Pay gap? Er is een gebrek aan ambitie bij heel veel vrouwen

Het bestaat zelfs in 2018 nog: de loonkloof tussen mannen en vrouwen. Om die reden startten een aantal Britse parlementsleden afgelopen week het initiatief #PayMeToo. De publieke sector diende alle uurlonen voor zowel mannen als vrouwen bekend te maken. De resultaten? Ronduit schokkend. Het uurloon voor vrouwen ligt er gemiddeld 14 procent lager dan het uurloon dat mannen iedere maand op hun loonstrookje zagen staan.

Tekst: Mariëlle van der Weijden, Kimberly Palmaccio, Milou Deelen

Nu horen we jullie denken: ja, heel vervelend allemaal, maar dit is toch echt een beetje een ver-van-mijn-bed-show. Helaas, niets is minder waar. Dit fenomeen speelt namelijk ook nog altijd in Nederland, zo blijkt onder andere uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Houd je rekening met achtergrondkenmerken als opleidingsniveau, full- of parttimewerk, of een gat op het CV, dan gaat het ‘slechts’ om een verschil van vijf procent in het bedrijfsleven, en zeven procent bij de overheid. Laat je deze kenmerken weg, dan zijn de cijfers een stuk schokkender: zestien procent verschil bij overheidsbanen, en twintig procent in het bedrijfsleven.

Klein lichtpuntje in de duisternis: het percentage is tussen 2008 en 2014 gedaald. Wij van VIVA waren benieuwd hoe de stand van zaken in Nederland anno 2018 is. Is er inmiddels meer terrein gewonnen, of is er nog flink wat werk aan de winkel? Omdat daar nog niet veel over bekend is, besloten we zelf op onderzoek uit te gaan.

Verandering in zicht

Goed nieuws: de politiek is ook van mening dat er op dit gebied nog flink wat werk aan de winkel is. We belden met de woordvoerder van Tamara van Ark (VVD), staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. ‘In het Regeerakkoord is afgesproken dat er meer aandacht komt voor het bestrijden van discriminatie bij werving en selectie. Hierbij zal ook gekeken worden naar de aanpak van beloningsdiscriminatie: dus gelijk loon voor mannen en vrouwen bij gelijk werk. Deze aanpak wordt voor de zomer verwacht’.

Nog meer goed nieuws: niet alleen de coalitie, maar ook oppositiepartijen PvdA, GroenLinks, SP en 50+ vinden het hoog tijd om de kloof te dichten. Daarom komen zij met een wetsvoorstel. ‘Vrouwen moeten zeker zijn van hetzelfde loon als mannen’, aldus Lilianne Ploumen (PvdA). Een deel van de loonkloof blijft tenslotte onverklaarbaar, waardoor vrouwen voor hetzelfde werk jaarlijks honderden euro’s minder op hun loonstrookje zien staan dan hun mannelijke collega’s. Vrouwen die iets aan die kloof willen doen, moeten daarvoor teveel drempels over, stellen deze partijen. Niet iedereen heeft tenslotte de ballen, de tijd, of de zin om aan die mannelijke collega te vragen naar zijn loon, vervolgens naar de baas stappen met de vraag of hij er iets aan wil veranderen, en in het uiterste geval naar de rechter te stappen. De PvdA laat weten het systeem daarom te willen omdraaien. Op die manier hopen zij het probleem aan te pakken. Zo krijgen werknemers het recht om salarissen van collega’s in soortgelijke functies op te vragen, zodat er meer transparantie ontstaat. Ook worden bedrijven met meer dan vijftig werknemers verplicht aan te tonen dat zij vrouwen en mannen gelijk belonen. Blijkt dat er verschillen zijn? Dan krijgen deze bedrijven de kans om het aan te pakken. Is er niet voldoende verandering zichtbaar binnen de daarvoor gestelde tijdslimiet? Dan kunnen ze een fikse boete verwachten. Hoezee!

Liever huisvrouw dan girlboss

Het transparant maken van het uurloon zorgde in Groot-Brittannië voor flink wat opschudding. Of het een goed idee is dit ook in Nederland te doen, legden we voor aan onderzoeksjournalist Eric Smit. ‘In zekere zin ben ik voor, maar er valt wat ook te zeggen over de tegens. Het hele onderhandelingssysteem valt tenslotte weg als je de lonen transparant maakt’, aldus Smit. ‘Bovendien is er in Nederland helemaal geen sprake van zo’n loonkloof als in Engeland, kijk maar naar de cijfers van het CBS. Daarbij hebben ze bij de overheid gewoon een cao, dus dat kan helemaal niet.’ Nou, wel dus, en maar liefst met een verschil van zestien procent. Meer nog dan in Groot-Brittannië.

Waar de oorzaak van een volgens hem niet aantoonbare loonkloof kan liggen, weet Smit haarfijn uit te leggen. ‘In Nederland mogen vrouwen wel eens naar zichzelf gaan kijken, zich afvragen of ze die extra vrije dagen wel op moeten nemen. Met name in mijn generatie vind je veel hoogopgeleide vrouwen die dan alsnog denken: ik heb een goedverdienende vent, dus ik ga lekker thuis zitten. Kortom, er is een gebrek aan ambitie bij heel veel vrouwen. Dat heeft overigens ook te maken met een gebrek aan regelingen. Veel mannen hebben carrière kunnen maken omdat zij niet degenen waren die op de baby’s hoefden te passen’, aldus Smit. ‘Zelf heb ik een goedverdienende vrouw. Ze verdient zestig procent meer dan ik. In huize Smit ben ik dus degene met de parelketting, en daar ben ik heel blij mee.’

#PayMeToo

‘Gelukkig is de nieuwe generatie een stuk ambitieuzer, dus ik denk dat als de cijfers over vijf à tien jaar binnenkomen, vrouwen meer zullen verdienen dan mannen’, aldus Smit. Echter blijkt uit de laatste cijfers dat nog altijd slechts 25 procent van vrouwen in de leeftijdscategorie 20 tot 25 fulltime werkt. Al met al is er dus nog flink wat winst te boeken op dit gebied. Ook in Nederland, ja.

Beeld: iStock