Deze 7 types in je familie kom je altijd tegen bij het kerstdiner

Straks, bij het kerstdiner, zit jij opnieuw aan tafel met familieleden die slechts één doel hebben: jou een lange, lange avond bezorgen. Geen paniek, wij geven je hun gebruiksaanwijzingen.

Tekst: Fleur Meijer

De #MeToo-oom

Heel even had je nog een sprankje hoop. Dit jaar, toch het annus horribilis van de billenpetsers en Weinsteins van deze wereld, zou het vast anders gaan. Maar nee: zodra je deze oom ziet binnenkomen, handenwrijvend als vanouds, wil je je het liefst achter de bank verstoppen met een vuist vol valium. ‘Ho-ho-ho! Mééérry Christmas!’ buldert hij rood aangelopen. Voor het komische accent heeft hij godbetert een rendierentrui met knipperende ledlampen aangetrokken. Met de muizige tante Hannie in zijn kielzog, die na zes borrels altijd gaat huilen, werkt hij al schouder slaand en wangen knijpend de familie af, en lardeert het geheel met dijenkletsers als ‘Daar brandt wat aan!’ en ‘Ik gooi die kat zo op de grill!’ Altijd, áltijd bewaart hij jou voor het moment dat je net opgelucht verdiept zit in de menukaart. Ineens is daar die grote, bezegelringde hand in je nek. O God. ‘En dan vergeet ik bijna het beste paard van stal!’ Na een bedwelmende omhelzing vol Old Spice plant hij zich op de stoel naast je. Vervol-gens moet je de hele avond uitleggen waarom ‘zo’n mooie meid als jij’ geen vriendje heeft, wat je ‘dan allemaal doet’ in de kroeg en nee, dat hij geen date hoeft te regelen met Edgar, ook al is hij een ‘topgozer van de voetbal’ en ‘heeft ie nog geld ook’. En nét als je uitgewrongen opstaat om richting toilet te vluchten en tante Hannie aan de andere kant van de tafel begint te huilen, is ie er weer: de bemoedigende pets op je billen. ‘Het komt wel goed met jou, hè, kanjer!’
Ontwijktip: Dit sujet kun je moeilijk ontlopen, want een seconde van onoplettendheid is genoeg om alsnog uren aan hem vast te zitten. Tenzij je de energie kunt opbrengen om hem verbaal als pulled pork uit elkaar te trekken. Maar je weet wat er dan gebeurt: een familie die in koor smeekt of we het anders één keer gewoon gezellig kunnen houden. Nou, vooruit dan maar weer. Omdat het kerst is. En omdat je zo’n slechte feminist bent.
Omgangstip: Bij de billenpetsende oom is vooral zwijgen goud, aangezien zijn autocue toch wel aanstaat. Dus hoor zijn verhalen afwisselend fronsend en zuchtend aan. En vertel vooral niets over je carrière of andere zaken waar jij volgens hem je mooie hoofdje niet over moet breken.
Conversatiestopper: ‘Er staat al de hele tijd een geest achter u, en hij voelt niet zuiver.’

