Steeds meer schulden bij jongeren: eigen schuld, dikke bult?

Het lijkt zo’n volwassen probleem, maar toch duiken ook steeds meer jongeren in de rode cijfers. Kwestie van onverantwoordelijk gedrag? Of ligt het ergens anders aan? VIVA’s Suus Ruis duikt in de materie.

‘Er zijn periodes (denk: januari, of vlak nadat ik de zomervakantie heb geboekt en betaald) dat ik heel blij ben met het fenomeen Afterpay. Wat Afterpay is, vraag je? Dat is dat je pas na drie dreigende herinneringen per mail je bestelling hoeft te betalen. Vaak zijn er dan wel een paar tientjes aan administratiekosten bijgekomen, maar dat moet je maar zien als een diepte-investering.’

‘Vooral jongeren schijnen driftig met hun creditcard te wapperen’

‘Als ik het nieuws een beetje volg, ben ik niet de enige die bij vlagen innig blij is met de mogelijkheid om achteraf te betalen (veel hartjes voor Zalando en Bol.com trouwens, daar mag dat standaard, maar dat terzijde) en met haar creditcard (nou ja, ik heb een debet card, die moet je vooraf vol storten: pure zelfbescherming. Creditcards en ik zijn geen goede combinatie). Het schijnen vooral jongeren te zijn die driftig wapperen met hun creditcard, en die meer geld besteden dan ze hebben aan (met name) online aankopen, die door hen steeds vaker achteraf worden betaald. Dit zegt incassobureau Intrum.’

‘Volgens dit bedrijf wordt de drempel om dingen te kopen steeds lager. Ikzelf heb best een lekker inkomen, dat gedurende de maand binnen druppelt. Mijn aankopen brengen me dus eigenlijk nooit in de problemen, er is immers altijd zicht op nieuw geld. Maar als je nog studeert of nog geen jaren meedraait op de arbeidsmarkt, kun je serieus in de shit belanden als je te veel geld uitgeeft, of een onverwachte uitgave moet doen (wasmachine stuk, verkeersboete, nieuwe laptop).’

‘750.000 jongeren hebben te maken met ernstige betalingsproblemen’

‘En dat is dan ook wat er massaal gebeurt op dit moment: steeds meer jongeren hebben (problematische) schulden. Volgens cijfers van het Nibud hebben 750.000 mensen in de leeftijd van 18 tot 35 jaar weleens te maken met ernstige betalingsproblemen. Laat dat cijfer even op je inwerken…’

Geen betalingsmoraal

‘Ikzelf stam uit de tijd dat de minister-president nog een soort sugar daddy was voor studenten. ‘Wil je studeren? Hier: pak deze zak met geld. Volgende maand krijg je er weer één. Terugbetalen? Nee joh gekkie, cadeautje! En je mag trouwens ook gratis met de trein. Altijd.’ Man, dat waren nog eens tijden.’

‘Maar nog voordat ik ging werken, draaide de overheid steeds meer de kraan dicht, en moesten studenten lénen. Onder voorwaarden is tegenwoordig een gedeelte van de beurs (die sowieso geen vetpot is) nog een gift, maar een aanvullende beurs moet je altijd lenen. Tegen de NOS zei Intrum-directeur Rick Terra dat dat lenen van de overheid tricky is, omdat op deze manier de mindset over het hebben van schulden verandert – iedereen heeft ze immers, en geld lenen is tenslotte supermakkelijk.’

‘Jongeren hebben een vervagend betalingsmoraal; we laten gas en licht even liggen voor FILA-sneakers’

‘Omdat het kopen op afbetaling daarnaast ook steeds simpeler wordt, ben je volgens Terra als jongere al gewend aan schulden, terwijl de dure levensfase nog moet beginnen. In hetzelfde artikel van de NOS zei Terra ook dat er bij jongeren sprake is van een vervagende betalingsmoraal (lees: dat je het dikke prima vindt om je gas en licht even te laten liggen omdat je per se die FILA-sneakers moet hebben).’

Tamara (25) is zo’n jongere die in de financiële problemen kwam. Omdat ze na twee jaar stopte met het MBO en geen diploma kreeg, moest ze haar studiefinanciering en OV-geld terugbetalen. ‘Omdat ik geen fulltime werk kon vinden en dus nauwelijks iets verdiende, kwam ik enorm in de problemen,’ zegt ze.

‘Het liefst trok ik het dekbed over mijn hoofd en bleef de hele dag in bed’

‘De premie van mijn zorgverzekering kon niet worden afgeschreven, en voordat ik het wist had ik 2500 euro schuld. Ik had er heel veel stress van: ik kreeg zelfs hyperventilatieklachten en werd depressief. Het liefst trok ik het dekbed over mijn hoofd en bleef de hele dag in bed. De deurwaarders die bij je aankloppen, denken niet met je mee en gedragen zich bijna agressief. Ze willen gewoon hun geld.’

Grote groepsdruk

Het veranderde leenstelsel met betrekking tot studies is uiteraard een belangrijke oorzaak van de financiële ellende waar veel millennials zich onbedoeld in hebben gestort. En door de lage rentes lenen mensen makkelijker van bijvoorbeeld banken. Maar het is ook wel echt een ding van deze tijd. Kijk maar eens naar de generaties boven ons. Je ging naar de geldautomaat (of in het stenen tijdperk naar een bankfiliaal, die waren er toen nog) en daar haalde je een bedrag uit de muur. Met dat geld betaalde je dingen, en als het op was, moest je nieuw geld halen – als er nog geld in de muur zát, natuurlijk. Op was op.

‘Tegenwoordig hebben alleen maar zwartwerkers en oma’s en opa’s nog fysiek geld in hun portemonnee’

Toen mensen nog fysiek geld in hun portemonnee hadden (wat tegenwoordig volgens mij alleen maar zwartwerkers en opa’s en oma’s hebben), waren ze veel bewuster van hun uitgaven. Daarnaast leven we onze levens vandaag de dag op Instagram, Twitter, Facebook en Snapchat.

‘Millenials hebben de neiging om het leven te vieren’

Millennials geven een groot deel van hun geld uit aan eten, drinken, uitjes en festivals. Ze zien hun vrienden en kennissen op social media dat ook doen, en voelen zich bij vlagen bijna verplicht om mee te doen met de rest. Nou ja verplicht, in elk geval onder druk gezet. Uit onderzoek van Intrum bleek dat 24 procent van de mensen tussen 24 en 35 jaar om deze reden weleens aankopen doet, ook al passen die niet binnen hun budget. Millennials hebben nu eenmaal de neiging om het leven te vieren. Waar natuurlijk helemaal niets mis mee is, maar je moet het wel kunnen betalen.

 

Dit artikel komt uit VIVA-22-2019. Dit nummer ligt op 29 mei in de winkel of bestel ‘m hieronder.

» BESTEL VIVA ONLINE «

Sommige artikelen kun je maar gedeeltelijk lezen op viva.nl, omdat ze afkomstig zijn uit de papieren VIVA. Uit respect naar onze abonnees én om te zorgen dat wij online leuke gratis content kunnen blijven maken, linken wij je door naar Blendle om het hele artikel te lezen. Dit is een online platform waar je betaalt per artikel – in de meeste gevallen een paar dubbeltjes – en de journalistiek mee steunt. We hopen te kunnen rekenen op je begrip! 

Op de hoogte blijven van onze leukste artikelen en winacties? Schrijf je in voor de VIVA-nieuwsbrief.

Beeld: iStock