VIVA400: Vrijheid is boven de wolken

Deze week: Anne Büdgen (34) schrijft poëzie en theater. Ook geeft ze workshops poëzie om mensen te laten proeven van mooie taal. Vorig jaar kwam haar dichtbundel ‘Ik schrijf u nog’ uit bij De Arbeiderspers (annebudgen.com).

Vrijheid is een boer laten in de badkamer en lachen om de echo. Vrijheid is boven de wolken vliegen en tussen nu en nergens zijn. Vrijheid is zelden de wekker zetten. Vrijheid is van woorden zinnen maken omdat je het niet kan laten. Smerige woorden, snijdende woorden, klotsende woorden, vreemde, lege, lekkere zinnen, zinnen vol later, zinnen van gisteren, zinnen vol zin.

Een bordje met poëzie
Ik ben negen en dwaal door de bibliotheek. Mijn moeder rent achter mijn broertje aan die zich steeds verstopt achter weer een andere rij met boeken. Ik zie een bordje met poëzie. Wat een mooi woord. Zo’n woord dat je een paar keer wil zeggen.

Ik trek zomaar een bundel uit de kast, dun, want dichtbundels zijn meestal dun behalve het verzameld werk van Gerrit Komrij of een bloemlezing over de liefde of beter nog, de dood.

Ik lees zinnen die ik niet begrijp en toch begrijp ik ze. Zoals je muziek snapt zonder te kunnen zeggen waarom. Muziek luister je niet met je hoofd. Je luistert met je buik, met je huid, op het ritme van je hart. ‘Wat heb je daar?’ zegt mijn moeder. ‘Hugo Claus, dat is een sombere schrijver. Daar ben je veel te jong voor.’

Thuis ga ik lezen. Zacht. Hardop. En probeer het zelf ook. Tot ik niet meer kan stoppen. Eerst rijmend omdat ik denk dat dat zo hoort maar later losser. Er komt wit tussen de zinnen. Zoals er overal geluiden zijn die niet vanzelf muziek worden, zijn er overal woorden. Ik hoef ze alleen maar op te vangen, ze uit te kleden en ze weer aan te kleden met andere woorden, met een gedicht.

Tomaten en champagne
Ik ben zevenentwintig. Mijn eerste bundel komt uit. Ze gaat over tomaten, over honger naar mannen en een vrouw en de geluiden van de stad. Ik krijg bloemen, er zijn toespraken en ik drink teveel champagne. Nu ben ik een schrijver, denk ik, een echte schrijver. Als iedereen weg is, loop ik de gracht op en zie de vogels boven het water cirkelen. Mijn band is lek. Ik ben blut. Ik ben blut en gelukkig en loop zingend naar huis.

Vrijheid is je nagels in tien kleuren lakken. Vrijheid is geen make-up op doen. Vrijheid is in april al in zee zwemmen. Vrijheid is trots zijn op je eerste rimpels. Vrijheid is janken naar de maan bij verlopen liefde. Vrijheid is rollen door het bos, modder in je haren, roepen naar de regen en als het bliksemt in de tuin gaan staan. Vrijheid is een stem in het donker. Vrijheid is pen en papier.

Beter dan porno
Poëzie helpt, troost, maakt aan het lachen, doet je vragen stellen en antwoorden vinden. Een goed gedicht kun je honderden keren lezen en steeds lees je er weer wat anders in. Wil je een keer iets beters dan porno, koop dan de dichtbundel De liefde natuurlijk van de Braziliaan (hoe kan het ook anders) Carlos Drummond de Andrade en fluister je geliefde de hete gedichten in het oor.. Heb je liefdesverdriet, sla dan de bundel Totaal witte kamer open van Gerrit Kouwenaar. Zo mooi en waar heeft nog nooit iemand het verwoord. En als je je onhandig en verloren voelt, lees dan Ilse Starkenburg en stap haar vreemde, wonderlijke wereld binnen.

Niet meer per ongeluk
Er kwam nog een dichtbundel vorig jaar, een stillere. Over het zoeken naar het moment dat alles samenvalt, het zoeken naar die ene, betekenisvolle seconde. Een tweede is anders, spannender, het gaat niet meer per ongeluk. Ik zocht naar de woorden achter de woorden. Soms struikelde ik.

gekneusd
was het maar van het vechten
en niet van de val

Maar ik vond de woorden. En de liefde. Die ook. En als je zelf een universum kunt bouwen, een personage tot leven kunt wekken en in stukken kunt schrijven, op zoek naar weer andere personages, dan wil je toch nooit meer iets anders?

ik schrijf u nog

mevrouw leest u alstublieft niet
de rivieren van uw hand
open de deur
v
al over de rand

neem mij niet kwalijk
dat ik u dood praat
maar vandaag – het is wel anno nu –
noteer ik u in stukken

die handtas met uw lippenstift
uw verstoven stem
en dat omhoog stekend been uit mijn brein
wilt u dat wel laten?

morgen schrijf ik u
onder de trein

Elke donderdag blogt een VIVA400-vrouw over het onderwerp ‘vrijheid’, het VIVA400-thema van dit jaar. Binnenkort komt de nieuwe Viva400-lijst online. Meer blogs lezen over het thema vrijheid? Je vindt ze op viva.nl/viva400.