De kleine dingen die je vroeger schattig vond, vind je ineens bloedirritant en misschien ben je zelf ook niet altijd het zonnestraaltje meer in huis. En als je dan ook nog werk hebt, misschien samen een gezin (of samengesteld gezin), plus een sociaal leven dat je wilt onderhouden... Tsja, dan kan het zijn dat je relatie even geen 8 is, maar meer richting een 4 gaat.
Maar er is nogal een verschil tussen een paar maanden waarin het niet zo lekker loopt en al jaren niet meer gelukkig zijn met je relatie. Online kwam ik daar een term voor tegen die ik zelf nogal treffend vond: tolerable level of permanent unhappiness. Oftewel: hoeveel permanente ongelukkigheid vinden we eigenlijk acceptabel binnen een relatie?
Laat ik alvast duidelijk zijn: een duidelijk antwoord hierop is er niet. Dat verschilt ook per persoon. De één vindt het makkelijker om een relatie te beëindigen dan de ander, die bijvoorbeeld veel te lang blijft hangen. De één wil niet opgeven en blijft vechten voor een relatie, de ander heeft minder moeite om verder te gaan. Maar naar deze tolerable level of permanent unhappiness is inmiddels wel al behoorlijk veel onderzoek naar gedaan.
Een goede relatie zonder ruzie bestaat niet
Dat je ruzie maakt, betekent in ieder geval niet meteen dat je relatie slecht is. Onderzoekers die keken naar conflicten binnen relaties ontdekten bijvoorbeeld dat vooral ook belangrijk is wat er daarna gebeurt. Stellen die na een conflict makkelijker weer toenadering tot elkaar zochten, waren later positiever over hun relatie en meer tevreden met elkaar.
Klinkt natuurlijk ook eigenlijk best logisch. Twee mensen die jarenlang hun leven delen, gaan het onmogelijk altijd met elkaar eens zijn. Sommige discussies blijven zelfs jarenlang terugkomen. Dat hoeft geen ramp te zijn. Je kunt regelmatig geïrriteerd zijn door je partner en tegelijkertijd heel tevreden zijn over jullie relatie als je naar the bigger picture kijkt.
Maar langere tijd ongelukkig zijn met je relatie is iets heel anders. En hoe langer een relatie duurt, hoe verleidelijker het misschien wordt om een slechte periode ook daadwerkelijk als een periode te blijven zien.
Relatiegeluk blijft sowieso niet hetzelfde
In 2022 verscheen een grote meta-analyse waarin onderzoekers gegevens uit 165 verschillende steekproeven met in totaal ruim 165.000 mensen naast elkaar legden. Ze keken naar de ontwikkeling van relatietevredenheid gedurende ons leven én gedurende een relatie.
Daar kwam onder andere uit dat relatietevredenheid gemiddeld afneemt tijdens de eerste jaren dat mensen samen zijn. Ook leeftijd speelt mee. Gemiddeld bereikt de tevredenheid rond het veertigste levensjaar een dieptepunt, waarna deze later weer toeneemt. Dat zijn gemiddelden, en zeggen vanzelfsprekend niet dat iedereen rond zijn veertigste thuis chagrijnig tegenover zijn partner aan de eettafel zit, maar het laat wel zien dat hoe tevreden we zijn met onze relatie niet jarenlang op hetzelfde niveau blijft.
Er is ook onderzoek gedaan waarbij relaties veel langer werden gevolgd, tot wel twintig jaar. In die studie waren degenen van wie de relatie uiteindelijk eindigde gemiddeld al minder tevreden over hun relatie. Naarmate de breuk dichterbij kwam, ging die tevredenheid bovendien sneller achteruit.
Dat wil niet zeggen dat een paar slechte jaren automatisch eindigen in een scheiding. Wel lijkt het idee dat langdurige ontevredenheid vanzelf weer overgaat wat optimistisch, en iets waar je proactief mee aan de slag moet gaan.
Geen ruzie is ook geen garantie
We kijken bij een slechte relatie al snel naar ruzie. Hoe vaak gebeurt het, waar gaat het over en hoe heftig wordt het? Alleen kun je elkaar natuurlijk ook doodongelukkig maken zonder ooit met deuren te smijten.