Het Vloggende Neefje

Ach, het lijkt gisteren dat hij slissend vroeg of je zijn billen wilde afvegen en je hem SpongeBob-koekjes gaf. Dat waren nog eens tijden, als je ziet wat er van het lieve neefje geworden is: de beelden van vorig jaar staan je nog helder voor de geest. 
Toen bracht hij, een muts over zijn puistige voorhoofd getrokken, het hele diner door in het spookachtige schijnsel van zijn telefoon. Hij weigerde alle voorgerechten (‘Sla? Kapot smerig’), maar verslond daarna wel een driekwart bak aardappelgratin, een kwart rund en een trog tiramisu. Praten deed hij niet, tenzij per Snapchat, en wie hem iets vroeg, kon kiezen uit de antwoorden: ‘Zie mij boeien’ en: ‘Weet ik veel.’ Maar eerlijk is eerlijk, en alle melancholie ten spijt: lekker rustig was het wél. Dus wat is er in godsnaam in een jaar tijd gebeurd dat je hem nu ineens prátend hoort binnenkomen? Op blaartrekkend enthousiaste toon zelfs? En hè, hoor je hem nou ar-ti-cu-le-ren? Wat doet hij dan? Vorig jaar rook je al wiet. Is hij nu aan de speed? Ineens schijnt er een fel licht door de huiskamer. Nee. Het is geen speed. Het is erger. Het is een vlog.
‘Yoooo, beter zeggen jullie even gedag tegen die papi’s op m’n kanaal!’ roept hij terwijl de camera rond gaat. Er worden wat lauwe, weifelende handjes opgestoken. ‘Kerst bij ouwe mensen, guys, jeweetzellef!’ zegt hij in de camera. Daarna 
kun je de hele avond alleen nog maar met wijd open ogen en dito muil kijken naar het schouwspel dat zich ontvouwt. Neefje dat kalkoenpoot kluift voor de camera. Neefje dat een plastic spin in de soep van je moeder gooit wegens ‘gruwelijke prank’. Neefje dat de dronken sliding van Gênante Tante vastlegt, net als het moment dat Dementerende Oma een hap uit een kerststukje wil nemen. Neefje dat gek genoeg ineens niets meer zegt als de camera even uitstaat. Neefje dat kortom 
zo gruwelijk kapot vet fokking irritant is dat je hem met zijn zelfvoldane vlogkop in een schaal puree wilt duwen.
Ontwijktip: Zolang hij vlogt, onmogelijk. Hoe meer je dat probeert, hoe meer hij je zal pranken voor die papi’s. Jeweetzellef.
Omgangstip: Beter laat je zien dat je best een mieterse mami bent die heus wel hartstikke lit is en mee kan doen met de jeugd. Voor je eigen bestwil. Want vergeet niet: hij heeft wiet bij zich, en dat zou best nog weleens van pas kunnen komen, later op de avond.
Irritatiequote: ‘Als ik vanavond je billen moet afvegen, zeg je het maar.’

De Perfecte Nicht

De komst van de Perfecte Nicht gonst al weken in de familie. Want wat léúk dat zij dit jaar ook komt, met haar superdynamische baan en haar kostbare tijd, die ze verdeelt tussen haar loft in Amsterdam en haar huisje in Toscane. Met haar dansende krullen, haar helder klaterende lach en haar gestroomlijnde lijf – in een prachtige jurk waarover ze straks met een wegwerpgebaar zal zeggen dat het een vintage YSL is die ze zo uit een bak viste op een markt in Soho. ‘Voor tien pond, OMG! Zó’n mazzeltje!’ Ja, net als die vriend van haar, die verdomme óók al zo knap, zo aardig en zo gezellig is.
Het is duidelijk: zodra de Perfecte Nicht het kerstdiner opluistert, wordt jouw eigenwaarde direct met de overgebleven kreeftensoep door de gootsteen gespoeld.
‘Haaaaai!’ klinkt het als ze binnenkomt en ze rolt haar denkbeeldige rode loper vast uit terwijl de familie zich om haar heen schaart. ‘O, kijk eens wat een beeldschone groenteterrine ze heeft gemaakt!’ joelt je moeder. Jij kijkt met een schuin oog naar je chocoladecakejes, die stuk voor stuk lijken op een dampende bolus en hard genoeg zijn om een schedel mee in te slaan. Háár schedel welteverstaan. Want hoewel ze hysterisch aardig doet, weet je elk compliment dat ze je maakt moeiteloos te vertalen naar je eigen tekortkomingen. ‘O, maar je hebt toch ook een heerlijke baan? Als jij thuiskomt kun je tenminste echt ontspannen. Ik zou daar soms een moord voor doen!’ ‘O, maar ik werk ook echt hard om in shape te blijven, hoor. Niets gaat vanzelf in het leven.’
Ontwijktip: Gebruik de aanwezigheid van de Perfecte Nicht in je voordeel. Schuif haar naar voren als je de Old 
Spice van je #MeToo-oom ruikt en je vangt twee vliegen in één klap: je bent van zijn seksistische grappen én van haar snobistische opmerkingen af.
Omgangstip: Blijf vriendelijk en reageer zo enthousiast mogelijk op al haar jubel-verhalen. Houd je vast aan het feit dat niemand zo Insta-perfect kan zijn en dat ze vast een heel, héél duister geheim heeft dat zo in een Jambers-reportage kan.
Irritatiequote: ‘Je zíét gewoon dat er heel veel tijd en denkwerk in jouw Instagram-foto’s zit.’

