Als ouder wil je waarschijnlijk het liefst dat je kind gelukkig is. Dus als iets niet lukt, help je even. Heeft je kind het koud, dan trek je een extra jas aan. En begint het zich te vervelen? Dan is een filmpje op de iPad soms wel zo makkelijk. Scheelt jou ook weer een hoop gedoe. Zeker in een vol restaurant.
Maar misschien maken we het kinderen daarmee tegenwoordig wel iets te gemakkelijk. Althans, dat is het idee achter frictionmaxxing, een trend die vanuit Amerika is overgewaaid. Daarbij proberen ouders niet langer ieder ongemak voor hun kinderen weg te nemen. Ze laten ze juist oefenen met frustratie, verveling en kleine tegenslagen, in de hoop dat ze daar zelfstandiger en weerbaarder van worden.
Het leven is al vervelend genoeg
Klinkt ergens best prima. De favoriete uitspraken van mijn ouders waren vroeger: het leven zit vol teleurstellingen en daar word je hard van. Maar moeten we daar tegenwoordig echt een opvoedtrend voor hebben? Volgens pedagoog Marije Lagendijk niet. "Ik denk dat kinderen van nature al genoeg fricties tegenkomen. Je wordt niet uitgenodigd voor een kinderfeestje of je moet door de regen naar school. Er zijn al heel veel kleine teleurstellingen en ongemakkelijke situaties waarin kinderen kunnen leren hoe ze daarmee omgaan."
Het probleem is volgens haar niet dat kinderen te weinig tegenslagen krijgen, maar dat ouders steeds vaker proberen die te voorkomen. "We zijn al die ongemakkelijke situaties steeds meer gaan oplossen. Kijk naar de curlingouders. We willen dat onze kinderen het voortdurend comfortabel hebben. En nu zien we daar de keerzijde van. We moeten gewoon weer leren omgaan met de ongemakkelijkheden van het leven die we eerst zo zorgvuldig hebben weggepoetst."
Niet meteen die iPad erbij pakken
Lagendijk ziet het ook terug in haar werk rond mediaopvoeding. Neem een kind dat zich verveelt in een restaurant. Hoe verleidelijk is het om meteen een telefoon of tablet tevoorschijn te halen, zodat iedereen rustig verder kan eten? "We ontnemen kinderen daarmee mogelijkheden om met ingewikkelde dingen te oefenen. Ze krijgen een ervaringstekort als het gaat om omgaan met ongemak."
En dat is jammer, want kinderen hoeven niet voortdurend vermaakt te worden. Even wachten, zelf iets bedenken of accepteren dat iets niet meteen lukt, hoort er ook bij. Dat betekent overigens niet dat je als ouder ineens streng moet gaan doen. Volgens Lagendijk draait het juist om vertrouwen hebben in wat je kind zelf aankan.
Een kapot speeltje? Niet meteen een nieuwe
Lagendijk heeft zelf twee kinderen en merkt hoe makkelijk je als ouder geneigd bent problemen op te lossen. "Mijn oudste dochter had laatst iets kapotgemaakt en wilde meteen een nieuwe. Ze zei: 'Maar dat kun je toch wel betalen?' Ja, dat kan ik inderdaad. Maar als je iets kapotmaakt omdat je boos bent, moet je ook leren omgaan met het feit dat je het voorlopig even niet meer hebt."
Niet als straf, benadrukt ze. "Ik zeg niet: ga maar eens heel goed nadenken over wat je hebt gedaan. Maar die consequentie mag er gewoon zijn." Ook haar jongste kind vroeg onlangs waarom ze haar eigen schooltas moest dragen. Die was namelijk best wel zwaar. "Ik zei: doe hem maar op je rug, daar is je rug voor gemaakt. Inmiddels is ze hartstikke trots dat ze hem zelf kan dragen. Dat gaat ook over zelfvertrouwen. Dat je ontdekt: hé, dit kan ik eigenlijk best. Ik vond het niet leuk, maar het was ook niet onoverkomelijk."
Er is volgens haar een belangrijk verschil tussen een kind leren omgaan met alledaagse ongemakken en een kind onnodig laten lijden. "Je hoeft een kind niet bewust helemaal nat te laten regenen. Sommige dingen zijn gewoon te heftig. Je moet kijken naar wat helpend is voor de ontwikkeling en wat schadelijk kan zijn. En het moet altijd vanuit een liefdevolle omgeving gebeuren."