Binnen relatieonderzoek wordt daarom naar veel meer gekeken. Een term die daarbij regelmatig voorkomt is perceived partner responsiveness. Een behoorlijk academische mond vol voor iets vrij simpels: heb je het gevoel dat je partner je begrijpt, om je geeft en rekening houdt met wat jij nodig hebt?
De manier waarop stellen tijdens conflicten op elkaar reageren telt daarbij ook mee. Vijandig reageren en je volledig terugtrekken worden in onderzoek in verband gebracht met slechtere relatie-uitkomsten. Affectie en positieve interacties hangen juist samen met betere uitkomsten.
Hoeveel ruzie je maakt, vertelt dus maar een deel van het verhaal. Je kunt weinig ruzie hebben en je toch al lange tijd niet meer verbonden voelen met degene met wie je samen bent, en je niet gezien of gehoord voelen.
Jarenlang ongelukkig zijn met je relatie
Dan de permanent unhappiness uit de oorspronkelijke term. Want wat weten we eigenlijk over mensen die langdurig in een ongelukkige relatie blijven?
In een Amerikaanse studie werden getrouwde mensen twaalf jaar gevolgd, waarbij de onderzoekers onderscheid maakten tussen mensen met een huwelijk van hoge en lage kwaliteit. De groep die langdurig in een huwelijk van lage kwaliteit bleef, scoorde gemiddeld slechter op verschillende onderdelen van psychologisch welzijn. Onder andere geluk, levenstevredenheid, zelfbeeld en psychologische stress werden meegenomen. Is natuurlijk best logisch ook; als je relatie of huwelijk al een tijdje niet iets is waar je geluk uithaalt, merk je dan in alle aspecten van je leven.
Er zijn dan ook onderzoeken waarin een verband wordt gevonden met lichamelijke gezondheid. Mensen die hun huwelijk als minder gelukkig beoordeelden, rapporteerden vaker een slechte gezondheid dan mensen die hun huwelijk als zeer gelukkig omschreven.
En voor iedereen die nu denkt dat de wetenschap ons dan vast vertelt dat vertrekken beter is: ook dat ligt niet zo simpel. In een longitudinale studie werden ongelukkig getrouwde mensen die gingen scheiden vergeleken met mensen die getrouwd bleven. Wat blijkt? De onderzoekers vonden geen sterk en consistent bewijs dat de gescheiden groep een paar jaar later psychologisch beter af was.
Tsja, ook dat is weer logisch natuurlijk. Ook al is je huwelijk niet meer te redden, een scheiding heeft enorm veel impact op je leven en brengt veel verdriet en stress met zich mee. Dus het beëindigen van een langdurig slechte relatie is geen wondermiddel voor je mentale en fysieke welzijn. Helaas.
Dus wat is nog normaal?
Een percentage kunnen we er helaas niet op plakken. Er is geen onderzoek dat zegt dat een relatie voor minimaal 70, 80 of 90 procent gelukkig moet zijn. Het aantal ruzies zegt evenmin genoeg en een mindere periode hoeft geen voorbode van een relatiebreuk te zijn.
Wat wel terugkomt in de onderzoeken, is dat de kwaliteit van een relatie uit veel meer bestaat dan alleen gelukkig zijn. Je gehoord en begrepen voelen telt mee, net als affectie, de manier waarop je ruzie maakt en of je daarna weer bij elkaar kunt komen. Ook maakt het nogal uit of de ontevredenheid tijdelijk is of al jarenlang nauwelijks verandert.
En daarmee is permanent eigenlijk het belangrijkste woord uit tolerable level of permanent unhappiness. Niet iedere dag gelukkig zijn met je relatie is heel normaal. Maanden of jaren achter elkaar niet meer tevreden zijn met je relatie is niet hetzelfde. En ja, dan zou het verstandig kunnen zijn om eens bij jezelf te rade te gaan: hoelang speelt dit al, en wat zou er in je relatie moeten veranderen om wél weer dat geluk terug te vinden?
Bron: Bühler, Krauss & Orth (2021), Psychological Bulletin, Salvatore et al. (2011), Psychological Science // Beeld: Unsplash