De Hardhorende Opa

Een Hardhorende Opa aan de kerstdis staat altijd garant voor flink wat napret, maar tijdens het diner zelf is het vooral heel hard werken. Na drie gangen schreeuwen in zijn toch behoorlijk grote oren, ben je tijdens de tiramisu volledig afgedraaid, met een allesverzengende hoofdpijn op 
de koop toe. Vooral omdat hij ook in driedubbele decibellen terugpraat om zichzelf in ieder geval wél te verstaan. 
Dat een Hardhorende Opa een complete uitputtingsslag is, blijkt wel uit deze 
– waargebeurde – dialoog:
‘Ha, opa!’
‘Wat zeg je?’
‘Ik zeg: ha, opa!’
‘…’
‘HA OPA!’
‘O. DAG!’
‘VIND JE DE SOEP LEKKER, OPA?’
‘NEE, IK BEN GEEN ZOETEKAUW.’
‘IK BEDOEL DE SOEP!’
‘JA, SNOEP!’
‘NEE, DE SOEP! SOEP! LEKKER! SOEP!’
‘Hè?’
‘…’
‘…’
‘LEKKERE SOEP HEEFT JE MOEDER WEER GEMAAKT!’
Een Hardhorende Opa bijpraten over je leven, heeft dus weinig zin, want als je vertelt dat je al twee jaar voor de klas staat, antwoordt hij dat je het gras toch echt wat vaker moet maaien. En ook je vriend voorstellen is vragen om problemen. 
Een wederom waargebeurde dialoog:
‘Opa, dit is nou Rutger.’
‘O. DAG RUKKER!’
Als je er overigens een paar jonge 
borreltjes in giet, blijkt de Hardhorende Opa een bron van entertainment: hij oreert ineens toespraken van Churchill, schiet propjes naar het Vloggende Neefje en haalt zijn oorlogsverhalen van stal: ‘Opa, zat je in het verzet?’ ‘Nee, niet in een flat. Een gewoon huis.’
Ontwijktip: Buiten gehoorafstand 
blijven. Dus zeker tien centimeter van 
hem vandaan.
Omgangstip: Rustig praten, duidelijk ar-ti-cu-le-ren en al je geduldreserves aanspreken. Ook een spoedcursus hints en mime willen nog wel eens van pas komen. En rouleer een beetje met je familie, opa is van en voor iedereen.
Conversatiestopper: ‘Hoe zit dat ook alweer met de Bitcoin, opa?’

De Dementerende Oma

Ze heeft vijf kinderen grootgebracht, tonnen aardappels geschild, duizenden kruiswoordraadsels opgelost, iedereen jarenlang kilo’s zelfbakken taart gedwangvoederd en jouw luiers nog verschoond. Maar nu is oma oud en ‘een beetje in de war’ zoals iedereen sussend zegt. En hoe. Was oma vroeger nog geschokt als iemand ‘potverjippie’ zei, nu gromt ze af en toe verwensingen waar het Vloggende Neefje nog van zou kunnen leren. Om je vervolgens ineens een hand te geven en zich vriendelijk voor te stellen. Tijdens een kerstdiner kan de Dementerende Oma zich ontpoppen tot van alles, wat de avond zowel een tragisch als een komisch tintje kan geven.
Zo was er eens een oma die ineens in een lichtblauwe duster door de kamer zwierde, terwijl ze luidkeels Oh, kleine jodeljongen zong en in diverse vreemde talen ‘Bek houden!’ riep naar een stomverbaasde opa, die zijn vrouw alleen maar kende als een koude, stijve vrouw in een hooggesloten bloes. Iets minder amusant was de oma die onder het aansnijden van het feestgebraad met een priemende vinger op opa wees en tegen haar zoon siste: ‘Hij is niet eens je echte vader!’ Ze zijn er verder maar niet op ingegaan, maar vader was de rest van de avond verrassend stil.
Ontwijktip: De Dementerende Oma verdient hoe dan ook respect en liefde, dus ontwijk haar maar niet.
Omgangstip: Praat met haar mee, ook als dat betekent dat je tien keer hetzelfde moet vertellen. Dat was je toch al gewend met de Hardhorende Opa. Blijf rustig als ze na de mossel ook de schelp onverstoorbaar opeet. Zelfs als ze zegt dat jij haar minst leuke kleinkind bent. Ze meent het niet. Heus niet.
Conversatiestopper: ‘Oom vertelde me net dat hij u zo graag wil helpen met uw steunkousen.’

