegen?’

Nergens in West- Europa wordt door vrouwen zo weinig gewerkt als in Nederland. Dit concludeert adviesorganisatie McKinsey in een rapport dat afgelopen september verscheen. En Nederlandse vrouwen verdienen hierdoor ook het minst van West- Europa. Mooi is dat. Hebben grote emancipatiegolven ervoor gezorgd dat we carrière mogen maken, doen we het vaak niet. Want hoe kan met 27 uur werken per week de top worden bereikt? Aan de andere kant: we hebben hier in Nederland in elk geval de vrijheid om parttime te werken. Is deeltijdwerken nou een zegen of een vloek?

Ouderwetse rolpatronen

Laten we bij het begin beginnen. Waarom is Nederland zo’n deeltijdland? Deeltijdwerken raakte in zwang in de jaren vijftig. ‘Er was een tekort aan arbeidskrachten en dat kon worden opgelost door vrouwen de arbeidsmarkt op te trekken,’ verklaart emancipatieonderzoeker Wil Portegijs van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP), dat de arbeidsparticipatie van vrouwen doorlopend onderzoekt. Maar, getrouwde vrouwen moesten voor de kinderen zorgen. ‘Dus er werden deeltijdbanen gecreëerd door de werkgevers. Zodat werk en zorg kon worden gecombineerd. Zo is het anderhalfverdienmodel gangbaar geworden, waarbij de man voltijd werkt en de vrouw twee of drie dagen,’ zegt Portegijs.

50% van de Nederlandse vrouwen staat financieel niet op eigen benen

Nog steeds is het gebruikelijk  dat vrouwen voor dat ‘halfje’ zorgen. En dit zit diep ingesleten in de cultuur, laat de Emancipatiemonitor uit 2016 van SCP en CBS zien: dertig procent – onder zowel mannen als vrouwen- vindt dat vrouwen betaald werk zouden moeten verrichten en de meeste onbetaalde zorgtaken op zich zouden moeten nemen. Het grootste gedeelte van de Nederlanders – tachtig procent- is van mening dat moeders van niet-schoolgaande kinderen drie dagen per week of minder moeten werken. Slechts vier procent vindt een voltijdbaan ideaal voor moeders met jonge kinderen. Welja.

Nog steeds wordt verwacht dat de vrouw de bulk van de zorgtaken op zich neemt. Ouderwetse rolpatronen zijn bijna zeventig jaar later nog steeds alive and kicking. Deze opvattingen worden weerspiegeld in de praktijk. Als er kinderen komen, voeren vaders hun uren op: zij gaan gemiddeld veertig uur per week werken, moeders bouwen af naar 24 uur. De overheid helpt bij het in stand houden van deze antieke rolpatronen waarbij de man kostwinnaar is.

Kijk naar het zorgverlof voor vaders: mannen hebben na de geboorte van hun kind recht op twee vrije betaald en drie dagen onbetaald verlof. In Zweden krijgen beide ouders samen 480 dagen betaald vrij. ‘In Scandinavie kozen ze zo’n zeventig jar geleden al voor goede kinderopvang en verlofregelingen voor jonge ouders, voor de moeder en de vader. Hiermee wordt een duidelijke boodschap afgegeven: samen zorgen voor de kinderen en voor het inkomen. Daar is het gebruikelijk om kinderen vijf dagen naar de opvang te brengen – die is daar goedkoper en de kwaliteit ervan is ook beter,’ zegt Portegijs. Er is een lichtpuntje: sinds 2020 krijgen partners vijf weken betaald verlof.

Gebrek aan ambitie?

Maar ook vrouwen zonder kinderen werken veel parttime, blijkt uit het rapport ‘Werken aan de start’ van het SCP. Vrouwen volgen vaker een studie die hen opleidt voor een branche waar deeltijdbanen de norm zijn, zoals de zorg of het onderwijs. In de bouw, het transport en de ICT worden veel minder deeltijdbanen aangeboden. Maar in deeltijd werken is lang niet altijd vrijwillig: van de jonge vrouwen die dit doen, is meer dan de helft daar niet tevreden mee: ze willen liever meer werken. Portegijs van het SCP: ‘Deeltijdwerk is in die sectoren zo gangbaar geworden dat een voltijdsbaan nauwelijks meer te krijgen is, ook als een vrouw dat wel wil.’

Het SCP berekende ook dat een dikke helft van de Nederlandse vrouwen simpelweg tevreden is met hun aantal gewerkte uren. Ze vinden het prettig dat ze door in deeltijd te werken, wat meer tijd overhouden voor het huishouden en hobby’s. Kan hieruit voorzichtig geconcludeerd worden dat vrouwen niet zo ambitieus zijn?

Dit artikel is afkomstig uit een eerdere editie van VIVA.

Sommige artikelen kun je maar gedeeltelijk lezen op viva.nl, omdat ze afkomstig zijn uit de papieren VIVA. Uit respect naar onze abonnees én om te zorgen dat wij online leuke gratis content kunnen blijven maken, linken wij je door naar onze magazine-shop om het hele artikel te lezen. Dit is een online platform waar je alle edities van VIVA ook los kunt bestellen. Ook kun je het artikel hier via Blendle lezen. Maar nog leuker is het om VIVA magazine te bestellen, dat kan via de button hieronder. We hopen te kunnen rekenen op je begrip!

Tekst: Amanda van Schaik

»BESTEL VIVA ONLINE | KLIK HIER«

Op de hoogte blijven van onze leukste artikelen en winacties? Schrijf je in voor de VIVA-nieuwsbrief.