"Ik had genoeg te doen, een volle agenda, maar het werk voelde inwendig steeds leger", vertelt ze over die tijd. "Ik merkte echt dat mijn drive verdween. Ik ging dingen uitstellen en zag steeds meer tegen mijn werk op. Ik zeg weleens: innerlijk had ik eigenlijk allang ontslag genomen, terwijl ik er gewoon nog werkte."
Een volledige bore-out kreeg ze naar eigen zeggen niet, maar ze merkte wel dat ze die kant op ging. Toen ze erover wilde lezen, vond ze weinig. Er was één boek uit 2007 en dat ging vooral over mensen die te weinig te doen hadden. "Terwijl ik dacht: volgens mij is er echt nog meer aan de hand."
Later, als loopbaancoach en consultant, kwam ze steeds vaker mensen tegen bij wie ze dacht: dit is geen burn-out, dit is een bore-out. "Toen dacht ik: hier moet meer aandacht voor komen. Voor de burn-out is nog steeds heel veel aandacht en dat is ook goed. Maar de bore-out blijft ook nu nog een beetje onder de radar."
Een propvolle agenda en je toch vervelen
Maar wat is het precies? Een bore-out kan ontstaan als je langere tijd te weinig wordt geprikkeld in je werk en daar klachten van krijgt. Vermoeidheid, concentratieproblemen, lusteloosheid, uitstelgedrag, minder motivatie: volgens Van Eenennaam kan het een hele lijst zijn.
"Wat ik meteen belangrijk vind om erbij te zeggen: dat betekent niet automatisch dat je te weinig te doen hebt. Dat denken veel mensen: dat iemand dan een beetje duimen zit te draaien achter zijn bureau", zegt ze. "Maar dat hoeft niet. Je kunt echt gewoon een propvolle agenda hebben en je toch stierlijk vervelen. Omdat je bijvoorbeeld te weinig uitdaging voelt of voldoening krijgt. Of omdat je het gevoel hebt: ik kan mijn talenten helemaal niet in mijn werk kwijt."
Het verschil met een burn-out? "Bij een burn-out is er echt sprake van langdurige overbelasting, bij een bore-out juist van langdurige onderprikkeling. Je kan dus niet alleen opbranden, maar je kan ook gewoon langzaam uitdoven."
Piekeren terwijl je in actie zou moeten komen
Wat veel mensen niet begrijpen, is waarom je bij een bore-out passief wordt terwijl je juist iets zou moeten veranderen. Van Eenennaam dook erin voor haar boek. "Wat mij verraste is dat het ook een biologisch proces is. Dat je hersenen daar heel erg mee te maken hebben."
Krijg je langere tijd te weinig prikkels van buitenaf, dan kan je aandacht zich steeds meer naar binnen richten. "Je kunt dan veel meer gaan piekeren en veel onrust ervaren. Die prikkels komen dus alsnog, maar dan van binnenuit." Dat geeft stress. Bij langdurige onderprikkeling kan ook het deel van je hersenen dat je helpt om keuzes te maken, plannen uit te voeren en in actie te komen minder worden aangesproken. En laat dat nou precies zijn wat je nodig hebt om je situatie te veranderen. "Er is dus deels ook een fysieke verklaring dat je minder in actie komt. Terwijl het wel heel hard nodig is."
'Dat maakt het nog geen luxeprobleem'
Wie over een bore-out begint, krijgt nog weleens te horen dat het typisch iets 'frivools' is waar we alleen in het Westen last van hebben. Van Eenennaam snapt die reactie. "Als je ergens anders woont en volop bezig bent met overleven, en je bent blij dat je überhaupt werk hebt, dan snap ik dat de vraag of je voldoende uitdaging of betekenis hebt niet helemaal op de voorgrond staat."
"Maar in het Westen verwachten we veel meer van werk dan alleen een inkomen", zegt ze. "We willen ons ontwikkelen, we willen iets bijdragen. Dat maakt misschien dat bore-out hier zichtbaarder is, maar dat maakt het nog geen luxeprobleem. Als je weinig van jezelf in je werk kwijt kunt, of het voelt als een bullshit job, dan kan het je wel degelijk uitputten."
Een week undercover in je eigen werkdag
Haar boek gaat eerst over wat een bore-out is en welke rol persoonlijke factoren, het werk en de samenleving daarbij spelen. Daarna heeft ze het over bevlogenheid, voor Van Eenennaam de tegenhanger van de bore-out, en over de stappen die je kunt zetten. Haar eerste tip: "Stop met relativeren wat er aan de hand is. Veel mensen denken: ik moet niet zeuren, anderen hebben het zwaarder, werk is nou eenmaal niet altijd leuk, ik heb toch best leuke collega's. Maar zolang jij jezelf blijft vertellen dat het allemaal meevalt, hoef je natuurlijk ook niks te veranderen."
In een van de oefeningen laat ze lezers een week lang "een soort undercoveronderzoek" doen naar hun eigen werkdag. Je noteert twee soorten momenten. Het eerste: wanneer verdween ik uit mijn werk, ging ik op de automatische piloot of begon ik uit te stellen? Het tweede: "Wanneer merkte ik dat ik toch eventjes tot leven kwam? Wanneer voelde ik focus, of nieuwsgierigheid, of betrokkenheid?" Je schrijft meteen op wat je deed, met wie je was en wat je bij jezelf merkte. "Dus niet zozeer analyseren of oplossen, maar gewoon puur even bewijs verzamelen."
Dat klinkt volgens haar misschien als een open deur, maar het is nodig. "Ik zie bij mensen dat ze heel vaak aan langdurige onderprikkeling gaan wennen." Je weet dan alleen nog dat je werk je leegtrekt, niet meer waardoor. Na een week zie je vaak patronen. "Het begint dus niet bij: wat is mijn droombaan? Dat is te groot. Gewoon een paar concrete vragen. Waar raak ik mezelf kwijt? En waar kom ik weer tot leven?"
Niet lui, wel te lang doorgegaan
Als er één ding is waarvan Miranda hoopt dat de lezer dit uit het boek meekrijgt, dan is het dat je jezelf niet moet veroordelen. Veel mensen met een bore-out die ze tegenkomt zijn juist heel trouw en loyaal en vaak ook echte doorpakkers. "Zij zijn juist te lang doorgegaan met iets, omdat ze vonden dat dat moest. Dat is op zich een mooie eigenschap. Alleen, ze zijn daarin doorgeslagen."
"Probeer jezelf dus niet te veroordelen, maar probeer gewoon te begrijpen, met een beetje mildheid, waar het vandaan komt. En ga dan stappen zetten."
Bore-out … en dan? verscheen op 15 september bij Uitgeverij Thema.