De Gênante Tante

Net als er een wolkbreuk plaatsvindt 
die de boeken in zal gaan als de ergste decemberbui aller tijden, gaat de bel. Ah, dat kan alleen maar de Gênante Tante zijn. Iedereen houdt zijn hart vast als dit aandachtsorgel haar zes uur durende soloprogramma speelt. Het begint al als je de deur opendoet: haar feestkapsel druipt over haar tanige kop, haar jurk is ‘geruïneerd’ en met rode panda-ogen overhandigt ze een doos half leeggegeten bonbons, aangezien het net over is met haar vierendertigste grote liefde, Barry, die 
ze toevallig nét al haar spaargeld had geleend. ‘Maar dat betaalt hij echt wel terug. Toch?’ De Gênante Tante is voort-durend het slachtoffer van besnorde fopminnaars, valse stiefkinderen, 
stalkende exen, schofterige tasjesdieven, ontplofte geisers, lege accu’s, afgunstige vriendinnen, zure melk, nat brood, ingegooide ruiten, eczeem, woekerpolissen, wurgcontracten en schimmelinfecties. Onbegrijpelijkerwijs laat de Gênante Tante zich door niets van dit alles ooit uit het veld slaan. Laat staan op een avond als deze, waarop er altijd wel íémand bereid is naar haar verhaal te luisteren. Daarbij: gratis drank. Véél gratis drank. En dus trippelt ze in al haar vergane glorie de kamer in, grist meteen twee Kir Royals van het aanrecht en blijft plakken aan de eerste de beste die bereid is de uitgebreide versie van haar mislukte leven aan te horen. Een verhaal dat natuurlijk naadloos over gaat in een allesomvattende huilbui met veel geschokschouder, gesnotter en geweeklaag. Bij voorkeur doet ze dit alles in de armen van andervrouws man, zodat ze daarna weer reden heeft om zich onbegrepen en onheus bejegend te voelen. Omdat ze er echt níks mee bedoelde en trouwens ook níks begrijpt van al die nijd en jaloezie die haar telkens weer ten deel vallen. En net als iedereen glazig om 
zich heen kijkt en heeft opgegeven dat 
het nog een gezellige avond gaat worden, zet Tante, bevangen door de drank, ineens een Spotify-lijstje aan en begint woest te dansen en te lallen op We are family: ‘Ik hou van lullie allemaal! Neeee, ik méén het!’ De enige die mee wil dansen, is de #MeToo-oom. Maar als Tante hem joelend probeert te daggeren, gaat zelfs híj verschrikt weer zitten.
Ontwijktip: De Gênante Tante wil 
maar een ding, en dat is aandacht en meelij. Geef haar geen van beide en ze 
is zo weer weg.
Omgangstip: Als je dan toch ingekapseld bent door dit toonbeeld van rampspoed, luister niet, veins aandacht door je te richten op een vast punt tussen de ogen en volsta met strategisch geplaatste opmerkingen als: ‘Nou, ’t is wat!’ ‘Heb jij weer!’ en natuurlijk: ‘Jeetje, erg hoor.’
Irritatiequote: ‘Sorry dat ik niet op je huwelijk was. Op je volgende ben ik er écht bij!’

Dit artikel is afkomstig uit VIVA 51/52 van 2017.

Op de hoogte blijven van onze leukste artikelen en winacties? Schrijf je in voor de VIVA-nieuwsbrief.